Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PISTOR

Gramatyka
  • Formypistor, piistor
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -oris
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. piekarz
      • α.
      • β.
    • 2. + CodSil(M) I piekarz, tj. człowiek należący do książęcej ludności służebnej, trudniący się wypiekiem chleba
    • 3. mącznik, tj. człowiek należący do książęcej ludności służebnej, trudniący się przerabianiem zboża na mąkę w ręcznych żarnach?
  • II. meton. pl. rodzaj daniny

Pełne hasło

PISTOR s. PIISTOR, -oris m.
  • F.
  • G.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • H.
  • O.
I. propr.
1. piekarz; qui panem conficit. Glossa Pol.
GŁOG. Alex. I fol. R IIb : p-or ... «piekarz».
N. platea
Pistorum nazwa ulicy; plateae nomen (Cracoviae MPH VI p. 531, saec. XIV in. ; Gedani AKapSąd III p. 321, a. 1526) . Distinguuntur pistores
α. sq. gen. , v. gr. castri ( RachJag p. 131, a. 1389 ; DŁUG. Hist. III p. 418 = VI p. 107 ed.nov. ), civitatis ( Tom. XVI 2, p. 416, a. 1534) , regiae maiestatis ( RachBon I p. 6 ; ib. p. 36 et 37 ;; dominae reginae: RachKról p. 198, a. 1477 ; domini regis: RachJag p. 52, a. 1393 et saepius); magnae procurationis ( RachBon I p. 16 ).
β. sq. adi. , v. gr. Cazimiriensis ( RachBon III p. 7, a. 1558) , Cracoviensis ( KodKrak p. 298, а. 1496 ), regalis ( RachJag p. 181, a. 1394 et saepius).
2. piekarz, tj. człowiek należący do książęcej ludności służebnej, trudniący się wypiekiem chleba; unus e colonis ducis propriis, qui panibus coquendis operam dabant CodSil(M) I
p. 266 (a. 1204) : de Knegnich p-es: Stradla, Daluy, Ozran ... istorum quivis mensuram tritici percipiat.
Ib. II p. 34 (a. 1208) : dans Henricus dux Zlesie ei villam prope Vesnam rivulum ... et sortem mei p-is ibidem.
DyplMog p. 5 (a. 1291) : liberi et immunes ... a stationibus p-orum et aliorum officialium quorumlibet aliisque omnibus servitiis et solutionibus ducalibus.
Ita saepius saec. XIII. Ad rem cf. Buczek, Książęca ludność służebna, p. 27-28.
Iuncturae nominales potiores ad 1-2:
pistoris (-um) banca ( KodMazNow II p. 210, a. 1334 et saepius), camera ( ib. p. 202, a. 1330) , domus ( RachBon I p. 6 ; ib. p. 37 ;et saepius), macellum ( KodWp I p. 203, a. 1243 et saepius), mensa ( DokMp I p. 6, a. 1277 ; KodMp IV p. 45, a. 1394) , scamnum ( ib. III p. 30, a. 1339) , statio ( DyplMog p. 5, a. 1291) , stuba ( RachBon I p. 36 ).
Item
contubernium ( KodKrak p. 298, a. 1496) , fraternitas ( KsgRWar p. 560, a. 1528) , magister ( KsgKaz p. 46, a. 1372) , seniores ( CracArt I p. 30, a. 1389).
Constr. ad 1-2:
a. sq. gen. , cf. et 15 et saepius. b. sq. de, cf. et
KsgŁawKr p. 21 (a. 1367) : Cristani p-is de Czans.
Ita saepius. c. sq. ex:
DokKKr II p. 97 (a. 1425) : p-or ex opposito collegii.
d. sq. in c. abl.
AGZ XVI p. 383 (a. 1469) : p-bus in Sanok.
RachKról p. 91 (a. 1471) : p-i in Oswanczim ... dedi duos florenos.
3. mącznik, tj. człowiek należący do książęcej ludności służebnej, trudniący się przerabianiem zboża na mąkę w ręcznych żarnach? unus e colonis ducis propriis, qui frumento conterendo in mola manuali operam dabant?
UrkOel s p. 89 (a. 1252) : noverint universi, quod nos Henricus dux Slesie comiti Paulo hereditatem suam, que p-orum nostrorum fuerit aliquando Magnino vulgariter dictam conferimus hereditarie possidendam, perspectis ejusdem obsequiis fidelibus et immensis.
Ad rem cf. Buczek,Książęca ludność służebna, p. 28.
II. meton. pl. rodzaj daniny; vectigal quoddam
KodMp I p. 110 (a. 1277) : homines ... absoluimus ... a solucione vacce, ouis et perne, a caniductoribus, p-bus ... et ab omni iugo tributarie seruitutis.
Cf. Słownik Staropolski s. v. piekarne.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)