- F.
- G.
- Bl.
- S.
- NGl.
- N.
I.
1.
(za)przeczenie; actus
negandi, infitiatio.
Praec.
α.
theol.
contra Deum
(e
Vlg.
Iob 31,28
MARTIN. OP. Serm.
p. 393
nlb.
)
zaparcie się wiary w Boga; fidei infitiatio; simili sensu
Christi
id. Marg. fol. IIa : n-o Christi non tantum fit in verbis, sed etiam in factis.
Item
abs. :
ib. fol. h VIb: lachryma amarissima Petri peccatum deleuit n-is [(alluditur ad Vlg. Mare. 14,72)].
β.
iur.
zaprzeczanie oskarżeniu; coram iudice
infitiatio, accusationis
refutatio
KsgŁawKr p. 179 (a. 1392) : iuramentum, quod Hannus Homan racione n-is, quod erga ... Petrum ... pro dicta pecunia fideiusserat ... facere debet (cf. ib. infra Homan ... iuramentum tenetur prestare super eo, quod non fuit... Mathie ... fideiussor).
KodMp IV p. 364 (a. 1440) : consules predicti proposita oinnino negauerunt; nos vero ... hanc n-em audientes predictis consulibus proprio iuramento Pyechzonem euadere mandauimus.
2.
odmowa;
recusatio (saec. XV).
II.
phil.
varias vocis significationes enumerat
BYSTRZ. Log. fol. y IVb : hic sumitur affirmatio et n-o pro actibus affirmandi et negandi (infra 1 ), nec pro instrumentis negandi aut affirmandi (infra 3 ), sed ... pro propositione affirmativa et pro propositione negatiua et pro per se significatis (infra 2 ).
1.
negacja, zaprzeczenie bytu lub relacji między
pojęciami; actus negandi rem aliquam vere exsistere vel notiones quasdam unam ad alteram
referri posse
STOB. Intr. fol. a IIa : vocatur ... ens rationis, cui esse positiuum ... repugnat, vt intentiones secundę, n-es, priuationes et ficta.
GOST. Th. fol. d Ib : tali cognicione cognoscitur magis, quid non est, quam quid est; patet, quia ... n-o restringit ad cognitum neque iste aliquis modus est cognitionis.
Opp.
affirmatio:
GŁOG. Anal. fol. BB Va : affirmatio ... designat esse, n-o non esse.
BYSTRZ. Log. fol. i IVa : de quolibet affirmatio vel n-o et de nullo ambo simul sunt concedende.
Distinguitur a
privatione:
WROCŁ. Epit. fol. a IIb : n-o est alicuius simpliciter remotio, sed priuatio est remotio alicuius in subiecto apto nato ad illud.
2.
zdanie przeczące, wypowiedź zawierająca przeczenie;
propositio negativa
GŁOG. Anim. fol. D Ib : n-es veriores et certiores sunt de divinis quam affirmationes, quid enim Deus sit, ignoramus, quid autem non sit, intelligimus.
BYSTRZ. AnalPost fol. b IVb : n-o est enuntiatio remouens aliquid de aliquo.
Id. Log. fol. x VII Ib: affirmatio est enunciatio alicuius de aliquo, sed n-o est enunciatio alicuius ab aliquo.
N. distinctiones
ad
1—2
α.
categorematica
(opp.
syncategorematica)
GIEŁCZ. fol. D IIb : duplex est n-o, scilicet kathegreumatica et est quae significat actum negandi per modum quietis vel fluxus ... alia est sinkathegreumatica, quae denotat modum accipiendi terminum ad propositionem.
β.
negans :
WROCŁ. Dial. fol. A IVb : n-o ... negans est, quae separat vel diuidit per compositionem praedicati cum subiecto, vt cum dicitur: homo non currit.
Opp. privans [(ib.] n-o ... priuans est, quae tollit habitum et derelinquit subiectum cum aptitudine ad ipsum, vt: iniustus ), item infinitans (cf. supra V 533,54 sqq.) vel infinitanter tenta (cf. supra V 534,23 sqq.).
γ.
prima
(opp.
secunda) :
BYSTRZ. Log. fol. B Va : prima affirmatio et prima negatio sunt: homo est et: homo non est; secunda affirmatio et secunda n-o sunt: non homo est — non homo non est.
δ.
secundum quid
(opp.
simpliciter):
BYSTRZ. Elench. fol. r IIIa : n-o secundum quid albi non est simpliciter album et n-o simpliciter albi est simpliciter non album.
ε. significata (opp. exercita latius explicat BYSTRZ. Log. fol. e Ia).
ζ.
extra genus praedicamenti
(opp.
intra genus :
WROCŁ. EpitConcl fol. f IIIb) . N. locut. ignorans negatione (opp. dispositione):
Gramm. p. 162 (saec. XV) : ille est ignorans n-e, qui penitus nichil scit de re; sed ille est ignorans dispositione, qui cognoscit rem in generali et ignorat in speciali.
Item
ignorantia negationis:
BYSTRZ. AnalPost fol. g Vb : ignorantia pure n-is est carentia ścieńcie in subiecto apto nato habere scientiam.Cf. supra V 40,39 sq.
3.
partykuła przecząca; particula negativa (saec.XVI).
Constr.
ad
I—II: a.
sq.
gen.
ArPrawn V p. 149 (saec. XV ex.) : de n-e ministerialis vulnerum protestatorum.
GŁOG. ExLog fol. Q IIa : solum vox dicit respectum cum exclusione vel n-e aliarum rerum.Cf. supra 3. b. sq. ab :
WROCŁ. Dial. fol. B Vb : n-em predicati a subiecto, vt: homo non est albus.c. sq. ad
ib. fol. D Vb : propositio modalis, in qua nec n-o ponitur ad dictum neque ad modum, est simpliciter affirmatiua.d. sq. de, cf. supra 650,30. e. sq. in c. abl. , cf. supra 649,44. f. sq. enunt. obi. c. quod, cf. supra 649,50.