- F.
- Th.
- NGl.
- A.
I.
propr.
(de actu meandi)
1.
(rerum) poruszanie się,ruch;
motus.
Apud nos non nisi
α.
in
locut.
rudes linguae meatus ad loquelam extendere
zacząć mówić; loqui
incipere
BRUNO Pass. p. 190 (= p. 4,20 K.): cum ... rudes ...linguę m-us ad loquelam extenderet(cf. ). β. (caeli) ruchy ciał niebieskich; corporum caelestium motus, revolutiones (saec. XVI).
2.
(hominum)
posuwanie się naprzód, droga; processus;
tantum in etymologia
m.
ae.
MPH IV p. 776 (a. fere 1300): Salomea interpretatur quasi salutis m-us, quia vere salutis m-um iugiter cum virginitatis pudore sequebatur.
II.
transl.
(de rebus)
A.
przejście, droga;
transitus, iter (saec. XV-XVI).
N.
sq.
inter
(si huc pertineat)
DokMp V p. 13 (a. 1402) : pratum quod est in m-u inter duas vias.
Praec.
1.
przewód (w ciele ludzkim),via interior, vena (in corpore
humano)
;
v.
gr. gurgulionis (
GŁOG. Phys. fol. B
la)
, spiritus (
KADŁUB.
p. 60
),
item sensitivus (
BYSTRZ. AnalPost fol. g IIIIa).
2.
przewód, otwór; via
interior, exitus (in instrumentis astr. ,
saec. XVI).
3.
podziemny chodnik, sztolnia górnicza;
via subterranea in metallis (salis fodinis) arte facta
CorpJP IV p. 38 (a. 1523) : bancorum salis ... qui iam per longos cuniculos sive m-us propter abditas eorum venas investigantur.
MatGórn p. 276 (a. 1541) : libertatem ... aedificandi m-a vel m-us subterraneos.
Ib. infra in his cavernibus et m-bus, hoc est vel schachtis vel stolis.
B.
aquae et
abs.
1.
bieg, nurt, (często prawie tyle co) woda płynąca, rzeka, strumień,zwł o
kanale, sztucznym przewodzie
wodnym, np. młynówce lub przepuście przy zastawie; cursus, saepei. fere q. aqua
fluens, flumen, rivus, praec. de aquae ductu arte facto.
e. g. quo aqua ad molam vel aggerem ducitur.
Glossae
Pol.
KodWp III p. 193 (a. 1362) : in ... aggere sive obstaculo ... facere m-um aque, qui dicitur in wlgari «opusta».
DŁUG. Reg. I p. 226 (a. 1445) : piscina ... cuius m-um subterraneum alias «ponyk» ... clausit.
Visit. p. 706 (a. 1557) : apud idem molendinum m-um aquae alias «upust» conficiunt.
Inde
2.
i. fere q. koryto,
łożysko; alveus (fluminis)
PP V p. 65 (a. 1427) : alueum siue fossatum uel m-um fluuio Narew alium ... parare.
KodMp IV p. 235 (a. 1427) : pro faciendo lacu ... per educcionem fluuij ... de antiquo suo alueo naturali per nouos m-us.Ita saepius. Glossae Pol.
StPPP I p. 551 (a. 1446) : aquam ... de-antiquo m-u alias «z ssamicze» eduxit.
AGZ XIX p. 590 (a. 1532) : limites inchoandos a medietate fluvi Stry m-us antiqui alias «starego rzeczysscza».
Constr.
ad 1-2:
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
pro:
RachBon III p. 76 : a labore m-us pro defluendis immunditiis a coquina.