Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NUPTIAE

Gramatyka
  • Formynuptiae, nucciae, numpciae, nupciae
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -arum
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr. propr. ślub, wesele, małżeństwo
  • II. + honor nuptiarum opłata na rzecz pana feudalnego, uiszczana przez ojca dziewczyny wychodzącej za mąż, tzw. swadziebne

Pełne hasło

NUPTIAE, -arum f. scr. nucciae,,numpciae,, nupciae
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
  • K. (sg.)
[sg.
KodWp I p. 67 (a. 1211) : summam ... marcarum racione nupcie.]
I. propr. ślub, wesele, małżeństwo; coniugium, matrimonii dies festus, matrimonium. Glossae Pol.
RFil XXIV p. 51 (a. 1412) : n-e «swaczba».
GŁOG. Alex. I fol. J VIIIa : n-e ... «gody».
GLcerv p. 653 : n-ae … «małżeństwo».
Per abundantiam dicuntur nuptiae sponsales ( RFil XXV p. 73, a. 1399 ; AKapSąd I p. 166, a. 1499), item nuptiarum coniugia ( AGZ XIII p. 19, a. 1436 ; ib. XIV p. 64, a. 1442).
Item
nuptiarum foedus ( AGZ XII p. 161, a. 1447 ; DŁUG. Hist. II p. 40 = III p. 52 ed.nov. ). In imagine eccl.
GALL p. 100,10 : expleta est ... consecracio spiritalis et subsequenter adhibita desponsatio maritalis; sed utrum Deo displicuerit cum divinis n-iis ([i. consecratione ecclesiae) ]carnales celebrari etc.
AMedi III p. 97 (saec. XV med.) : secundum quadruplicem sensum Sacrae Scripturae quadruplices sunt n-ae, scilicet carnalis copulationis ... divinae incarnationis ... spiritualis coniunctionis ... beatae fruitionis.
N.
nuptiae secundae powtórne małżeństwo; explicat
GLcerv p. 653 : n-ae secundae dicuntur omnes, quę sequuntur primas, licet sint tertiae, quartae, quinctae.
Occ. loco appellationis feminae
ZabDziej IV 1, p. 102 (a. 1559) : Zophia Kunathowa ultimarum vero n-arum Zarzecka.
Locut.
ad secundas nuptias convolare ( DokSZKr p. 38, a. 1387 ; StPPP VIII p. 330, a. 1389 et saepissime usque ad saec. XV med. ); item adire ( AGZ XI p. 189, a. 1442) , declinare ( AGZ XVI p. 346, a. 1503) , intrare ( ArPrawn V p. 70 (a. 1474) , procedere ( AGZ XII p. 102, a. 1442) , provehi ( ib. p. 254, a. 1458) , venire ( IurMas III p. 257, a. 1421) .
Eodem sensu
secundas nuptias adire ( Dogiel I p. 427, a. 1535) , celebrare ( AGZ XII p. 271, a. 1461 ; ib. XVI p. 202, a. 1486) , contrahere ( StPPP II p. 543, a. 1444 ; ib. p. 732, a. 1467) .
Constr.
a. abs. b. sq. gen. c. sq. cum :
AKapSąd I p. 166 (a. 1499) : in favorem n-arum ... Canya (gen. ) cum filia ... molendinatoris.
Ib. III p. 126 (a. 1508) : pro n-iis inter filiam suam ... cum Johanne.
Ita saepius. d. sq. inter ut supra.
II. meton. honor nuptiarum opłata na rzecz pana feudalnego, uiszczana przez ojca dziewczyny wychodzącej za mąż, tzw. swadziebne; tributum domino feodali a patre puellae pendi solitum, quae nuptui dabatur
KodKKr II p. 164 (a. 1391) : eximentes ... incolas ipsarum villarum ... ab omnibus nostris solutionibus ... eciam baptisteriorum et n-arum quorumcunque honoribus.
Ad rem cf. supra IV792, 25 sqq. et Dąbkowski Prawo prywatne I p. 366 et NUPTIALIS II.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)