Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OCCLUDO

Gramatyka
  • Formyoccludo, obcludo, ocludo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -clusi, -clusum
Znaczenia
  • I.
    • 1. + ianuas, foramina sim. zamykać, zawierać, zatykać
    • 2. + aliquem (aliquid) zamknąć kogoś (w czymś)
    • 3. + iter (transitum, viam) aquamzamykać, zagradzać
  • II.
    • 1. obić, obudować, pokryć, opatrzyć czymś
    • 2.
      • a. zakrywać, zasłaniać
      • b. okuwać, zakuwać
      • c. + litteras opatrzyć pieczęcią, zapieczętować
      • d. + vires odebrać, osłabić

Pełne hasło

OCCLUDO s. OBCLUDO s. OCLUDO, -ere, -clusi, -clusum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
I.
1. ianuas, foramina sim. zamykać, zawierać, zatykać; clau dere, obserare, operire, obturare.
Constr.
a. abs. b. sq. abl. instr. c. sq. propter :
AKapSąd II p. 699 (a. 1500) : civitas propter cruce signatos o-sa fuit.
2. aliquem (aliquid) zamknąć kogoś (w czymś); aliquo loco includere.
Constr.
a. sq. dat. personae
VL p. 353 (a. 1505) : privilegia ... in thesauris publicis ... conclusa, communi ... populo o-sa ... incognita ... erant.
b. sq. cum : CRIC. in
Tom. VI p. 292 (a. 1523) : cum maiestate regia se o-ndo.
DANT. ib. VII p. 175 (a. 1525) : mecum o-sus.
c. sq. in c. acc.
StPPP XI p. 434 (a. 1563) : neque o-erat in cameram suam peccudem ipsius Michaelis.
d. sq. in c. abl.
ib. supra o-erat ... «ialowicze» in camera.
3. iter (transitum, viam) zamykać, zagradzać; claudere, intercludere, praecludere, prohibere
PP II p. 29 (a. 1448) : latronibus et spoliatoribus ... iter ad terras ... ducum prohibebimus et o-emus.
AGZ XVI p. 351 (a. 1504) : post factam obclusionem silvarum ... debebit ... obstruere seu o-re vias patentes seu stratas publicas.
CorpJP III p. 608 (a. 1520) : constituimus ... o-ndum esse transitum ... universis regni subditis.
Ita saepius. Simili sensu aquam :
ArLit VII p. 453 (a. 1550) : ipse obmittendo aggerem veterem piscinae ... novum aggerem construxit et eadem constructione aquam ex antiquo meatu o-sit.
Constr. sq. dat., cf. supra 18
II.
1. obić, obudować, pokryć, opatrzyć czymś; munire, circumdare, includere, instruere aliqua re
SSrSil XVII p. 40 (a. 1506) : fenestrarum plurimae ferreis cancellis o-se sunt.
AKapSąd II p. 801 (a. 1518) : penes ... ecclesiam murator debet construere sacristiam et testudine o-re.
Ita saepius.
2. singularia
a. zakrywać, zasłaniać; obducere, obtegere
CRIC. p. 121, v. 2 : hic est qui contra canones ... vetustos o-sit foedis ora sacrata pilis (cf. ib. infra v. 7: nefas haec ora foeda obducere silva).
b. okuwać, zakuwać; (ferro) vincire
Visit. p. 606 (a. 1559) : uxorem suam ... incarceraverat et catena ferrea collo eius o-so in eisdem vinculis canapum terere iussit.
c. litteras opatrzyć pieczęcią, zapieczętować; sigillo munire
Tom. VII p. 137 (a. 1524) : cum iam has litteras o-re vellem, terne litterae mihi sunt reddite.
DANT. ib. XIV p. 307 (a. 1532) : cum istas litteras o-issem et cubicularius ... abire non potuerat, aliqua adhuc ... adnotavi.
d. vires odebrać, osłabić; adimere, debilitare
DŁUG. Hist. IV p. 233 : Wladislaus rex erigens tandem se, viribus quas metus o-erat resumptis, loqui coepit (cf. infra s. v. occlusio 944,21 sqq. ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)