- F.
- Th. (s.v.
- pectoralis),
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- H.
- N.
- K.
I.
1.
eccl.
pektorał,ozdobny krzyż ze
szlachetnego metalu, zawierający relikwie świętych, noszony na piersi (zwł. przez
kardynałów, biskupów i
opatów); crux ex pretioso metallo confecta, reliquias sanctorum
continens, quae (praec. a
cardinalibus, episcopis et abbatibus) in pectore geritur
AKapSąd I p. 446 (a. 1464) : crucem argenteam deauratam ... infulam, p-e.
DŁUG. Hist. III p. 560 (= VI p. 260 ed.nov.) : crux aurea in p-is modum, particulam de spinea corona et ligno vitae continens.
Id. IV p. 65 : aureum p-e, sanctorum refertum reliquiis.Ita saepius. Glossa Pol.
AGZ XV p. 334 (a. 1496) : p-e alias «swyanthoscz» in valore viginti florenorum.
Syn.
et iuxta posita
crux (
AKapSąd I
p. 166, a.
1499
;
ib. III
p. 171, a.
1513)
, pacificale (
InwKKr
p. 125
).
Indicatur materia vel
forma argenteum (deauratum:
MPH V
p. 937, circa
a. 1480
; inauratum:
ARect II
p. 72, a.
1540
et saepius), aureum (
),
), diamentatum (
AAlex
p. 542, a.
1506)
, quadriangulare (
AKapSąd III
p. 142, a.
1510)
, rotundum (
MPH V
p. 937, circa
a. 1480)
; habens imaginem Christi (
InwKKr
p. 124
)
; cum ligno vitae (
AKapSąd III
p. 171, a.
1513)
, cum reliquiis sanctorum
(
ib.
p. 64, a.
1494).
2.
milit. część
zbroi osłaniająca pierś,
napierśnik; pectoris tegumen,
thorax
RachJag p. 192 (a. 1394) : duci pro p-i dicto «brusblach» 1/2 marcae.
Ib. p. 199 (a. 1394) : pro caleptra dicta «clobuczek» ... et pro p-i dicto «bruszplath» ... II marcas.Ita saepius.
N. etiam alias
glossas Pol.
AGZ XIX p. 166 (a. 1475) : duo p-ia alias «plechi».
VL p. 228 (a. 1475) : quilibet peditum habeat ... scutum et p-e alias «blachownice».
3.
pas uprzęży opasujący piersi konia; cingulum in armis
equestribus, quo pectus equi
cingitur
APozn III p. 97 (a. 1504) : corrigiator ... faciet duo frena ... et ... p-e alias «podpyerschye» cum fibulis.
GLb p. 74 : p-e, zona circa pectus equi ... dependens «popersyen».
4.
kołnierz, zwł. ozdobny, lub rodzaj
pelerynki osłaniającej
piersi; tegumentum colli, praec.
vestis brevis, qua pectus tegebatur
CracArt II p. 208 (a. 1524) : p-e alias «zaluszka»de collibus mandurinis.
ŹrWaw V p. 28 (a. 1530) : ornamenta muliebria de margarithis bonis et unum p-e alias «zaloschka».
ARect II p. 225 (a. 1562) : tunicam curtham alias «pulgiermacze» et p-e alias «zupicze» panni nigri coloris.
II.
(pl.) piersi;
pectus
MPH VI p. 486 (saec. XV) : infirmitatem in p-bus senciens ... nec respirare potuit.
MIECH. Chr. p. 69 : p-ia Swantopolkonis ... transfixit.
COPERN. OpM p. 64 : iuvenis robustus, erectus, circa p-ia densus.