- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- K.
- O.
GIEŁCZ. fol. A Ia : doctissimi logices viri.Cf. Th. VII 2,1610,54 sq. ]
I.
propr. logika, dział
filozofii dotyczący form i zasad
poprawnego myślenia; philosophiae pars,
quae ad recte ratiocinandi
principia pertinet.
Vocis explicationes affert
GŁOG. Alex. I fol. Μ VIIb : l-a id est sermocinalis scientia.
Id. Anal. fol. AA IIb : rationalis scientia, quam 1-am dicimus.
N. definiiiones in
textibus phil.
obvias
GROTK.
in
MatFil IV p. 26 : secundum Simplicium ... l-a est de illis, quae sunt organum ipsius intellectus speculativi.
BYSTRZ. Log. fol. b IIIa : l-a est scientia discernendi verum a falso, est enim scientia docens diffinire, diuidere et arguere (cf. GŁOG. Porph. fol. a IIb).
GŁOG. Hisp. fol. A Ia : l-a est scientia, que ... errores condempnat, falsitates ostendit et lumen ... veritatis in omni opere contemplationis prebet.
Id. Anim. fol. A IIIb : l-a ... est de intentionibus secundis adiunctis primis, vt dicit Auicenna.
Id. Anal. fol. AA IIb: l-a ... dicitur rationalis scientia ... quia dirigit rationem et eius operationes et actus, ne ratio errare possit.Distinctiones notabiliores
a.
naturalis:
BYSTRZ. Log. fol. a IIb : l-a naturalis est quedam naturalis potestas anime et intellectus, qua naturaliter magis assentimus vero quam falso.
GŁOG. Porph. fol. a IIa : naturalis l-a est quedam naturalis ingeniositas, promptitudo et inclinatio concessa homini a principio natiuitatis ex bonitate complexionis et originaliter a stellis bonis dominantibus in conceptione et natiuitate.Cf. item WROCŁ. Dial. fol. A IIa.
Opp.
artificialis :
BYSTRZ. Log. fol. a IIb : l-a artificialis est quidem habitus acquisitus, quo iudicamus de rectitudine argumentationis ... illa data est per regulas certas artis 1-e.
GŁOG. Porph. fol. a IIa : l-a artificialis ... est qualitas per exercitium et continuum vsum aquisita per principia 1-e de conclusionibus logicis.
b.
utens (usualis):
BYSTRZ. Log. fol. a IIb : l-a vtens accipitur ... vno modo pro habitu scientifico, logice acquisito per demonstrationem, quo utimur in singulis scientijs demonstrando, diffiniendo et verum a falso distinguendo ... alio modo ... pro habitu acquisito ex frequenti argumentatione, sive talis habitus fuerit notitia vera siue falsa, dubia uel firma.
Ib. fol. a Vb : sylogisans ... et nesciens se sylogisare habet 1-am vsualem, sed non artificialem.
GŁOG. Porph. fol. a IIa: l-a vtens est vsus 1-e artificialis vel applicatio eorum, que traduntur in l-a doctrinali ad alias scientias.
Opp.
docens (doctrinalis) :
BYSTRZ. Log. fol. a IIb : l-a docens secundum dominum Albertum ... a fantasijs ... nos liberat, errores damnat, falsitates ostendit et lumen rectum in omni tempore contemplationis prebet.
GŁOG. Porph. fol. a IIb : est l-a doctrinalis ... ars de septem artibus liberalis, quam Boethius divit indagatricem et inquisitricem veri et falsi.Haec autem distinguitur in
a.
veterem
nauka o terminach i zdaniach zawarta w traktatach
Arystotelesa Kategorie i De interpretatione; quae libris Aristotelis q. i. Categoriae
et De interpreta
tione complecitur
GŁOG. Hisp. fol. a Vb : consideratio ... terminorum pertinet ad veterem 1-am: eiusdem itaque scientie secundum Aristotelem ... est considerare subiectum et proprietates subiecti.
Ib. infra propositionum ... consideratio pertinet ad veterem 1-am.
Id.ExLog fol. A IIa: vetus ... 1-a considerat partes argumentacionis integrales (cf. ib. suprapartes argumentationis... integrales ... sunt duplices; propinque, ut propositiones ... remote, vt termini).
Simili sensu
minor :
GIEŁCZ. fol. c IIIa: Marsilius ... non ponit suppositionem personalem ... favendo suis collegis ut Buridano ... Paulo de Venetiis in minori 1-a.
β.
novam
nauka o wnioskowaniu dedukcyjnym zawarta w traktatach
Arystotelesa
Analytica, Topica i Elenchi;
explicat
GŁOG. Anal. fol. AA IIb : primam ... operationem intellectus, que est simplitium intelligentia, dirigit scientia libri Predicamentorum Aristotilis ... secundam operationem intellectus ... que est compositio et diuisio, regit et dirigit scientia libri Perihermeniarum, in qua determinatur de enuntiationibus affirmatiuis et negatiuis; tertiam operationem intellectus ... que est discursus a causis ad effectus, a premissis ad conclusiones ... dirigit scientia librorum noue 1-e, vt Priorum, Posteriorum Analyticorum, Elencorum et Topicorum.
Id. ExLog fol. A IIa: nova 1-a est pars 1-e principaliter considerans de tota argumentacione secundum se, videlicet de partibus subiectiuis argumentacionis vel proprietatibus earundem (cf. ib. infras ubiectivae ... partes argumentationis argumentacio dialectica ... demonstrativa ... zophistica ... syllogismus ... enthimema et inductio).
c.
moralis
explicat
MatFil VI (XVII) p. 83 (a. 1424) : 1-a, que docet modum, quo simul dubia veritas invenitur et appetitus sic ... disponitur, ne determinet vel impediat intellectum ad concludendum conclusionem ... vocatur 1-a moralis.
II.
meton. dzieło o tematyce logicznej; liber, quo artis
logicae praecepta continentur
AEG. Th. fol. B IVa : Auicenna vtitur ea demonstratione in sua 1-a.