Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PIGNUS

Gramatyka
  • Formypignus, pingnus, pingus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -oris -eris
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • A. rzecz będąca przedmiotem zabezpieczenia zobowiązania, zastaw, także oddanie czegoś w zastaw
      • 1.
      • 2.
        • a.
        • b. gen.
      • 3.
        • a.
        • b.
      • 4.
        • a.
        • b.
        • c.
        • d.
        • e.
        • f.
        • g.
        • h.
      • 5. + pignore (de)certare; pignoribus se constringere obligare pignus opponere sub pignoribus mutuas pecunias accipere; pecuniam(-as) ad pignora (super pignus) mutuare in pignore esse equus pignoris, pignus equestre dokonywać egzekucji na ruchomości, sekwestrowaćkoń będący przedmiotem zastawu
      • 6. abs. gen. abl.+ ab. c. abd. in
    • B. zakładnik
    • C. gwarancja, rękojmia, znak, dowód
  • II. transl.
    • 1. pl. dzieci, bliscy, krewni, drodzy
    • 2. skarb
    • 3.
      • a. relikwie świętych
      • b. przymierze

Pełne hasło

PIGNUS s. PINGNUS s. PINGUS, -oris s. -eris n.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
[abl. pl. pignus:
KsgKaz p. 511 (a. 1401) : I fertonem dedit cum pignus suo.]
I. propr.
A. rzecz będąca przedmiotem zabezpieczenia zobowiązania, zastaw, także oddanie czegoś w zastaw; res mobilis vel immobilis a creditore debiti loco occupata, etiam oppigneratio. Saepe dicitur de iumentis in agro alieno deprehensis KodWp III p. 280 (a. 1366) : p-a vero, quibuscunque nominibus vocitentur, non alias nisi domum sculteti pellantur sive deducantur. IurMas II p. 8 (a. 1472) : pecora vagabunda et in p-bus ad forestam porrecta et recepta pro vsv suo non habere, sed ad caucionem fideiussorie imperpetuum emittere debebunt. ZabDziej III p. 327 (a. 1494) : post triduum eadem p-a sic recepta ad curiam domini heredis impellet. Ita saepius. Cf. PIGNERATICUS. Varia ad A:
1. glossae Pol. KodWp III p. 92 (a. 1357) : si ... ministeriales affectaverint super p-a alias «na czisz». AGZ V p. 117 (a. 1443) : sub p-e alias «pod zakladem» mille marcarum (cf. GLt p. 24; RFil ΧΧΠp. 26, a. 1512; GLcerv p. 678). AGZ XIV p. 113 (a. 1443) : pro homine ... detento pro p-e alias «o brzemya». Ib. ΧΙII p. 95 (a. 1440) : si non solveret, extunc iuxta ius terrestre succumbet p-a, alias «czyaszą prepadnye» (cf. StPPP II p. 462, a. 1440; AGZ XI p. 413, a. 1456; GLc p. 9). RFil XXV p. 129 (a. 1475) : ponere p-us «zastawą» suum. GŁOG. Alex. I fol. p VIb : p-us seu fideiussio ... «zastaw albo rekoiemstwo» (cf. GLb p. 77; GLcerv p. 678). GLb p. 77 : p-us «ffant» (ed. ffunt, cf. ZabDziej IV 1, p. 22, a. 1547).
2. definitur addito
a. adi. , v. gr. iuridicum ( StPPP VIII p. 792, a. 1400 ; ib. II p. 122, a. 1401) .
b. gen. , v. gr. debiti ( Tom. V p. 322, a. 1520) .
3. iuncturae nominales selectae
a. pignoris (-um) affectatio ( StPPP VII p. 53, a. 1497) , excussio ( ib. VIII p. 275, a. 1388) , receptio ( IurMas II p. 14, a. 1472) , redemptio ( KodMp I p. 158, a. 1299) , repercussio ( StPPP VII p. 410, a. 1457 et saepius), repugnatio ( ArPrawn VIII p. 65, a. 1396) , repulsio ( StPPP VIII p. 288, a. 1388), sim.
b. pignoris nomine ( Lites I p. 256, a. 1339 ; KsgŁawKr p. 16, a. 1367 ;et saepius), ratione ( StPPP II p. 28 ) , titulo ( PommUrk IV p. 73, a. 1302 ; CodEp II p. 2, a. 1382 et saepius); item sub nomine ( KodMp I p. 35, a. 1246) .
4. iuncturae verbales selectae
a. pignus(-ora) accipere, acquirere, assequi, capere, consequi, constituere, dare, depercutere, dimittere, distrahere, exigere, eximere, expedire, expellere, extrahere, fideiubere, hastilare, impignorare, invadiare, investigare, liberare, obligare, perdere, persequi, recipere, redimere, repercutere, repugnare, restituere, revocare, suscipere, sim., cf. s. v .v.
b. pignori ali quid accipere, habere, (op)ponere; item dare ( ArPrawn VII p. 159, a. 1566) , exponere ( KodKKr I p. 89, a. 1263) , obligare ( KodWp II p. 78, a. 1293 et saepius).
c. pignore aliquid obligare ( ArHist V p. 212, a. 1430) ; aliquem evadere ( APozn I p. 81, a. 1441) , gravare ( PommUrk III p. 258, a. 1295).
d. a pignore aliquem absolvere ( DŁUG. Hist. III p. 173 = V p. 192 ed.nov. ).
e. in pignus aliquid dare ( ConcPol VI p. 239, a. 1398 et saepius), facere ( PommQu p. 84, a. 1385) , offerre ( Tom. V p. 322, a. 1520) , ponere ( PommUrk III p. 238, a. 1295 et saepius), recipere ( StPPP VIII p. 917, a. 1400) , suscipere ( IurMas II p. 84, a. 1499) ; item se submittere ( StPPP VIII p. 297, a. 1388 et saepius).
f. in pignore(-bus) aliquid accipere ( KodWp I p. 67, a. 1211) , dare ( AKapSąd II p. 30, a. 1417 et saepius), deponere ( DokListPł II p. 375, a. 1552) , obligare ( Lites I p. 303, a. 1339) , ponere ( Tom. IV p. 115, a. 1517) , recipere ( IurMas II p. 8, a. 1472 et saepius), tenere ( Lites I p. 256, a. 1339).
g. pro pignore aliquid ponere ( PommQu p. 86, a. 1388).
h. sub pignore aliquid fideiubere ( StPPP VIII p. 257, a. 1388) , obligare ( Tom. V p. 299, a. 1520) , solvere ( StPPP VIII p. 282, a. 1388 et saepius).
5. locut. selectae α. pignore (de)certare; eodem sensu pignoribus se constringere ( ChrPP p. 433 et saepius), obligare ( KADŁUB. p. 21 ) ; immo pignus opponere ( Tom. I p. 66, a. 1510). β. sub pignoribus mutuas pecunias accipere; eodem sensu pecuniam(-as) ad pignora (super pignus) mutuare ( CodSil XV p. 224, a. 1442 ; ZabDziej II p. 528, a. 1489 ; AKapSąd III p. 263, a. 1499). γ. in pignore esse dokonywać egzekucji na ruchomości, sekwestrować; mobilia pignerari StPPP II p. 337 (a. 1429) : ministerialis ... contra dominum ... pro quarto fuit in p-e et nichil p-is ibidem inuenit. Ib. p. 462 (a. 1440) : Jaxon ... fuit in p-e alias «na czązy» super dominum Sbigneum. δ. equus pignoris, pignus equestre koń będący przedmiotem zastawu; equus oppigneratus StPPP VIII p. 780 (a. 1399) : duos equos p-is Petro ... repercussit. Ib. p. 900 (a. 1400) : pro repercussione p-is equestris (cf. supra III 1149,28 ).
6. constr. a . abs. b. sq. gen. c. sq. ab : AGZ XVI p. 90 (a. 1471) : postulavit ... ministerialis p-us a sexaginta marcis dampni (cf. ib. supra ). d. sq. in c. abl. Ztschr. II p. 245 (a. 1493) : 32 denarios pro p-e in domo Hewgil.
B. zakładnik; vas, obses (saec. XV).
C. gwarancja, rękojmia, znak, dowód; fideiussio, testimonium, signum.
N. iur.
recognitionis: ZapSądWp p. 8 (a. 1400) : Albertus ... ponit suum p-us recognicionis et domina ... non ponit neque dare voluit.
II. transl.
1. pl. dzieci, bliscy, krewni, drodzy; liberi, proximi, consanguinei, cari.
2. skarb; divitiae.
3. singularia
a. relikwie świętych; sanctorum reliquiae
Lites II p. 156 (a. 1413) : presbiteri ... sacrum Corpus Christi et p-a seu reliquias sanctorum publice in manibus deferentes.
b. przymierze; foedus
GŁOG. Alex. I fol. e VIIb : p-us ... est ... signum amoris vel confoederatio.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)