Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MODERATUS

Gramatyka
  • Formymoderatus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. (de hominibus) umiarkowany, zachowujący miarę, opanowany
  • II. (de rebus) umiarkowany, mierny, przeciętny
    • 1. iur.+ moderata tutela (defensione) nie przekraczając granic obrony własnej
    • 2. mus.

Pełne hasło

MODERATUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
I. (de hominibus) umiarkowany, zachowujący miarę, opanowany; qui modum servat, modestus.
II. (de rebus) umiarkowany, mierny, przeciętny; modicus, temperatus.
N. constr. sq. gen.
MatFil VI (XVII) p. 182 (saec. XV in.in) : esse m-um passionum (ita ib. saepius ).
Praec.
1. iur. t. t. locut. moderata tutela (defensione) nie przekraczając granic obrony własnej; se ipsum defendens alterique non nocens
ZabDziej II p. 29 (a. 1482) : m-a defensione tuebatur dominus Paulus.
Ib. III p. 3 (a. 1490) : evaginata daga ... percussit eum post collum ... usque sibi manum erripuit et se m-a tutela protexit.
Ib. p. 95 (a. 1491) : probare intendit ... manuum iniectionem in eundem nobilem, qui si tutela m-a se non defendisset idem plebanus sibi cruciatibus et percussionibus nocuisset.
Cf. MODERAMEN II 4.
2. mus. t. t. (de accentu) explicat
FELSZT. ModAcc fol. A IIb : accentus est quadruplex: grąuis, acutus, m-us, circumflexus ... m-us est participans naturam grauis et acuti; et est quando fit depressio in tertiam et in secundam leuatio; et talis fit in dictionibus monosillabis barbaricis, Hebraicis in plena distinctione seu in fine particulae positis.
Cf. etiam LIBAN. Acc. fol. A VIIa et MODEROR I 2 d.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)