Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ODIUM

Gramatyka
  • Formyodium, hodium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • nienawiść, wrogość, niechęć
    • a.
    • b.
    • c.
    • d.
    • A. act.+ aliquem (in) odio habere odio prosequi lacerare odio alicuius esse ad odium alicuius redigi
    • B. pass.+ in odio alicuius esse; odium alicuius contrahere habere incurrere intrare in se concitare sibi conflare

Pełne hasło

ODIUM s. HODIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
nienawiść, wrogość, niechęć; animus adversus, indignatio, invidia.
Dicitur
odii motus ( HUSSOW. p. 85, v. 509 ), livor ( DŁUG. Hist. V p. 625 ) , rancor ( *Lites I p. 437, a. 1331), item in imagine absynthium ( Lites II p. 434, a. 1404) , flammae ( CodEp III p. 497, a. 1392 ; KodKrak p. 119, a. 1398) , fomentum ( CodEp III p. 112, a. 1461 ; fomes: Tom. XVI 1 , p. 86, a. 1534).
Definitur adi. , v. gr.
capitale ( DŁUG. Hist. II p. 317 = IV p. 65 ed. nov., cf. Th. IX 2,466,75), fraternum ( NIC. BŁ. Serm. I p. 41 ) , privatum ( AKapSąd III p. 146, a. 1510, cf. Th. IX 2,466,73 sqq.). Indicatur obi.
a. sq. gen. (additur apud aliquem saec. XVI).
b. sq. contra :
Lites II p. 274 (a. 1413) : eius o-um contra legem et observanciam.
NIC. BŁ. Serm. III p. 173 : contra maledictores nostros o-um non feramus.
Cf. Th. IX 2,466,69 sqq.
c. sq. in c. acc.
d. sq. Inter, indicatur causa sq. de :
JAC. PAR. Opln p. 346 : Saulem ... ad persequendum ... David impulsit o-um de regno subsecuto propter (potius praeter) ambitionem proprii regni.
Iuncturae verbales
A. (sensu act. ) a. aliquem (in) odio habere (glossa Pol.
RFil XXIV p. 75, saec. XV in. : o-o habebit «badze nenazral»);
simili sensu odio prosequi (saec. XVI), lacerare ( PAUL. CR. p. 47, v. 175 ), item odio alicuius esse ( GŁOG. Alex. I fol. G g IIb : habeo Adamum o-o vel sum Adami o-o), ad odium alicuius redigi (
GALL p. 104,4 : cuncti ... ad o-um Zbigneui ex amicicia sunt redacti).
b. odium movere (saec. XVI); simili sensu (con)serere (inter aliquos: DŁUG. Hist. II p. 347 = IV p. 97 ed. nov. ; ib. III p. 481 ), ; excitare ( CodEp III p. 572, a. 1448) , inducere ( KodLit p. 161, a. 1413) , nutrire ( ŹrWaw I p. 50, a. 1476) , seminare ( CorpJP III p. 236, a. 1512), item odii fomenta praestare ( CodEp III p. 112, a. 1461). c. odium (odii rancorem) concipere; simili sensu ferre (contra aliquem, cf. -3), gerere (ex Livio 22,1,2 DŁUG. Hist. I p. 422 = II p. 188 ed. nov.), inire ( ib. V p. 138 ), occupare ( ib. III p. 290 =V p. 313 ed. nov.) , tenere ( NIC. BŁ. Serm. I p. 41 ) , item declarare ( AKapSąd III p. 146, a. 1510) , complere ( DŁUG. Hist. IV p. 303 ) , satiare ( StPPP VI p. 134, a. 1518) ; odio fervere, flagrare, laborare (saec. XVI).
Opp.
odium deponere ( IANIC. p. 43, v. 9 ), dimittere (unus alteri: AKapSąd II p. 298, a. 1482) , exstinguere ( APozn I p. 11, a. 1435 et saepius), propellere ( ArPrawn V p. 510, a. 1517) , semovere ( StPPP III p. 53 ).
B. (sensu pass. ) a. in odio alicuius esse; simili sensu odium alicuius contrahere (saec. XV), habere
( *CodSil(M) I p. 11, a. 995 : si quis hoc preceptum ... disrumpere temptaverit, o-um Dei ... incessanter habeat)
, incurrere ( ArHist VI p. 115, a. 1487) , intrare ( JAC. PAR. Serm. fol. 61b), item in se concitare ( DŁUG. Hist. I p. 402 = II p. 167 ed. nov.), sibi conflare ( CIOŁ. Lib. II p. 134 ). b. aliquem in odium (alicuius, apud aliquem) adducere (saec. XVI; perducere: Tom. XIV p. 427, a. 1532 ; inducere: DŁUG. Hist. IV p. 259 ; Tom. XIV p. 588, a. 1532) ;, involvere ( ib. III p. 219, a. 1514), trahere, vocare (saec. XVI).
Locut. adv.
odio (abl. ) z nienawiści; simili sensu in odium :
MARTIN. OP. Chr. p. 372 : praedicator captus in o-um clericorum est suspensus.
CodVit p. 460 (a. 1420) : pertinacissime in o-um meum respondit nequaquam me in hiis votis posse proficere (ed. perficere).
N. iur.
in odium alicuius probare świadczyć przeciw komuś; i. contra aliquem
StPPP III p. 29 : violentiam et raptum ... actor probare debet per duos adminus testes; quibus probatis in o-um raptoris, rerum ablatarum valorem proprio corporali iuramento probare et specificare debebit actor.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)