Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MERITUM

Gramatyka
  • Formymeritum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. zasługa (dobra lub zła, czyli wina)
    • α. + de (ex) merito słusznie, zasłużenie
    • β. + ex dignitatis merito z obowiązku, z urzędu
    • a. abs.
    • b.
    • c.
  • II. nagroda
  • III. waga, znaczenie, istota
  • IV. przyczyna, powód
  • V. godność, stanowisko, tytuł

Pełne hasło

MERITUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • N.
I. zasługa (dobra lub zła, czyli wina); factum in aliquem commissum (bonum i. virtus,aut malumi. culpa), aut gratia aut vindicta dignum. Abundat
PommUrk VI p. 34 (a. 1321) : potestas ... pu niendi tales malefactores ... secundum suorum m-a delictorum.
Saepe in certis iuncturis, v. gr. (alicuius) merito, pro merito, ob (praeter) meritum sim.
Locut.
α. de (ex) merito słusznie, zasłużenie; iuste, iure
JAC.PAR. RefEccl p. 245 : calorem nullum sentiens tamquam insensitivus de m-o debet reputari.
KomKadł p. 331 : Leodaridem commendat ex m-o, quia illi ... praemium exoluit.
β. ex dignitatis merito z obowiązku, z urzędu; i. q. ex officio
PommUrk II p. 465 (a. 1281) : cum ex dignitatis nostre m-o necessitatibus ... ecclesiarum ... teneamur salubriter prouidere.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen.
c. sq. in c. acc.
II. nagroda; praemium.
III. waga, znaczenie, istota; vis et pondus. Vulgo dicitur causae.
IV. przyczyna, powód; causa.
Locut.
nullo ex merito bez żadnej przyczyny; sine causa
ZabDziej III p. 193 (a. 1492) : Dorothea ... proponit contra honestam Agnetam ... quomodo ... in eclesia nullo ex m-o maxillavit eam.
V. godność, stanowisko, tytuł; dignitas, honor, nomen
StPPP X p. 34 (saec. XV in.) : in dictamine utimur diversis nominibus preter nomina propria, que nomina capiuntur a dignitatibus vel officiis, et talia nomina vocantur m-a personarum, ut sunt: rex, marchio, dux sim. ... que m-a quedam sunt innata etc.
Ib. infra m-um est nominatio persone ultra nomen proprium atributa.
AGZ XVII p. 362 (a. 1499) : m-um meum in istis concitationibus stat aliter, non ita sicut est meum m-um ... quia scripsit me dapiferum Leopoliensem et ego sum Premisliensis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)