Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MARTYRIUM

Gramatyka
  • Formymartyrium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. propr. propr. męczeństwo (za wiarę)
      • α.
      • β.
    • 2. meton. święto upamiętniające dzień męczeństwa świętego
  • II. znęcanie się nad kimś, męczenie
  • III. + martyrologii(dubium) katalog świętych

Pełne hasło

MARTYRIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
I.
1. propr. męczeństwo (za wiarę); passio propter fidem Christi suscepta.
Dicitur
album ( BRUNO Pass. p. 206 = p. 24,1 K. ), felix ( DŁUG. Op. p. 345 ) , gloriosum ( CodEp III p. 592, a. 1492) , nobile ( VAdAnt p. 13,9) , pium ( PAUL. CR. p. 116, v. 22 ), sacrum ( HUSSOW. p. 100, v. 2 ).
Iuncturae verbales
martyrium accipere ( KOMOR. p. 108 ) , sibi conferre ( VAdAnt p. 38,4) , conficere ( DŁUG. Op. p. 69 ) , consummare ( VAdAnt p. 13,9 et saepius, cf. Th. VIII420,42 sqq.), pati ( PEREGR. fol. n Va) , percipere ( DŁUG. Op. p. 57 ) , perferre (pro Christi nomine: ChrHP p. 500 ) , subire ( CantMAe I nr 8, v. 7a, saec. XIV in.) , suscipere ( SACR. Elucid. fol. b IIa, cf. Th. VIII 420,75); simili sensu martyrio coronari ( PP II p. 204, a. 1454 et saepius, cf. Th. VIII 420,35 sqq.).
N. locut.
α. martyrii laurea serta ferre ( PAUL. CR. p. 116, v. 22 ).
β. ad martyrii palmam perducere (aliquem: KOMOR. p. 108 ).
2. meton. święto upamiętniające dzień męczeństwa świętego; festum, quo certi cuiusdam sancti martyrium commemoratur
ArPrawn V p. 462 (saec. XV ex.ex) : ante festum natalis seu m-ii ... s. Adalberti.
Cf. Th. VIII 421,5 sqq.
II. znęcanie się nad kimś, męczenie; actus cruciandi, saeviendi in aliquem
PrPol p. 256 (a. 1400) : Zamia ... iudicio obtinuit XXX marcas ... pro et super m-o et ipsius dehonestacione super Kelcium.
AKapSąd I p. 329 (a. 1419) : Nicolaus ... pro ... iniuriis ... trucidacionibus et m-o laico solvet V marcas ... super ... festum Nativitatis Domini, salva tamen mutilacione laici ... pro qua sibi accionem reservarunt domini.
III. (dubium) katalog świętych; confunditur c. voce martyrologii :
MARTIN. OP. Chr. p. 252 : Clodovaeus Christianissimus effectus est et sanctorum m-o aggregatus (nisi leg. martyrologio).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)