Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MEMBRUM

Gramatyka
  • Formymembrum, menbrum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr. propr. (de rebus) część ciała, członek,(pl.) ciało (całe)
    • 1. iur.+ principale
    • 2. organ płciowy (męski lub żeński)
  • II. transl.
    • A. (de hominibus) człowiek jako członek jakiegoś grona
      • 1.
      • 2. eccl.
        • a.
        • b.
      • 3.
      • 4. + universitatis
      • 5.
        • a. członek kolegium sędziowskiego
        • b. strona występująca w sądzie
    • B. abstr.
  • I. człon, część
    • 1. Punkt, paragraf, artykuł
    • 2. log. gram. log. et gram. logiczno-gramatyczny człon zdania
    • 3. mus. mus. jeden z członów ręki muzycznej (Gwidona)

Pełne hasło

MEMBRUM s. MENBRUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
  • K.
  • O.
I. propr. (de rebus) część ciała, członek,(pl. ) ciało (całe); corporis pars,(pl. ) corpus ipsum.
Praec.
1. extrema. Additur principale ( CodEp III p. 115, a. 1461 ; IurMas III p. 199, a. 1536) . Glossa Pol.
RFil XXIII p. 304 (saec. XV) : m-a pannis involuta virgo alligat «sklanczienie, czlonky, stawy».
In sermone iur. dicitur crimen de membro (opp. de capite: KodWp I p. 130, a. 1233 et saepius), membri mutilatio ( KodPol I p. 109, a. 1279 ; KodWp II p. 20, a. 1289 et saepius); item truncatio: GALL p. 53,4).
2. organ płciowy (męski lub żeński); partes genitales (tam viriles quam muliebres).
Dicitur
gignitivum ( GŁOG. Phys. fol. A IIIa) , inhonestum ( AKap Sąd III p. 274, a. 1500) , pudendum ( SSrSil I p. 214, a. 1482) , secretum ( MATTH. OpTheol p. 268 ), item virile ( AKapSąd III p. 233, a. 1431 ; ib. II p. 549, a. 1444 ;et vulgo).
Constr.
a. abs.
b. sq. gen. (v. gr. oculorum, pedum).
II. transl.
A. (de hominibus) człowiek jako członek jakiegoś grona; alicuius societatis pars, socius.
Praec.
1. familiae.
2. eccl. t. t.
a. Christi (Domini: KodWp I p. 34, a. 1187-1193 ; DŁUG. Op. p. 207 ;et saepius), corporis mystici ( Tom. XVI p. 685, a. 1534), Ecclesiae ( KodMp I p. 8, a. 1192 ; ib. II p. 120, a. 1262 et saepius), Spiritus Sancti ( JAC. PAR. RefEccl p. 15 ) ; item ordinis monachorum ( Lites I p. 86, a. 1339).
b. diaboli ( Dogiel V p. 24, a. 1300 ; HESSE Matth. II p. 203 et saepius; eodem sensu antiqui hostis: KodKrak p. 540, a. 1428 ; ib. p. 576, a. 1455 ;et vulgo).
3. patriae, regni sim. ( KodKrak p. 540, a. 1428 ; ib. p. 576, a. 1455 ;et vulgo).
4. universitatis studiorum
KrMU p. 134 (a. 1429) : magistrum Nicolaum Goltberg, decorem corporis nostri, electum m-um universitatis nostre.
5. in iudicio
a. członek kolegium sędziowskiego; collegii iudicum particeps
AGZ XVIII p. 392 (a. 1498) : camerarius ... est iudicii (ed. -o) m-um et iudicare debet.
b. strona występująca w sądzie; de parte coram iudicibus agente
AKapSąd II p. 30 (a. 1417) : ad proposicionis Mathie primum m-um respondit confitendo se habuisse bovem ipsius laici.
Ib. p. 471 (a. 1421) : trahitis ipsum ad ius spirituale pro L marcis, existentes solus m-um seculare.
B. de abstr.
I. człon, część; alicuius rei pars: praec.
1. Punkt, paragraf, artykuł; particula, paragraphus, caput
NIC. BŁ. Serm. I p. 374 : per hoc patet primum m-um nostri thematis.
Ib. II p. 42 : de aliis non prosequar m-is, quia istud potest sufficere pro presenti.
Theiner II p. 121 (a. 1459) : faciendi ... unum vel plura ... publica documenta cum m-is et capitulis opportunis ... concedimus ... facultatem.
Tom. I p. 91 (a. 1510) : legatio dominationis vestre ... tria continebat m-a.
2. log. et gram. logiczno-gramatyczny człon zdania; enuntiati pars, colon
GIEŁCZ. fol. A IIIb : antecedens probatur, quia eius m-a coincidunt.
BYSTRZ. AnalPost fol. 1 IIIb : omne suppositum divisi incidat in m-a divisionis.
AEG. Th. fol. A IIIb : diuisio habebat duo m-a, vbi primum dicebat quoddam esse purum, aliud vero esse impurum.
Ita saepius.
Dicitur etiam
diffiniens ( GŁOG. Alex. II fol. M IVb) , dividens ( WROCŁ. Dial. fol. A VIb).
3. mus. jeden z członów ręki muzycznej (Gwidona); manus musicae (cf. supra 116,11sqq.
SZYDL. p. 15 : supprema pars ... digitti vertex vel caput appellatur, infima vero pars vocatur radix seu primum m-um, locus vero sub vertice situatus dicitur collum seu tercium m-um.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)