- F.
- G.
- Dc.
- NGl.
- S.
- L.
- A.
- K.
I.
propr.
nat.
1.
orzech (owoc lub drzewo);
arbor nucea vel fructus
eius.
N. de ligno
nucis
KodKWil p. 57 (a. 1398) : cyphum de radice n-is inclusum argento.
AGZ XII p. 54 (a. 1439) : recepit ... viginti piccarios decim n-um et decim alterius arboris.
Distinguitur
a.
avellana
leszczyna, orzech laskowy; Corylus
avellana Linn.
GLr I
p. 140
.
Simili sensu
corula, minor, silvestris:
GLr I
p. 140
(
N.
de
silva :
BBJag XXX
p. 12,
saec. XIV)
.
Glossa
Pol.
AKapSąd II p. 790 (a. 1514) : n-es avellane alias «laskowe».
b.
Italica
orzech włoski;
Juglans regia
Linn.
GLr I
p. 136
.
Simili sensu
Gallica, Indica, magna, maior, usualis:
GLr I
p. 136
.
c.
Indica
orzech kokosowy;
Cocus nucifera
Linn.
GLr I
p. 117
.
Eodem sensu
Iudaica (
ib.
).
2.
a.
szyszka;
conus,
v.
gr.
pinea (
GLb
p. 25
:
conus dicitur n-x pinea
«szyszka»)
; item cupressi (
GLr I
p. 106
).
b.
owoc otoczony twardą łupiną;
explicat
GLb p. 68 : n-x dicitur omne pomum, quod duro operimento tegitur, «wselky tvardy ovocz».Occ. fructus in universum
CantMAe I nr. 18, v. 10a saec. XIV in. : tu es virga vivam n-em parturiens.
Distinguitur
α.
castanea
owoc kasztanowca; fructus
aesculi
Tom. XIII p. 87 (a. 1531) : coloris n-is castaneae.
β.
muscata
gałka muszkatołowa; nucleus Myristicae fragrantis
Houtt.
GLr I p. 162. NIC. POL. p. 150, v. 31 : saluiam ... n-em muscatam, galangam facias bulliri.
Ztschr. IV p. 196 (a. 1453) : unum talentum de ... n-bus muscati.
Simili sensu
myristica (
GLr I
p. 162
).
Cf.
MUSCATA I.
3.
a.
vomica
wawrzynek pospolity;
Vinea minor Linn.
GLr I
p. 270
.
b.
kotewka orzech wodny;
Trapa natans
Linn.
GLr I
p. 243
.
c.
metel
bieluń dziędzierzawa;
Datura stramonium
Linn.
GLr I
p. 298
.
II.
meton.
1.
wyniosłość krtaniowa, jabłko Adama; antica cartilago
laryngis, pomum Adami
GLb p. 36 : epiglossis vel epiglottis, n-x gutturis «krthanyove yablko».
2.
część przyrządu spustowego kuszy, tzw.
orzech; pars instrumenti, quo ballistae nervus intenditur remittiturque
RachKról p. 217 (a. 1478) : a reformatione balistę regalis pro n-e dedi tres grossos.
Ib. p. 223 (a. 1478) : a reformatione n-is et clavis balistę regalis dedi quinque grossos.
APozn III p. 96 (a. 1504) : balistam vendens non amplius nisi ad quartale anni caveat, alioquin ulterius in damnum suum proprium caveat, sed neque pro n-e istud faciat vel statella alias «sochą» vel etiam zona alias «tenczywą» nisi pro arcu alias «langk» cavere debebit.
3.
czarka w kształcie orzecha?
scutella fructui nuceo similis? (cf. supra 11
PommUrk V p. 407 (a. 13-18) : in cista inventa sunt ... ungwis grifonis ... II n-es ad potandum.