Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MUTATIO

Gramatyka
  • Formymutatio, mutacio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. zmiana,odmiana,przemiana
        • a.
          • α. + actorum fałszerstwo
          • β. + monetae wymiana pieniędzy
          • γ. + temporum (rerum) zmienne koleje losu
          • δ. + de loco in locum przeniesienie
        • b.
      • 2. zamiana (majątku)
    • B. phil. phil. (całkowita) przemiana
      • 1.
        • a. + naturalis physica (
        • b. + substantialis accidentalis: per se per accidens:
        • c.
        • d.
        • e.
        • f.
      • 2.
        • a.
        • b.
        • c.
        • d. gram.
    • C. mus.transpozycja dźwięków w śpiewie solmizacyjnym
  • II. + mutuationis)

Pełne hasło

MUTATIO s. MUTACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
I.
A.
1. zmiana,odmiana,przemiana; actus statum vel formam mutandi
a. rerum, v. gr. coloris, loci, item articulorum (in diplomate; syn. variatio: Lites I p. 457, a. 1338), etiam voluntatis divinae ( VITELO Epist. p. 168 ).
N.
α. (in malam partem) actorum fałszerstwo; adulteratio
*Lites I p. 46 (a. 1320) : vos tamquam adversarios ... iure ... habebo de m-e actorum suspectos.
β. monetae wymiana pieniędzy; i. q. permutatio
KsgRachKr II p. 314 (a. 1396) : facta m-e monete ... videlicet VI quartensium pro vno grosso.
γ. temporum (rerum) zmienne koleje losu; fortunae varietas (saec. XV).
δ. locut. de loco in locum przeniesienie; translatio
DŁUG. Op. p. 440 : trinam ... cathedrae de loco m-e in locum.
b. hominum.
N. locut.
de malo in bonum :
WROCŁ. Dial. fol. B VIa : pro m-e alicuius de malo in bonum, vt conversio sancti Pauli.
2. zamiana (majątku); permutatio (praediorum) invicem facta
KodPol I p. 218 (a. 1362) : ut ... cambij ac m-is peraccio ... robur obtineat (cf. ib. supra que pars praedii pro hereditate Zlotniki sibi est commutata).
TArch p. 39 (a. 1409) : heres de Ponthowa et ... heres de Janissow recognoverunt m-em hereditariam (i. hereditatum ) inter se factam.
Meton. de praediis permutatione acquisitis
ArPrawn VIII p. 62 (a. 1396) : vendidit mediam hereditatem Paulow ... pro quatricentis marcis grossorum et pro m-e Kelpin, sic dictam hereditatem (sic ).
Cf. COMMUTATIO
B. phil. (całkowita) przemiana; definit
WROCŁ. Epit. fol. f IIIa : m-o dicit variationem vnius ad alterum.
Opp.
immutatio ( ExPhys fol. r IVb) .
Distinguitur
1. in physicis
a. naturalis ( STOB. Parv. fol. A IIIb : naturalis m-o est, quando passum movetur sicut aptum natum est moveri), physica (
ExPhys fol. p Vb : talis m-o non est in materia, ideo non est phisica).
b. substantialis (opp. accidentalis: BYSTRZ. AnalPr fol. b IVb et saepius); simili sensu per se (opp. per accidens: WROCŁ. Epit. fol. f IIIa ; ;item ad accidens: BYSTRZ. AnalPost fol. k IIIb).
c. instantanea ( GŁOG. Anal. fol. CC IIIb et saepius); simili sensu subitanea ( ExPhys fol. t Ib) ; opp. successiva ( BYSTRZ. Log. fol. t IIIb).
d. ad locum (opp. ad formam: ExPhys fol. t VIb).
e. in materia ( ExPhys fol. p Vb) , in re ( WROCŁ. Epit. fol. f IVb), item in causa (opp. in effectu: GŁOG. Alex. II fol. N VIb).
f. de opposito in oppositum ( WROCŁ. Epit. fol. f IIIa), item de subiecto in subiectum ( ib. fol. c IIb).
2. in logicis
a. subiecti in praedicatum (et praedicati in subiectum: BYSTRZ. AnalPr fol. c Ia).
b. propositionis (in aliam: WROCŁ. Dial. fol. B VIa).
c. quantitatis (qualitatis propositionum WROCŁ. Dial. fol. B VIb).
Item
d. gram. obliqui casus (in suum rectum: WROCŁ. Dial. fol. A VIIb) , verbi adiectivi (in suum participium ib. ), acquisitiva termini (opp. deperditiva: GIEŁCZ. fol. k IIb) .
C. mus. transpozycja dźwięków w śpiewie solmizacyjnym; definit
SZYDŁ. p. 19 : m-o describitur sic secundum Jo. Olen(drinum): est unius vocis in aliam sub debita consonantia variacio.
MONET. fol. B IIa : m-o est vnius sillabe in aliam in eadem claue vnisona variatio, vel ... est alterna vocis in vocem dilatio vniformi extensione deprehensa.
Distinguitur
directa (
opp. indirecta ib. fol. B IIa) .
Constr. ad A—C: indicatur unde sq.
de, cf. supra 573,29 et saepius, indicatur quam in partem a. .sq. ad, cf. b. sq. in c. acc. c. sq. in c. abl. , cf. d. sq. pro, cf.
II. (confunditur c. voce mutuationis) pożyczka
JAC. PAR. Contr. p. 103 : impignorationes aut m-es usurariae.
CodVit p. 626 (a. 1424) : rex scribit civibus pro pecuniarum m-e (cf. ib. p. 627: ut ... nobis ... marcas ... mutuetis).
ZabDziej IV 1, p. 34 (a. 1549) : Rathay ... a ... Nicolao ... titulo m-is super bona sua immobilia ... marcas decem peccuniarum accepit, quas (ed. quos) eidem in bonis suis reformat ... ad aliud festum s. Clementis.
Cf. Th. VIII 1, 1717,36;62.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)