Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PHILOSOPHIA

Gramatyka
  • Formyphilosophia, phylosophia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. filozofia
    • a.
    • b. + prima
    • a.
    • b.
  • II. + liberalium artium et abs.: wykształcenie w zakresie nauk wyzwolonych

Pełne hasło

PHILOSOPHIA s. PHYLOSOPHIA, -ae f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • N.
I. filozofia; sapientiae studium. Definitur
KomKadł p. 390 : p-a ... secundum Alphorabium ... est humanarum divinarumque rerum cognitio cum studio bene vivendi coniuncta.
STOB. Parv. fol. A Ia : p-a generaliter accepta est apprehensio veritatis cuiuscunque entis.
GŁOG. Anim. fol. A IIa : p-a secundum Aristotelis secundo Metaphisice sententiam definitur sic: p-a est scientia veritatis.
N.
etymologiam m. ae.
MatFil VI (XVII) p. 125 (saec. XV in.in) : p-a ... interpretatur sic: a «philos» (ed. philas) quod est amor et «sophia» sapientia (item WROCŁ. Epit. fol. a Ia).
Dicitur
saecularis (syn. humana; opp. divina sa pientia: VAdAnt p. 9,3).
Distinguitur
STOB. Parv. fol. A Ia : p-a ... est triplex ... prima est realis, que considerat entia realia, secunda moralis, que tractat moralia, hoc est vicia et virtutes, tercia sermocinalis seu rationalis ... dividitur in tres scientias triviales, scilicet grammaticam, logicam et rhetoricam; moralis in ethicam, politicam et economicam; realis in tres scientias speculativas: metaphisicam, mathematicam et phisicam. Aliter id. Aret. fol. a Ea: triplicem esse p-am ... moralem ... naturalem et racionalem, quarum prima componit animum, secunda res naturales scrutatur, tercia modum ratiocinandi atque discernendi.
Ceterae distinctiones
a. contemplativa (opp. activa: MIECH. Sang. fol. IIIb) ; simili sensu speculativa (opp. practica: HESSE Quaest. p. 6 ).
b. prima (i. metaphysica
GŁOG. Anal. fol. QQ Ib : metaphisica vel prima p-a est de communibus tamquam de rebus subiectis sue considerationi
; ita saepius).
Iuncturae nominales
philosophiae
a. amator (i. philosophus GŁOG. Phys. fol. A IIa).
b. processus (scientificus: id. Hisp. fol. A IIIa ) item in imagine viscera (i. arcana CodEp II p. 223, a. 1428).
N. locut.
biceps philosophiae mons (e Persio Prol.)
GALL p. 61, 10 : quorum virorum vita laudabilis, doctrina perspicabilis ... quorum sapientia bicipiti p-e monte derivata condensa silvarum Polonie ... illustrat (alluditur ad Platonem Aristotelemque philosophiae principes ).
II. liberalium artium et abs. : wykształcenie w zakresie nauk wyzwolonych; artium liberalium studium
MARTIN. OP. Marg. fol. m VIb : p-a liberalium artium non reprobatur, salubrius tamen est Sacra Scriptura.
ArHist XII 2, p. 310 (saec. XIV ex.) : vos fratres OP legisse p-am ad duos annos in provincia.
SZYDL. p. 10 : scolarium in musica ... eruditio subordinatur ... parti p-e artis metrice, que tractat de proporcione sonorum et consonantium.
BYSTRZ. AnalPr fol. h IIa : ars predicta syllogisandi est generalis ad totam p-am, id est mathematicam et quamlibet disciplinam et scientiam quadrivialem.
Id. Top. fol. 150b : dialectica utilis est ad disciplinas secundum p-am quando per varias considerationes docuit terminare problemata secundum quatuor predicata.
Dicitur
philosophiae doctor ( IANIC. p. 303, diploma a. 1542).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)