Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LECTUS-2

Gramatyka
  • Formylectus, lectum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i -i
  • Część mowyrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajmęskinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. + v. corrigiatus a. de b. ex: łóżko, łoże, posłanie
      • α. + aegritudinis łoże boleści
      • β. + infirmitas lecti choroba obłożna
      • γ. iur.+ depositio in lectum (cum viro) tzw. pokładźmy, dopełnienie małżeństwa
    • 2. + funereus et abs.: mary
    • 3. kołdra
  • II. łożysko
    • a. kola młyńskiego
    • b. armaty

Pełne hasło

LECTUS, -i m. et LECTUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
  • K.
[formae decl. IV: abl. sg. lectu: DANT. in
Tom. VII p. 328 (a. 1525) : invenit ... eum in lectu.
abl. pl. lectibus:
RachWaw p. 192 (a. 1532) : sub lectbus utrarumque maiestatum.
Cf. Th. VII 2,1096,47 sqq.]
I.
1. łóżko, łoże, posłanie; stratum, cubile. Indicatur materia adi. , v. gr. corrigiatus ( ARect I p. 13, a. 1469) vel constr. a. sq. de :
MPVat II p. 478 (a. 1374) : 1-um de asseribus.
b. sq. ex:
RachDw I p. 181 (a. 1545) : pro l-o Polonico ex ligno quercino.
RachBon II p. 101 : a faciendis 2 1-is ex ligno quercino.
N. locut.
α. aegritudinis łoże boleści; quo quis aeger decumbit.
GLc p. 12 : «niemocne łoże» 1-um aegritudinis.
AKapSąd II p. 534 (a. 1442) : in l-o egritudinis decumbens.
Cf. Th. VII 2,1098,19 sq.
β. infirmitas lecti choroba obłożna; qua quis lecto decumbere cogitur
KsgGrWp II p. 294 (a. 1399) : fuit in infirmitate 1-i gravatus.
AGZ XIV p. 220 (a. 1446) : reponebat terminum ... non simplici infirmitate, sed infirmitate 1-i alias «loszna».
γ. iur. depositio in lectum (cum viro) tzw. pokładźmy, dopełnienie małżeństwa; matrimonii consummatio
AGZ XVIII p. 93 (a. 1475) : post deposicionem in 1-um ... alias «pokładanyv».
Ad rem cf. Dąbkowski, Prawo prywatne I p. 352.
Iuncturae verbales
a. (in) lectum ascendere ( ArHist V p. 153, a. 1470 ; AKapSąd II p. 606, decidere( ChrHP p. 509 ) , ingredi ( DŁUG. Hist. V p. 620 ) , introire ( AKapSąd III p. 81, a. 1501) ; simili sensu ad lectum venire ( ib. III p. 70 , a. 1499) . b. (de infirmis) lecto affigi; attrudi ( ŁASKI ComPriv fol. 25 lb) . c. (de coniugibus) in lecto permanere (simul: AKapSąd II p. 41, a. 1418).
2. funereus et abs. : mary; loculus (saec. XV). Glossa Pol.
RFil XXV p. 267 (saec. XV in.) : eius manus l-o «maram» adheserunt.
3. kołdra; lodix
KodWp V p. 415 (a. 1426) : debet recipere quatuor l-a sive plumas.
ŹrWaw III p. 143 (a. 1522) : cum uno optimo l-o de lana et cum uno cussino et tribus materaciis.
II. łożysko; pegma, basis
a. kola młyńskiego; rotae molaris
APozn I p. 107 (a. 1444) : molendinatores ... providere debent ... l-a alias «Ilosza» ante rotam et post rotam in obstaculis.
KsgŁawWar p. 65 (a. 1453) : molitor debet facere 1-um aquinum ac totum molendinum reformare.
Ita saepius.
b. armaty; tormenti bellici
Podol. p. 15 (a. 1494) : pixis sive machina iacet penes arcem ... sine l-o.
RachWaw p. 101 (a. 1529) : a ... sarraturis roborum ... ad l-a tormentorum bellicorum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)