- F.
- Th. (
- On om.),
- B1 .(pl.),
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- O.
I.
adi.
1. comes
b.
dostojnik cesarski lub papieski, cf.
supra II 632,47 sqq.
Occ.
vicecomes:
AGZ IV p. 4 (a. 1357) : Felix Mathie ... diocesis Cracoviensis clericus ... vicecomes p-us, protunc in ... Antiqua Sandecz plebanus.
2.
comitissa
żona hrabiego (w
Cesarstwie Rzymsko-Niemieckim);
comitis imperii Romano-Germanici
(cf. supra II 631,47 sqq.) uxor
VPriefl p. 18 : cellam ... ab Agnete p-a comitissa ... suscepit Otto episcopus.
Dogiel I p. 4 (a. 1341) : Margaretham quondam comitissam p-am Rheni ducissam Bavariae.
3.
scriba
pisarz miejski; scriba
urbanus
*SSrSil XVII p. 64 (a. 1506) : scribe longo succedunt ordine: p-us seu atriensis, erarius (cf. supra p. 62: de magistratibus civitatis).Π. subst. palatinus,, -i m.
1.
palatyn;
i.q. comes palatinus (cf.
supra II 631,21
GALL p. 88,6 sq. : nullum ... in curia sua p-um vel p-i vicarium prefecit Wladislaus dux.
2.
wojewoda, wysoki urzędnik ziemski sprawujący władzę na określonym
terytorium; magistratus maior, certae cuidam regioni administrandae praepositus
DokMp IV p. 9 (a. 1235) : incolae ... ab omni iure castrorum totaliter sint exempti ... nec citentur coram p-o nec coram castellano aliquo.
Ib. I p. 4 (a. 1257) : quorum testium ista sunt nomina ... Nicolaus p-us Cracouiensis, Sangneus p-us Sandomiriensis. Ita vulgo saec. XIII-XVI. Glossae Pol.
GLt p. 27 : p-us «woyewoda».
GLcerv p. 664 : p-i dicuntur vicarii principis, quia quodam modo gerunt vices principis «woiewodowie».
Definitur
a.
adi.
loci,
v.
gr. Belszensis
(
AKap Sąd IIΙ
p. 1, a.
1448)
, Brzestensis (
DokKujDobrz
p. 7, a.
1345)
, Cracoviensis (cf.
et passim
), Lanciciensis (
DokKujDobrz
p. 7, a.
1345
et saepius), Leopoliensis (
KodMp IV
p. 340, a.
1439
et saepius), Vilnensis (
HUSSOW.
p. 4
)
. b. sq.
gen.
loci,
v.
gr. Lituaniae (
RachJag p. 95, a.
1389)
, Masoviae (
KodMp IV
p. 93, a.
1404
et saepius), terrae (Podoliae:
KodMp IV
p. 299,
a. 1435
et saepius), Russiae (generalis:
ŹrWaw IIΙ
p. 160, a.
1523)
. c. sq. de, v.
gr. de Scroscina (
StPPP
VIII
p. 207, a.
1387)
, de Irzandze (
ib.
p. 251,
a. 1388
;
ib.
p. 261, a.
1388)
. d. sq. in, v.
gr. in Cossice
(
StPPP VIII
p. 620, a.
1398).
3.
regni Hungariae, Moldaviae, Pannoniae
wojewoda, wysoki
urzędnik dworski, zastępujący władcę w dowodzeniu wojskiem i sprawowaniu jurysdykcji;
aulae regis magistratus maior,
exercituum dux nec non iudex
principi proximus
KodMp IV p. 388 (a. 1441) : Laurencio de Hedravara Regni Hungarie p-o.
AKap Sąd ΙΠ p. 285 (a. 1505) : tempore ... belli contra p-um Moldavie.
PAUL. CR. p. 151 (inscriptio carminis) : epithalamium ... Barbarae filiae p-i Pannoniae Cepusiique comitis perpetui.
4.
singulare
naczelny wódz, hetman;
exercituum dux supremus
PEREGR. fol. t IIIa : Filius Dei quasi quidam p-us debellata omni potestate dyabolica ... surrexit.