Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PLACO

Gramatyka
  • Formyplaco
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. + a. lacrimarum petitionibus precibus sacrificiis asperrima cultura (Martem b. de c. perzyskać sobie czyjąś życzliwość, przejednać, przebłagać, przeprosić
  • II. iur. iur. wypłacać (lub zobowiązać się do zapłacenia) komuś tytułem odszkodowania lub kary

Pełne hasło

PLACO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Dc.
  • A.
  • O.
[pass. sensu act.
PP II p. 16 (a. 1447) : postquam ipsi multo labore maiestatem nostram ... placati fuissent.]
I. zyskać sobie czyjąś życzliwość, przejednać, przebłagać, przeprosić; propitium reddere, lenire, mitigare, reconciliare. Glossae Pol.
RFil ΧΧIII p. 301 (a. 1444) : p-ret «vblogacz». Ib. infra p. 302: p-emus «vkoymi».
Accedit constr. a. sq. abl. , v. gr. lacrimarum petitionibus ( ArHist V p. 106, a. 1452) , precibus ( AKapSąd ΙII p. 285, a. 1504) , sacrificiis ( ArHist XI p. 154, saec. ΧII ); item asperrima cultura (Martem : DŁUG. Hist. I p. 47 = I p. 107 ed.nov. ). b. sq. de :
DŁUG. Hist. V p. 672 : rex ... nuntios regis Hungariae ... plurimum honoratos et muneratos de iniuriis eis illatis p-vit.
c. sq. per :
CALLIM. Greg. p. 28, 6 : arbitrium ... p-ndi conciliandique sibi Deum ... per sacrificia.
Simili sensu
placatum facere ( KodMp II p. 145, a. 1280) vel reddere ( KodPol I p. 65, a. 1252).
Part. perf. loco adi. , cf. s.v. supra 629, 22.
II. iur. wypłacać (lub zobowiązać się do zapłacenia) komuś tytułem odszkodowania lub kary; exsolvere (vel solvere promittere) multae vel satisfaciendi alicui gratia
CodSil(M) II p. 31 (a. 1208) : ut nullam querelam ... habere posset, ipsum IIII-or marcis p-vi, quas ... acceptavit.
KodMp II p. 126 (a. 1264) : si ... quispiam occiso qualicunque homine ... p-re voluerit, in decem marcis argenti ... placacio ab ipso recipiatur.
ChrMP p. 106 : ipsum ducem de duobus millibus marcarum argenti p-vit episcopus, ipsas solvere promittendo.
KodWp II p. 196 (a. 1301) : quibus sexaginta marcis ipsum archiepiscopum ... Sbylut dudum p-verat pro damnis ... illatis ecclesie.
StPPP VIII p. 119 (a. 1384) : pro agris arratis ... Pasco p-uit.
Ib. p. 503 (a. 1398) : sex grossos soluit camerariis, peticione p-uit camerarios cum sex grossis.
Glossa Pol.
ArPrawn VIII p. 83 (a. 1400) : fideiussores ... pro domino Nicolao ... p-uerunt wlgariter «przeprosili» ... Mschiskonem ... pro eadem fideiussoria sexaginta marcarum.
Simili sensu
placatum habere :
PrPol p. 93 (a. 1400) : B. ... recognovit quod K. K. et M. p-tos habuit «przeprosil» pro dotalicio materno cum XC marcis.
AKapSąd II p. 1 (a. 1404) : quomodo ... abbas ... capitaneum ... pro certa pena furti per kmethones ... commissi p-tum habuisset.
Constr.
a. abs. , cf. et 30. b. sq. acc. personae, cf. et 24 et saepius. c. sq. abl., cf. et 31. d. sq. cum, cf. et 39. e. sq. de, cf. f. sq. pro, cf. supra27 et 33 et saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)