Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MUNIMENTUM-1

Gramatyka
  • Formymunimentum, monimentum, monumentum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. abstr.
      • a. obwarowanie,umocnienie
      • b. zabezpieczenie,ochrona
    • 2. concr.
      • a. zapora na rzece,tama
      • b. warownia,twierdza
  • II. transl.
    • A. abstr.
      • 1. zatwierdzenie,nadanie mocy prawnej
        • α. o pieczęci uwierzytelniającej
        • β. + litterale litteratorium munimentum B 1). librorum statutorum ( o pisemnym potwierdzeniu,dokumencie
      • 2. zapewnienie,gwarancja,rękojmia
    • B. concr. pl.
      • 1. potwierdzenie na piśmie, dokument
      • 2. dowody przedstawiane przez stronę w sądzie

Pełne hasło

MUNIMENTUM s. MONIMENTUM s. MONUMENTUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
I. propr.
1. abstr.
a. obwarowanie,umocnienie; actus muniendi, munitio. Glossa Pol.
GLcerv p. 642 : m-um, munimen ac munitio ... cum scilicet castra, oppida, turres aliaeue huiusmodi res contra aduentum hostium muniuntur, siue vallo et fossa siue alio quouis modo, «obrona».
b. zabezpieczenie,ochrona; praesidium, defensio, tutela.
Additur gen. qualitatis
apostolicae tuitionis atque auctoritatis ( *KodMaz(K) p. 43, a. 1136), vel obi. aeterni frigoris (i. inferni
MARTIN. OP. Serm. p. 426 : virtutes sunt in m-um eterni frigoris).
2. concr.
a. zapora na rzece,tama; agger in fluvio piscium capiendorum gratia exstructus
KodWp I p. 261 (a. 1251) : termini tendunt ... ad quoddam m-um, in ... fluvio a paganis Pelitzensibus ad usum piscacionis structum.
b. warownia,twierdza; castrum munitum
CALLIM. Hist. p. 76,12 : quicunque ... habuerit in potestate oppidum ... habet ... arcem ... et m-um efficasissimum alienis subigendis.
Cf. Th. VIII 1657,49 sqq.
II. transl.
A. abstr.
1. zatwierdzenie,nadanie mocy prawnej; actus ratum habendi,confirmatio
DyplMog p. 29 (a. 1283) : in m-um ... perpetuae firmitatis praesentem paginam sigillis ... fecimus insigniri.
KodWp II p. 28 (a. 1290) : quod generosa principum maiestas facit ... permanet inconcussum, si a scripto testium et testimonio litterarum recipit perhenne m-um.
Praec. meton.
α. o pieczęci uwierzytelniającej; de sigillo litteris publicis confirmandis impresso vel appenso
KodWp II p. 363 (a. 1322) : in cuius rei testimonium presentem litteram nostri sigilli procuravimus communiri m-o.
Cf. MUNIMEN I 2 MUNITIO II 2.
β. o pisemnym potwierdzeniu,dokumencie; de documento scripto (praec. pl. )
CodPom I p. 270 (a. 1218) : queque digna memorie litterarum m-is adnotare.
KsgHenr p. 24 (a. 1239) : acta presentis temporis ... firmentur ... debito litterarum m-o et memorabili uirorum proborum testamento.
DokMp VI p. 45 (a. 1388) : cum super ea emptione m-is litterarum et firmitatibus caruerit.
Ita saepius. Simili sensu litterale ( KodMp IV p. 483, a. 1448 et saepius), litteratorium ( StPPP VI p. 214, a. 1523 et saepius), item munimentum nude positum (cf. infra B 1). Praeterea librorum ( DokLub p. 389, a. 1496 : ea, que sunt in humanis negociis, ad perpetuitatis latitudinem ... librorum m-o deducantur), etiam statutorum (
StKapWł p. 14, a. 1500 : in vetustis statutorum m-is).
2. zapewnienie,gwarancja,rękojmia; cautio, pignus
DŁUG. Hist. IV p. 712 : dux Michael Lithuaniae ... maximum pro consequenda futura victoria m-um.
B. concr. (praec. pl. )
1. potwierdzenie na piśmie, dokument; confirmationis litterae, documentum scriptum
KodKKr I p. 105 (a. 1278) : acta, que in publica principum deveniunt m-a, dingne perpetuam obtinent roboris firmitatem.
UrkOels p. 129 (a. 1290) : que per assertionem principum in publica m-a deveniunt.
KodPol I p. 246 (a. 1424) : predictis libertatibus et m-is ... per ... fratrem nostrum datis et concessis.
Ita passim saec. XV—XVI. Dicuntur autentica ( *KodWp III p. 476, a. 1378) , iuridica ( StPPP VI p. 51, a. 1510) , licita ( RHist XLIX p. 99, a. 1525) , originalia ( StPPP VI p. 214, a. 1523) , publica (cf. et saepius).
Iuxta posita
decreta ( AKapSąd III p. 109, a. 1506) , instrumenta ( *KodWp III p. 476, a. 1378) , iura ( PP II p. 197, a. 1450 et saepius), libertates ( ib. ), privilegia ( DokLub p. 179, a. 1409 et saepius), litterae ( KsgŁawKr p. 309, a. 1396 et saepius).
2. dowody przedstawiane przez stronę w sądzie; omnia quibus quis causam suam iudici probat
KodWp I p. 530 (a. 1286) : allegationibus et universis m-is partis utriusque auditis et ... intellectis.
Lites II p. 293 (a. 1413) : dans ... procuratoribus ... potestatem ... testibus, literis, instrumentis et quibusvis aliis m-is sive probationibus partis adverse ... contradicendi.
StPPP VII p. 465 (a. 1453) : uiso m-o testium ... Iacussium ... ius nobilitatis in perpetuo obtinere ... decreuimus (cf. ib. supra qui testes ... pro ipso Iacussio ad sanctam crucem et passionem Domini iurauerunt).
Syn.
allegationes (cf. supra 25), defensiones ( OrtWp p. 72, a. 1549) , documenta ( StPPP VI p. 179, a. 1521) , probationes (cf. et saepius), propositiones ( *Dogiel I p. 8, a. 1405) .
Constr. ad
A—B a. sq. gen. , v. gr. scultetiae ( ArPrawn X p. 283, a. 1409) , testium (cf. supra 31), item pacis perpetuae ( CorpJP III p. 221, a. 1512) . b. sq. de :
ArPrawn I p. 28 (a. 1410) : privilegia ... statuta ... et quecumque m-a de archio.
c. sq. pro :
Ztschr. X p. 391 (a. 1497) : scatulam cum m-is pro altari in ecclesia s. Egidii.
Cf. d. sq. super :
KsgŁawKr p. 309 (a. 1396) : litteras ... et m-a quelibet ... super dictis IIII marcis census.
DokLub p. 228 (a. 1440) : m-a ipsorum super libertate quorumvis laborum ... produxerunt.
Cf. e. sq. supra :
StPPP VI p. 155 (a. 1519) : pro excipiendis litteris et m-is supra bona.
Ib. p. 172 (a. 1521) : iuxta sua m-a, que desuper habet supra praefata bona.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)