Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PASSAGIUM

Gramatyka
  • Formypassagium, pessagium
  • Etymologia passo
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. pielgrzymka
    • 2. wyprawa krzyżowa, krucjata
  • II.
    • 1. przewiezienie, przewóz, przeprawa (zwł. przez rzekę), także: miejsce i urządzenie, służące do przeprawy przez rzekę, prom
    • 2. opłata za przewóz przez rzekę, tzw. przewoźne

Pełne hasło

PASSAGIUM s. PESSAGIUM, -ii n. (passo)
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • K.
I.
1. pielgrzymka; peregrinatio sacra
PommUrk V p. 10 (a. 1311) : p-um peragere in honore beati Iacobi apostoli.
2. wyprawa krzyżowa, krucjata; expeditio Terrae Sanctae recupe randae vel fidei Christianae defendendae causa suscepta
MARTIN. OP. Chr. p. 224 : Ludouicus ... sanctus fuit et mortuus in p-o vltramarino.
CodSil V p. 362 (a. 1340) : instat commune p-um Christi militum ad reisam procedentium contra Litwanos.
Ita saepissime usque ad saec. XVI.
Syn.
crux ( DŁUG. Hist. ΙII p. 138 et 283 = V p. 155 et 306 ed.nov.) , expeditio cruciata ( KodZagr p. 179, a. 1512).
Dicitur
cruce signatum ( MIECH. Chr. p. 222 ) , commune ( CodSil V p. 367, a. 1340) , generale ( DokKKr II p. 237, a. 1436 et saepissime), Ierosolimitanum ( MIECH. Chr. p. 90 ) , sanctum ( AGZ XIX p. 496, a. 1456) , ultramarinum (supra 5), universale ( DŁUG. Hist. III p. 138 = V p. 155 ed.nov.).
Constr.
a. abs. , cf. et saepius. b. sq. gen. , cf.
WŁODK. ScrSel II p. 5 : de p-o Terre Sanctae.
Ita saepius. c. sq. contra:
WŁODK. ScrSel III p. 150 : fiebant p-a ... contra Saracenos.
ArHist V p. 341(a. fere 1450) : p-um ... contra hereticos.
d. sq. pro :
WŁODK. ScrSel III p. 150 : p-a ... pro defensione Terre Sancte.
II.
1. przewiezienie, przewóz, przeprawa (zwł. przez rzekę), także: miejsce i urządzenie, służące do przeprawy przez rzekę, prom; traiectus, transvectio (praec. fluvii), item: locus ubi flumen transitur atque navigia vectoria
PommUrk II p. 71 (a. 1260) : si evenerit, quod... p-um, quod Teutonice «onervarth» dicitur, fieri poterit ... naulum ... inde proveniens non nobis solvet.
KodPol I p. 132 (a. 1289) : concedimus abbati... navigium seu p-um supra Wizlam.
Ita saepissime.
Syn.
navigium (supra 30 et saepius), traductus ( PommUrk III p. 152, a. 1292).
Constr.
a. sq. gen.
DŁUG. LibBen III p. 246 : propter difficilem Wislae p-um.
b. sq. ab et ad :
PommUrk VI p. 303 (a. 1325) : p-um ... debet esse... a civitate usque ad capellam oppositam civitati.
c. sq. circa :
DokKujMaz p. 336 (a. 1382) : p-um ... in fluuio Wisla circa civitatem Cracoviam.
KodPol II p. 832 (a. 1424) : p-um ... in fluvio Wisla circa duitatem Thorun.
d. sq. in c. abl.
KodPol II p. 199 (a. 1315) : in fluvio Wisla ... navigium seu p-um habendi potestatem.
PommUrk VI p. 303 (a. 1325) : p-um ... in loco, ubi nunc est.
Ita passim. e. sq. super c. acc.
KodWp II p. 18 (a. 1289) : ordinent... navigium seu p-um super Wizlam.
Lites I p. 66 (a. 1412) : capitaneus in Bromburg fecit novum p-um ... super fluvium Wisla.
f. sq. supra, cf. g. sq. trans :
PreussUB I 2 , p. 354 (a. 1290) : potest facere p-um liberaliter trans lacum.
2. opłata za przewóz przez rzekę, tzw. przewoźne; naulum
KodUJ I p. 1 (a. 1364) : venientes ad studium ... in omnibus passibus, pontibus ... nullum solvere debeant p-um, pedagium seu theloneum.
WŁODK. ScrSel II p. 150 : liceat... eis per omnes terras p-a, theolonea ordinare.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)