- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
I.
A.
propr.
dojrzałość; status perfectus et opportunus
(frugum, hominum).
Occ.
pełnoletność; aetas
matura (saec. XV-XVI)
; additur
annorum
:
AGZ XI p. 77 (a. 1433) : quando m-em annorum habebunt, coram capitaneo ... debent recognoscere, quia etc.
ArPrawn VII p. 33 (a. 1566) : si filius patris loco ... onus ... belli sustinere patremque eo leuare poterit, probata ... aetatis decem et octo annorum m-e.
B.
transl. rozsądek,
rozwaga, roztropność,odpowiedzialność; prudentia,
sapientia.
Glossa
Pol.
GLb p. 62 : m-as «statecznoscz».
Additur
a.
adi.
debita (
KodPol II
p. 463, a.
1432
et saepius),
expedita (
KodKKr II
p. 291, a.
1403).
b.
gen.
, v. gr.
consilii (
KodKrak I app.
p. 351, a.
1364
;
KodMp IV
p. 417, a.
1443)
, morum (
CodEp III
p. 10, a.
1447)
, rationis (
DŁUG.
Hist. I p. 142= II
p. 205
ed. nov.)
, senii (
KodTyn
p. 42,
a. 1242)
; item humilitatis (
ArHist V
p. 24, a.
1408
;
StSyn VI
p. 17, a.
1407)
.
Praec.
1.
dojrzały namysł;
matura consideratio
KodKKr I p. 41 (a. 1252) : in tanto negotio est grauitate ac m-e praeuia procedendum.
PommUrk V p. 339 (a. 1317) : nos Otto ... dux Slavorum ... de consultorum nostrorum m-e ac nostrorum haeredum unanimi consensu ... appropriavimus ecclesiae ... proprietatem super tres mansos.Ita saepius saec. XV.
N.
locut.
cum (ex, in) maturitate
rozważnie, uważnie; prudenter, attente
BreslUB p. 156 (a. 1343) : volumus, quod omnia edicta ... ex m-e ab omnibus custodiantur.
Ib. p. 235 (a. 1362) : horamque mortis ipsius in m-e cupiens pietatis opere prevenire (ed. perue nire).
CodEp II p. 40 (a. 1411) : ut ipsa unio cum tante m-e et tam sollicita deliberatione concepta ad firmum ... ordinem ... reducatur.
KodPol II p. 463 (a. 1432) : eisque litteris cum diligentia et m-e debita recensitis ... ad nostram sentenciam proferendam duximus esse procedendum.Ita saepius usque ad saec. XVI med.
2.
powaga,
dostojeństwo; gravitas,
dignitas
KodWp I p. 453 (a. 1279) : sacerdotes cum magna reverentia semper et m-e illud Corpus Christi deferant in pyxide idonea.
Theiner I p. 228 (a. 1326) : abbas ... ad verba contumeliosa ... calcata sui ordinis m-e prorumpit.
DŁUG. Op. p. 450 : studium autem fuit... episcopi ... m-em et praestantiam pontificalem gerere.
II.
(raro) pośpiech;
festinatio.