Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PALPO-1

Gramatyka
  • Formypalpo, palpor
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -ari, -atus sum
Znaczenia
  • I.
    • 1. propr. propr. dotykać, macać, sprawdzać namacalnie
      • a. med. med. badać
      • b. fere i. q. pobić
    • 2. meton. badać, poznawać, doświadczać
  • II.
    • 1. + (homines) schlebiać, pochlebiać, pobłażać komuś
    • 2. + (res) pobłażać, tolerować, patrzeć przez palce
  • IΠ. + palpitandi

Pełne hasło

PALPO, -are, -avi, -atum et PALPOR, -ari, -atus sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • O.
I.
1. propr. dotykać, macać, sprawdzać namacalnie; tangere, attingere, attrectare, temptare.
N.
a. med. badać; tangendo (aegrum) examinare.
b. fere i. q. pobić; vim alicui facere, afferre, violare aliquem
AKapSąd I p. 447 (a. 1477) : Derslaum ... per capillos arripiens ipsum ad terram prostravit, depilavit, percussit pedibus ... conculcavit et p-vit.
2. meton. badać, poznawać, doświadczać; cognoscere, explorare, percipere.
Constr.
a. sq. acc. b. sq. dupl. acc.
CodSil X p. 132 (a. 1338) : quos ... sedulos Christicolas p-avimus et devotos.
c. sq. abl. , v. gr. effectu ( CodEp I p. 401, a. 1439) , experimento ( CodVit p. 585, a. 1423) . d. sq. ex :
CodEp II p. 92 (a. 1417) : p-re et videre poteritis ex ... scriptis presentibus.
e. sq. acc. c. inf.
DŁUG. Hist. IV p. 229 : videns et p-ns singulas pollicitationes ... recidisse in irritum;
Ib. V p. 216 : omnibus p-ntibus regem amplitudini ... Lituanorum ... favere.
f. sq. enunt. obi.
JAC. PAR. Serm. fol. 11a : p-amus, quod hoc praeceptum contemnitur.
g. sq. enunt. interrog.
CodEp II p. 92 (a. 1417) : quantas ... animas Deo lucrifecerunt p-re ... poteritis.
JAC. PAR. RefEccl. p. 24 : ad quos fines tendant, p-ri potest.
II.
1. (homines) schlebiać, pochlebiać, pobłażać komuś; blandiri, adulari, assentari alicui.
2. (res) pobłażać, tolerować, patrzeć przez palce; indulgere, conivere, approbare.
Dicitur v. gr.
excessus (opp. castigare: JAC. PAR. RefEccl p. 100 ) , peccata (syn. excusare ib. p. 332 ) , peccantium vitam (opp. pungere: HESSE Matth. IV p. 205 ) , vitia ( JAC. PAR. RefEccl p. 326 ).
Constr.
a. abs.
JAC. PAR. RefEccl p. 58 : remedia adhibeantur non p-ndo, adulando aut veritatem colorando.
b. sq. acc.
IΠ. confunditur c. voce palpitandi :
Gramm. p. 238 : p-o pro tremere neutrum sit proque salire (cf. ib. infra).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)