Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MELIORATIO

Gramatyka
  • Formymelioratio, melioracio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. (abstr.) poprawa, naprawa, zmiana na lepsze, ulepszenie, pożytek
        • a.
        • b.
      • 2. (concr.) naprawa
      • 3. + salarii MELIORO I 2 b α MELIORATUS. podwyżkadopłata
    • B. iur.
      • 1. zmiana, poprawka
      • 2. wszystko, czym strona popiera w sądzie swoją sprawę
  • II. iur. iur. (singulare) ubieganie się o opiekę nad majątkiem małoletniego, także sama opieka i opłata z tego tytułu

Pełne hasło

MELIORATIO s. MELIORACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • H.
  • N.
  • O.
I.
A.
1. (abstr.) poprawa, naprawa, zmiana na lepsze, ulepszenie, pożytek; emendatio, correctio, mutatio in melius, commodum
a. condicionis (status) rerum, institutionum sim., v. gr. bonorum ( DokSul p. 334, a. 1296 et saepius), castri ( CodEp II p. 3, a. 1382) , cervisiae ( APozn II p. 291, a. 1495) , civitatis (-um: DokMp IV p. 26, a. 1291 et saepius), decimarum ( KodMp II p. 55, a. 1234) , divisionis ( StPPP II p. 109 ) , dotalicii ( IurMas I p. 193, a. 1462) , ecclesiae ( DokMp V p. 12, a. 1402) , hereditatum ( APozn II p. 153, a. 1485) , monasterii ( DokMp I p. 129, a. 1361 et saepius), monetae ( AAlex p. 54, a. 1502) , plebanatus ( AKapSąd II p. 723, a. 1506) , praestimonii ( StKapWł p. 30, a. 1500) , regni ( KodMp III p. 120, a. 1358) , scultetiae ( DokLub p. 146, a. 1368 et saepius), terrae(-arum: KodWp I p. 107, a. 1225 et saepius), villae ( KodKKr I p. 96, a. 1273 et saepius). Meton. civium ( DokMp VIII p. 356, a. 1362) , plebani ( AKapSąd III p. 185, a. 1515).
b. morum humanorum vel vitae.
2. (concr.) naprawa; reparatio
KsgKaz p. 176 (a. 1386) : de m-e rotae ... II gr.
RachWaw p. 369 (a. 1546) : a m-e supra portam.
Ib. a m-e in hortulis.
Ita saepius.
3. salarii podwyżka; augmentum
RachDw III p. 141 (saec. XVI med.med) : m-o eidem tubicinatori ... facit singulis quarta libus florenos 5.
Cf. MELIORO I 2 b α et MELIORATUS. Occ. dopłata; adiectio pretii
RachKról p. 203 (a. 1477) : dedi Szokolowsky pro equo uno balistario et ratione m-is alterius undecim florenos.
B. iur. t. t.
1. zmiana, poprawka; mutatio, emendatio
ArPrawn X p. 399 (a. 1413) : Katherina ... accusavit contumaciam iuratorum ... quod non comparuerunt ad audiendam m-is sententiam.
StPPP II p. 777 (a. 1471) : iste domine... terminum meliorauerunt ... et ... Joannes ... differe wlt hunc terminum m-is et euadere.
AGZ XVIII p. 18 (a. 1474) : Mathias ... in hoc citat priorem citationem meliorando; pars rea respondit: ista citatio ... m-is est inordinata et muta, quia non est descriptum in ea, quo melioravit... actor respondit, quia isto melioravit, quia descripsit in citatione m-is census et proventus, in prima citatione non descripsit.
Ib. p. 60 (a. 1486) : Jacobus dixit: hic est m-o, quia secunda cittacione stat: die dominico, et in prima stat: die s. Adalberti.
RHist I p. 313 (a. 1548) : necnon et caetera alia omnia iuris remedia ad causam publicam necessaria cum m-e eiusdem controversiae permanent.
Ita saepius.
2. wszystko, czym strona popiera w sądzie swoją sprawę; omnia, quibus quis iudicibus causam suam probat
ArPrawn X p. 286 (a. 1409) : Schimco et Pacossius sculteti ... unum privilegium fundationis et collationis ... ponunt;quaeritur, cui hoc transit in adiuvamen et ad m-em, domino Petrassio aut ipsis.
StPPP IX p. 69 (a. 1468) : ista est mea m-o, quia sine citatione alia ad querelam alias «kv przy» venire non potest.
AGZ XVI p. 422 (a. 1496) : Stanislaus ... actor generosi Nicolai heredis de Zarchyn ... obligatus est cause eiusdem domini in iure agende ad m-em cause sue.
Constr. ad
A-B:
a. sq. gen. ut supra.
b. sq. dat.
c. sq. supra supra 213,52.
d. sq. in c. abl.
II. iur. (singulare) ubieganie się o opiekę nad majątkiem małoletniego, także sama opieka i opłata z tego tytułu; actus tutelam minorennium eorumque bonorum recipiendam ambiendi, etiam ipsa tutela eiusque obventiones
StPPP II p. 839 (a. 1481) : orta ... est differentia ... quia patruus ... pueri Katherine Valentinus ... cum domina Katherina matri pueri m-em alias «lotowanye» fecit et ipsam m-em ad annos pueri patruus obtinuit ... postquam predicta mater dixit, quamuis ipsam m-em alias «lotowanye» patruus obtinuit, tamen puerum, que est sexus feminei, sola wlt seruare tamquam mater, ut pro sua conseruacione predicte sex marce census vel aliqua pars singulis annis sibi daretur, ipso Valentino dicente, quod ex quo m-em alias «lotovanye» obtinuit, et puerum wlt seruare.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)