Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OLLA

Gramatyka
  • Formyolla, holla, ulla, ollea
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. concr.
    • 1. garnek, kocioł, naczynie (zwł. do gotowania)
      • a.
      • b.
      • a. gen.
      • b. + cum
    • 2. kafel
    • 3. + canalis, canalium gliniana rura wodociągowa
  • II. abstr. abstr. garniec, miara pojemności

Pełne hasło

OLLA s. HOLLA s. ULLA et OLLEA, -ae f.
  • F.
  • Th. (s.
  • v.
  • 1.
  • aula),
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
I. concr.
1. garnek, kocioł, naczynie (zwł. do gotowania); vas quodlibet (praec. coquinarium),lebes, calix. Glossa Pol.
AKapSąd II p. 758 (a. 1511) : implens o-am alias «cubek».
Definitur materia vel usus
addito
a. adi. , v. gr. aerea ( RachJag p. 289, a. 1403 et saepius), cuprea ( AGZ XVI p. 234, a. 1491), devitreata ( NIC. POL. p. 146, v. 27 ), ferrea ( StPPP II p. 189, a. 1412 et saepius), invitreata ( RachBon II p. 24 ) , lutea ( NIC. POL. p. 146, v. 27 et saepius); item cervisionalis ( StPPP XI p. 262, a. 1535).
b. ad, v. gr. ad bibendum ( AKapSąd II p. 599, a. 1471) , ad coquendum ( RachJag p. 525, a. 1418).
Definitur id, quod in olla continetur, addito
a. gen. , v. gr. butyri ( RachJag p. 16, a. 1389 et saepius),malmatici ( ZabDziej II p. 86, a. 1483 et saepius), vini ( StCrac p. 3, a. 1328 et saepius).
b. cum :
ArHist V p. 250 (a. 1332) : o-as cum butyro.
AKap p. 25 (a. 1533) : o-as cum escis.
N. locut.
gehennalis (Vulcani) fere i. q. piekło; infernus, gehenna
MARTIN. OP. Serm. p. 454 nlb. : viderat eum ... proici in o-am Vulcani a Ioanne papa, quem ... occiderat (cf. id. Chr. fol. Q 6a).
Id. Chr. fol. Z 2a: post extremum ... iudicium corpus meum et animam ... irrevocabilis o-a gehennalis deglutiet.
2. kafel; testa fornacalis
ŹrWaw II p. 83 (a. 1508) : fornacem bonum de o-is colloratis ... facere.
ARect I p. 610 (a. 1522) : fornacem ex o-is ... destruxit.
StPPP XII p. 548 (a. 1530) : fornacem pulchram de lateribus seu tegulis aut o-is decoctis et desuper depictis locavit.
Ita saepius. Glossae Pol.
ŹrWaw IV p. 92 (a. 1528) : fornaces colorisatas ex o-is, alias «z kachlyow».
RachBon III p. 170 : pro novis o-is alias «kaphle».
RachWaw p. 420 (a. 1560) : a labore fornacis ex o-is Germanicis alias «kaphlow».
3. canalis, canalium et abs. gliniana rura wodociągowa; fistula fictilis, qua aqua ducitur
PomnLw II p. 88 (a. 1409) : pro o-is ad aquam ducendam.
Ib.
p. 126 (a. 1413) : o-as omnes et canalia pro... duccione aque spectancia.
Ib. p. 127 : pro o-is canalibus ad fontem.
Ib. p. 126 : pro centum o-is canalium.
Ita ib. saepius.
II. abstr. garniec, miara pojemności; liquidorum mensura
ARect I p. 66 (a. 1473) : pro cantero ... quantitatis 1/2 o-e.
CracArt II p. 314 (a. 1535) : lagene 4 stannee, quarum 3 continebant mensuram medie o-e et una mensuram unius o-e.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)