- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
I.
adv.
(ap.
nos
saec.
XV-XVI)
1.
(de loco) w
pobliżu, obok, blisko; prope, in
vicinia.
2.
(de tempore) wkrótce, zaraz;
mox.
N. locut.
iuxta esse
przysługiwać;
competere
SSrSil VIII p. 40 (a. 1460) : si non veniet episcopus, tunc vobis j-a erit querella de ipso apud dominum nostrum sanctissimum.
3.
(de modo) podobnie, na równi, tak samo;
similiter, aeque.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
dat.
N.
locut.
iuxta ponere alicui
stawiać na równi; aequalem ducere
(e Val. Max. 3,8
DŁUG. Hist. III
p. 374
).
c.
sq.
ac (atque).
d.
sq.
cum.
II.
prp.
c.
acc.
[
regit
abl.
PommUrk VII p. 198 (a. 1328) : iuxta supradicto flumine.
KsgGrWp I p. 193 (a. 1394) : debet concordare cum Judeo ... pro debitis ... j-a ipsius litteris.Cf. infra 37 et
AGZ XI p. 20 (a. 1425) : iuxta inscripta litera ipsius.]
A.
de loco
1.
tuż obok, w pobliżu, nad (rzeką);
prope, apud,
ad.
Iuxta ponitur
in
c.
acc. (
DokMp VI
p. 42, a.
1388
:
villam locandi... in et i-a fluvium), de prope (
AKapSąd II p. 63, a. 1425 : i-a et de prope loco ... campestri).Occ.
α.
aż do; usque
ad
DokPaul
p. 306 (a. 1462) : i-a quam columnam et scopulos wlgariter «po slupy y po kopcze» et non ultra ... aquam stangni ... tenere.
β.
przy (kimś);
apud (aliquem),
praec.
in
locut.
iuxta se (
MIECH. Chr.
p. 291
;
DANT.
;in
Tom. VIII
p. 359,
a. 1526).
2.
wzdłuż, zgodnie z kierunkiem;
secundum, praeter
KodMp II p. 172 (a. 1288) : i-a meatum ... cuiusdam riwli vsque in Poprad fluuium decurrentis (fines praediorum designantur ).
DokMp I p. 182 (a. 1373) : incolis ... a dextris sive a sinistris ecclesiae i-a extensionem ville locatis.
DŁUG. Hist. IV p. 243 : subditi ... i-a antiqua itinera libere perambulent et merces suas ducant.
B.
de tempore
1.
bezpośrednio (zaraz) po; mox
post.
2.
w (ustalonym czasie);
in (tempore constituto)
KodMp II p. 226 (a. 1313) : Czarnota ... i-a tempus fixum ... de ipsa ciuitate sit recessurus.
AGZ XI p. 154 (a. 1439) : postponimus terminum i-a hodiernum terminum ... una septimana post Nativitatem Beate Virginis, videlicet post magnum forum i-a primum terminum.
DŁUG. Hist. I p. 352 : electores i-a constitutum tempus ... in Bohemiam ire pergunt.
3.
przy czymś, w czasie trwania czegoś; dum
aliquid fit, circa
DokLub p. 126 (a. 1350) : villani ... tria prandia i-a tria iudicia generalia dare tenebuntur.
PrPol p. 372 (a. 1399) : quatuor centa stipites sectas, quas j-a visionem ministerialis recognovit.
AGZ XIII p. 483 (a. 1465) : ius administrare i-a faciem alias «podla lycza».
C.
de relatione
1.
zgodnie z czymś, stosownie do czegoś, według;
secundum.
Glossa
Pol.
StPPP XI p. 81 (a. 1497) : recognovit se dedisse sex marcas i-a invadiacionem alias «na zaszthavą» Anne ... super agrum.
N.
locut.
iuxta caput suum
samowolnie; ad arbitrium
NIC. BŁ. Serm. I p. 95 : qui omnia i-a caput suum faciunt ... parentibus non obedientes.
N.
constr.
a.
sq.
quod:
KodWp II p. 481 (a. 1335) : omnia ... facienda ... i-a quod sue ... expedierit voluntati.
DokMp IV p. 184 (a. 1376) : pro sua ... utilitate et comodo meliori i-a quod sibi ... videbitur utilius expedire.Ita saepius. Cf. Th. VII 2,753,81 sqq.
Item sq.
secundum quod :
IurMas II p. 87 (a. 1499) : i-a secundum quod statutum disponit.
b.
sq. (pro)ut:
StPPP VIII p. 523 (a. 1398) : i-a ut se in termino astrinxerat.
Occ.
prorsus loco abl. modi
DokMp 11 p. 108 (a. 1429) : i-a penam, quam meruerunt, puniri tenebuntur.
2.
w następstwie, na skutek, z tytułu; propter,
ratione (alicuius rei).
N.
iuncturam
iuxta et velut
(sensu fere coniunctionali)
ponieważ; propterea quod
StPPP VIII p. 473 (a. 1398) : literam ... fideiussorie ... liberet ... i-a et velud domini ... sic fieri decreuerunt.
3.
pod względem, mając na uwadze, w odniesieniu
do czegoś;
respectu (ratione habita) alicuius rei
CracArt I p. 25 (a. 1396) : ista marca i-a suos pondus et numerum debet esse de tercia liga.
PP II p. 11 (a. 1447) : impensae se i-a summam ... extendebant ad duo milia florenorum.Cf. Th. VII 2,753,12 sqq.
Praec.
iur.
α.
respicitur poena a
reo subeunda
KodWp III p. 373 (a. 1372) : omnia dampna ... i-a eorum colla opportent restituere raptores.
KsgGrWp I p. 103 (a. 1390) : habent trewgas pacis j-a 30 marcas grossorum.
Item
iuxta ius supremum et eorum colla (
KsgKaz
p. 451, a.
1398)
, iuxta collum suum (
ib.
p. 494,
a. 1400).
β.
respicitur possessio vel usus
KodMp IV p. 122 (a. 1410) : ciues ... i-a hanc ... conseruare ... libertatem.
PP II p. 164 (a. 1453) : vnumquemque ... i-a iusticiam et iura conservare.