Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MARITO

Gramatyka
  • Formymarito, maritata
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -ae
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1.
      • a. + filium wydać za mążożenić
      • b. + cum de) wywianować (córkę)
    • 2. mediopass. wychodzić za mąż, wstępować w związki małżeńskie
  • II. transl. transl. łączyć, jednoczyć

Pełne hasło

MARITO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • N.
  • K.
I. propr.
1.
a. wydać za mąż; in matrimonium collocare, connubio alicui dare. Occ. filium ożenić; filio uxorem dare.
Part. perf. loco appositionis
maritata kobieta zamężna, mężatka; nupta, matrona
KodWp II p. 94 (a. 1294) : bona ... ecclesie … spoliarunt Cruciferi ... feminas m-tas et virgines ... profanando.
AKapSąd III p. 23 (a. 1466) : mulierem m-tam ... apud se ... re tinuerit.
Ita saepius usque ad saec. XVI. Item abs. loco subst.
maritata,, -ae f. (saec. XV—XVI). In imagine: o kościele lokalnym w stosunku do biskupa; de ecclesia locali respectu episcopi
VAdAnt p. 34,4 : archiepiscopus ... domnum apostolicum de sancti hominis Adalberti reditu interpellat ... coram omnibus se iusta petere clamat, peccatum esse, singulis ecclesiis m-tis, solam Pragam suo pastore uiduari.
Constr. sq. dat.
StPPP VIII p. 258 (a. 1388) : filiastram suo fratri ... m-uit.
Ib. II p. 246 (a. 1420) : filiam suam nulli absque voluntate ... Hynkonis m-re debet.
ZabDziej III p. 193 (a. 1492) : Agnes ... m-ta Bartholomeo suo viro.
Cf. Th. VIII 402,41 sqq. et 52 sqq.
b. (sq. cum vel de) wywianować (córkę); dotare, filiae dotem dare
StPPP VIII p. 258 (a. 1388) : filiastram ... m-uit cum bonis Gorka.
Ib. p. 262 (a. 1388) : Swentochna et Tomko Hancam sororem suam de XII marcis debent m-re, quam si de dictis ... marcis non m-uerint, tunc Hanca porcionem dictorum dotis et dotalicii ... optinebit.
PP VI p. 78 (a. 1432) : sorores suas de eisdem bonis m-re et dotaliciare alias «wypossasicz» tenetur.
Syn.
dotaliciare (ut supra), providere ( IurMas II p. 98, a. 1504) .
2. mediopass. wychodzić za mąż, wstępować w związki małżeńskie; nubere
UrkBBr p. 77 (a. 1282) : si filiam ducis ... contigerit m-ri.
StPPP VIII p. 303 (a. 1389) : si Katherina voluerit m-ri.
KsgŁawKr p. 281 (a. 1395) : postquam m-retur et prolem ex se produceret.
Ita saepius usque ad saec. XVI in. Eodem sensu refl.
KodWp III p. 392 (a. 1372) : cum ... Clara se m-ret et alium virum duceret.
Constr. sq.
cum:
AKapSąd III p. 107 (a. 1506) : Annam recusantem m-ri cum Petro.
II. transl. łączyć, jednoczyć; coniungere. Occ. dodać; addere
CantMAe I nr 3, v. 4a (saec. XIII ex.) : florem rose m-vit castitati.
Constr. sq. dat.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)