Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARTIALIS

Gramatyka
  • Formypartialis, parcialis, partialis
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1.
    • 2. dotyczący części, nie powszechny
      • α. theol.+ paenitentia voluntas
      • β. phil.
      • δ. iur.+ termini PARTICULARIS zwyczajne posiedzenie sądów ziemskich
    • 3. oddzielny, osobnypojedynczy, indywidualny
  • II. transl. transl. stronniczy

Pełne hasło

PARTIALIS s. PARCIALIS, -e
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
I. propr.
1. stanowiący część, częściowy, qui partis est, non integer
VITELO Persp.(U) I p. 267 : arcuum p-ium ad totos suos circulos ... proportio.
Id. Persp. p. 129 : praesens ... negotium decem libris p-bus duximus distin guendum.
Dicitur
liber (cf. supra et passim), summa pecuniae ( KodUJ II p. 166, a. 1456), item communitas (syn. domestica: KomPolit p. 185, a. 1410) .
2. dotyczący części, nie powszechny; qui ad partem pertinet , v. gr. conventus ( DŁUG. Hist. V p. 402 ) , capitulum ( ArHist X p. 132, a. 1514 ; opp. generale ib. infra p. 133 ).
Praec.
α. theol. paenitentia ( JAC. PAR. Serm. fol. 63 A : paenitentia p-is et ... confessio non de omnibus peccatis ), voluntas (
id. Opln p. 335 : voluntas sit totalis non p-is, scilicet... ne sit in uno vitio et alia virtute
).
β. phil. (opp. totalis), v. gr. agens ( StMed XIX 2, p. 141, a. 1444 et saepius), causa ( STOB. Parv. fol. C Ib ; BYSTRZ. AnalPr fol. e Va) ; essentia ( GŁOG. ExLog fol. B IVa et saepius), convenientia ( WROCŁ. Dial. fol. k IIIa) , identitas ( GŁOG. ExLog fol. R IIb et saepius), diversitas ( ib. ), porro philosophia (distinguitur simpliciter et respective: MatFil XVII p. 75, a. 1424) , scientia (opp. communis: GŁOG. Anal. fol. OO IIIb, item scientiae subiectum: BYSTRZ. AnalPost fol. a IVa vel obiectum ib. fol. i IVb).
N.
log. szczegółowy; particularis , v. gr. significatio ( WROCŁ. Dial. fol. A VIb ; ; significatum termini : BYSTRZ. AnalPost fol. c IIIb) , suppositio ( id. Log. fol. e IIIb) , habitus conclusionis ( ib. fol. a VIa). γ . mus. mutatio (opp. totalis: MONET. fol. B IIb : mutationum alia explicita totalis, vbi ambe sillabe exprimuntur, explicita p-is, vbi una solum effertur sillaba ).
δ. iur. termini zwyczajne posiedzenie sądów ziemskich; iudicii terrestris sessio ordinaria
KsgGrWp II p. 343 (a. 1400) : terminos p-es regales celebravimus.
LibDisp p. 10 (a. fere 1424) : abbatem a vexacione ... omnium terminorum p-ium seu minorum, videlicet terrestrium, prouincialium et aliorum quorumcumque ... absoluimus.
Cf. PARTICULARIS I 2 β. Occ. de homine (spectat ad facultatem alicui concessam)
AGZ II p. 49 (a. 1403) : porcio iuris patronatus molendini ... ad nos devoluta ... tamquam ad collatorem p-em.
*SSrSil XIII p. 173 (saec. XV ex.) : in quolibet districtu in Bohemia ordinentur duo capitanei p-es (cf. ib. infra recursus habetur ad capitaneos generales et supremos).
3. oddzielny, osobny; distinctus, separatus, secretus
JAC. PAR. RefEccl. p. 188 : descriptio p-is terrae fidelium et infidelium.
SSrSil VII p. 41 (saec. XIV ex.) : licet coniunctim ab omnibus communitatibus missi fuerant oratores, p-es literas apostolicas tamen retulerunt.
Occ. pojedynczy, indywidualny; singularis
DŁUG. Op. p. 42 : per p-em unius individui ex mortuis resurrectionem, futurae nostrae resurrectionis ... praemonstrata sunt trophea.
II. transl. stronniczy; qui partibus alicuius studet
DŁUG. Hist. V p. 374 : cum virum se p-em monstrasset legatus et parum sincere officium legationis exercuisset.
Tom. VI p. 66 (a. 1522) : ut ... contra me p-es acquireret protectiones.
CRIC. ib. X p. 437 (a. 1528) : non fecisse me hactenus quidquam p-e neque facturum (cf. ib. supra ut in neutram partem declinarem).
Inde
abs. loco subst. partialis,, -is m. stronnik, wspólnik; socius, fautor
DokPaul p. 112 (a. 1412) : scolthetus antiquus cum suis p-bus, scilicet filiis pellificis (cf. ib. infra antiqui scolteti et eorum comparciales).
*Tom. IIΙ p. 322 (a. 1515) : dediti servitores et p-es maiestatis vestre.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)