- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A. (part.
- perf.),
- N.
- K.
[
part.
praes.
mediens :
ArPrawn X
p. 246
(a. 1408)
:
iustificati sunt mediente sentencia iuratorum.
KsgLub
p. 7 (a.
1446)
:
quousque in terminis ...
iure mediente aliquem finem fecerint.
AGZ XIX
p. 533 (a.
1466)
:
scopulos medientes et
continue se sequentes inter villas.
part.
perf.
pro
part.
praes.
ZabDziej II
p. 212
(a. 1484)
:
compositio facta est tali sentencia harbitrali mediata et interveniente.]
I.
1.
trans.
a.
dzielić (na połowę), (prze)połowić;
(medium) dividere,
dimidiare.
Additur
per medium :
AGZ XIX p. 561 (a. 1496) : antiquos scopulos m-vimus per medium.
N.
astr.
caelum
przechodzić przez południk niebieski;
circulum caeli meridianum secare
COPERN. Rv . p. 98 (= p. 71 ed. nov.): cum datus fuerit gradus aliquis Signiferi, qui oritur ab aequinoctio sumptus, datur etiam is, qui caelum m-at.
Ib. p. 105(= p. 77 ed. nov.): dantur per canones hos gradus Signiferi, qui ... per eamdem ascensionem rectam ... caelum m-ant.Occ. przerywać; interrumpere
WiadPol p. 182 (a. 1582) : mitto ... paeana, quo exceptus est rex Warsauiae, tibiis uersiculos m-ntibus.Cf. Th. VIII 560,8 sqq.
b.
wykonać w
połowie; dimidium opus conficere
Lites II p. 222 (a. 1312) : quod unus eorum inceperit, alter prosequi, m-re valeat et finire.
KsgRachKr I p. 205 (a. 1375) : quod per vnum ipsorum inceptum fuerit, per alium eorumdem prosequi, m-re ualeat et finiri.Ita saepius.
2.
intrans.
stanowić połowę;
dimidium efficere.
Praec.
part. praes.
medians, -ntis i. q. medius
a.
de tempore
GALL p. 50,3 : die iam postera m-nte.
RachJag p. 321 (a. 1405) : feria II m-nte.Cf. Th. VIII 558,80 sqq.
b.
de magnitudine
DokMp I p 51 (a. 1338) : si ... fabricam ferri locare ... voluerit hoc sibi liceat, m-nte fructuum et reddituum utilitate ipsius nobis reservata.
II.
A.
propr.
1.
trans.
rozdzielać, rozgraniczać;
dividere, disterminare
DokMp I p. 312 (a. 1403) : limites, quae ... haereditates ... debent m-re.
Lites II p. 311 (a. 1413) : limes comunis ... qui m-at districtum Nakliensem ... a terra Pomeranie et districtu Thuchola.
Ib. p. 137 (a. 1413) : fluvius ... signanter et specifice m-ns et dividens ... terram Lithwanie cum terra Samagitarum.
KodTyn p. 226 (a. 1415) : quae strata m-at castrum et hortum praedictum.Ita saepius. Glossa Pol.
StPPP II p. 459 (a. 1440) : quam particulam prati «rzeczisszco» (i. antiquus alveus fluvii ) m-at alias «dzelij».
Constr.
sq. acc.
accedente
et, ab, cum (ut supra).
2.
intrans.
(sq.
inter
vel
abs.
)
znajdować się pomiędzy czymś;
intermedium esse
a.
de loco
KodWp V p. 90 (a. 1406) : fluvio m-nti inter monasterium et ortum vti.
Lites II p. 136 (a. 1413) : inter terram Lithwanie et Prussiam m-vit et m-at terra Samaggitarum.
b.
de tempore
RHist XLIX p. 83 (a. 1499) : inter feriam secundam et feriam quartam nihil in-bat.
AAlex p. 329 (a. 1503) : quod post requisitionem futuram quinque, sex aut octo septimanae m-rent et quod interim etc.
c.
theol.
et
phil.
JAC. PAR. Serm. fol. 32a : praesens vita m-at inter celum et infernum.
Ib. fol. 173b : inter mentem et Deum nihil debet m-re.
STOB. Parv. fol. D IIa : quorumcunque ultima sunt simul, inter illa nihil m-at eiusdem generis (cf. ib. supra fol. D Ib: que non habent aliquod medium inter se sui generis).
N.
accidentaliter :
BYSTRZ. Log. fol. m IIIa : est quoddam aggregatum per accidens m-ns accidentaliter inter speciem specialissimam et indiuidua.
d.
(in malam partem) przeszkadzać; impedire
KsgMaz II p. 209 (a. 1426) : libere ea vendere debebit, nulla inquietacione ... Boguslai m-nte.
Ib. p. 251 (a. 1427) : illis omnibus uti debent ... nullius partis inpedimento m-nte.Cf. Th. VIII 559, 77 sqq.
B.
transl.
1.
pośredniczyć;
intercedere.
Praec.
abl. part.
praes.
mediante (mediantibus)
a.
aliquo
za czyimś pośrednictwem (sprawą);
aliquo intercedente
KodPol I p. 15 (a. 1180-1206): si .., divina m-nte clemencia ... habitum religionis suscipere voluerit.
KodWp I p. 75 (a. 1212) : ducis et ... episcopi homines ... ipso episcopo presente ac m-nte ante ducem provocentur.
b. aliqua reza pomocą, na podstawie (czegoś), dzięki (czemuś); per, vi (alicuius rei)
KodWp II p. 12 (a. 1288) : si plebanus ... decimam m-nte iusticia non potuerit obtinere.
DokMp I p. 161 (a. 1368) : nos id ipsum ratum habentes ... confirmamus nostrorum sigillorum appensione m-nte.
ChrMP p. 559 (= p. 85 Kürb.): ut Cruciferi resisterent Pruthenis ... cum ipsis preliando, eius (sc. Cunradi ducis ) iuvamine m-nte.Ita passim saec. XIV-XVI.Cf. Th. VIII 559,71 sqq.
Iuncturae solemniores
α.
iur.
mediante definitione (sententia definitiva) iudicis (
DokMp I p. 343, a. 1407
;cf.
supra 193,22
et saepius
;
simili sensu
; mediata, cf.
supra l93,29), iure (cf.
et
saepius),
iustitia (cf.
),
iuramento (
APozn I
p. 69,
a. 1440
et saepius), more terrestri (
AGZ XI
p. 178,
a. 1441)
, tenore (vigore, patrocinio) praesentium (litterarum:
DokMp VI
p. 11,
a. 1386
;
ib.
p. 13,
a. 1386
;
ib.
p. 47,
a. 1388
;et saepius), cett.
N.
locut.
mediante condicione, ordinatione
sim.:
dodając (jako) warunek;
i. q.
addita,
adiecta
KodKKr I p. 170 (a. 1325) : vendidi scultetiam ... pro septuaginta marcis ... tali ordinacione m-nte siue interposita, quod etc.Ib.
p. 294 (a. 1363) : Bodzatha ... centum quatuordecim marcas ... conthorali sue cedit, tradidit, donauit ... tali condicione m-nte ... quod etc.
KsgKaz p. 119 (a. 1379) : Stanik promisit solvere Chunkoni ad XIIII dies XIII scotos m-nte captivitate.
β.
phil.
et
gram.
GOST. Th. fol. e Ib : si Deus crearet animam m-nte intelligentia.
Gramm. p. 179 (saec. XV) : verba personalia passiua regunt ablatiuum ... m-nte preposicione a vel ab.
BYSTRZ. Log. fol. a IVa : alius habitus est acquisitus, qui scilicet m-nte actu potentie acquiritur.
γ.
sensu prorsus instrumentali vel modali
v.
gr.
KodWp III p. 648 (a. 1392) : piscium capturam exercebunt ... m-nte rethi «wlok» vulgariter nuncupato.
MATTH. Dial. fol. C VII13 : nunquam expugnaretur amor temporalium, nisi m-nte aliqua suavitate eternorum.
StPPP II p. 139 (a. 1402) : debitum ... m-nte racione indicabitur.
ZabDziej II p. 505 (a. 1489) : non deserviendo ad ... terminum prefixum de servicio recessit silencio m-nte.
2.
iur.
a.
intrans.
pośredniczyć w sądach rozjemczych, pełnić funkcję rozjemcy;
arbitri munere fungi
KsgŁawKr p. 120 (a. 1374) : sororii concordaverunt m-ntibus Nicolao ... Peszcone ... concordatoribus.
Ib. p. 140 (a. 1376) : m-ntibus Gocz et Petro Melczer concordaverunt.
b.
trans.
rozstrzygać w sposób
polubowny; per arbitros diiudicare
KsgCzer p. 105 (a. 1417) : sicud mediatores m-bunt seu sequestrabunt predictos nobiles, sic pati debent.
*Dogiel I p. 33 (a. 1538) : in ... audiendis, m-ndis et componendis ... querelis.