- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- K.
StPPP VIII p. 79 (a. 1382) : ipse iuratus est (e Pol. klął się), quia etc.]
I.
1.
składać przysięgę, przysięgać, zwł.
złożeniem przysięgi w sądzie
potwierdzić prawdziwość czegoś; ius iurandum praestare, iure
iurando in iudicio dato aliquid
verum esse confirmare.
Additur
in consilium alicui (
Tom. III
p. 118, a.
1514)
,
ad (in) testimonium (
KsgGrWp I
p. 117, a.
1391
;
RotPozn
p. 33, saec. XIV
med.med).
;Glossae
Pol.
RFil XXV p. 272 (saec. XV med.med) : detestare et i-re «ganycz, clancz scha».
TPaw III p. 274 (a. 1393) : Jacobus ... debet i-re «poprzisancz» Adamconem pro vulneribus.
RotPozn p. 115 (a. 1394) : Rudgerus debet i-re metdecimus wlgariter «poprzisancz» (cf. KsgGrWp I p. 236, a. 1396; ArHist III p. 185, a. 1412; AGZ XI p. 128, a. 1437; ib. p. 268, a. 1446; ib. p. 283, a. 1446; IurMas I p. 183, a. 1453).
N.
iuramentum
i. q. praestare
KsgRachKr II p. 32 (a. 1371) : mater sua iusta i-vit iuramenta.
KsgZPozn p. 2 (a. 1400) : contra ... castellanum ... pro omnibus terminis peremptoriis iuramentum sic i-bunt.
Item
rotam
i. q. edicere, pronuntiare
KsgGrWp I p. 117 (a. 1389) : primam rotam debet i-re debitor principalis et in secunda rota ... principalis debitor cum uno et isti debent j-re in testimonium in ambabus rotis.
ZapSądWp p. 62 (a. 1401) : rota, quam debet i-re.Ita saepius. Simili sensu in rota ( ), sub rota ( RotPozn p. 41, a. 1387 ; sub forma rotae: RotKość p. 130, a. 1404) , iuxta rotam ( AKapSąd III p. 177, a. 1513) et abl. rota ( RotPyzdr p. 506, a. 1444 et saepius ib. ).
2.
poprzysiąc coś, przyrzec pod przysięgą; iure
iurando dato spondere, polliceri, promittere,
v.
gr. fidem, fidelitatem, foedus, pacem
sim.
Constr.
ad
1-2:Indicatur quid
a.
sq.
acc.
,
v.
gr. morbum;
praeterea damnum (contra aliquem:
KsgWp II
p. 136, a.
1397
;
RotPozn
p. 497, a.
1432
;et
saepius), querelam (
ArPrawn X
p. 321, a.
1411)
, vulnus (
ArHist III
p. 185, a.
1412
:
i-vit wlgariter «poprzissangl» tria wlnera
super Johanne).
b.
sq.
(acc.
c.
)
inf.
c.
sq.
prp.
α.
ad :
Tom. IV p. 336 (a. 1518) : decretum edidit, ad cujus observationem etiam j-vit.
β. de.
γ. pro (saepe).
δ.
super
(c.
acc.
vel
abl.
)
StPPP VIII p. 250 (a. 1388) : habet i-re super wlnera.
Ib. p. 314 (a. 1389) : super ipsa infirmitate capellanus habet i-re.Ita saepe. Cf. Th. VII 2,674,76 sqq.
d.
sq.
enunt.
obi.
α.
c.
quod (quia, quoniam) :
KodWp I p. 67 (a. circa 1210): promittimus et i-amus domino Henrico ... quod etc.
AnnMP p. 38 (a. 1256) : ipsi salva consciencia i-erunt, quod etc.
StPPP VIII p. 156 (a. 1385) : habent in hunc modum i-re, quia etc.
KrMU p. 60 (saec. XV in.in) : i-at unus quisque, quoniam etc.
β.
ut (sicut)
*KodWp III p. 475 (a. 1378) : archiepiscopus ... i-vit... ut numquam ... dictum prepositum ... vellet admittere.
StPPP VIII p. 404 (a. 1397) : pro ... capellano habet i-re, sicut est mortuus.
Ib. p. 631 (a. 1399) : i-re decisorie noluit in hunc modum, scilicet sicut etc.Ita saepius.
e.
sq.
enunt.
fin.
c.
ne.
indicatur cui (adversus quem, coram quo) a.sq.
dat.
b.
sq.
acc.
TPaw IV p. 576 (a. 1394) : Ianek ... i-at dominam Pachnam ... sicut ... sibi tenetur sexagenam ... persoluere.
AGZ XI p. 128 (a. 1437) : si dominus vexillifer i-bit alias «poprzisziezie» Wenkonem, tunc etc.Ita saepius.
c.
sq.
ad (aliquem).
d.
sq.
adversus:
SACR. Elucid. fol. a Vb : false i-re adversus inimicum.Cf. Th. VII 2,676,33 sqq.
e.
sq.
contra:
StPPP VIII p. 4 (a. 1376) : Nemsta habet i-re contra Nicolaum ... pro boue.
Ib. p. 250 (a. 1388) : habet i-re contra Setkonem pro wlneribus.Ita vulgo. Cf. Th. VII 2,676,39 sq.
f.
sq.
coram:
StPPP VIII p. 892 (a. 1400) : i-re debet coram eodem domino Johanne, quod etc.
KodUJ III p. 127 (a. 1486) : coram notario publico ... i-o ... atque dico, quod etc.Ita saepius.
g.
sq.
erga
(i. contra)
RotKość p. 130 (a. 1404) : Adamek ... i-bit erga Nicolaum.
Ib. p. 248 (a. 1416) : dominus Philka i-bit tribus vicibus erga dominum Pradlewa.
RotKal p. 269 (a. 1418) : Iohannes ... habet i-re ... erga Wyncencium ... pro pecunia.Ita saepius.
h.
sq.
in
c.
acc.
(saec.
XV).
i.
sq.
super:
RotPozn p. 108 (a. 1399) : Martinus debet i-re mettercius super dominum Mroczkonem.indicatur per quid
a.
sq.
ad:
Lites (Ch) I p. 24 (a. 1320) : i-o ad sanctam crucem ... vel ad s. Dei evangelia, quod dicam veritatem.
StPPP VII p. 352 (a. 1434) : ad crucifixum i-erunt iuxta iuris formam.
AKapSąd III p. 244 (a. 1480) : i-o ad passionem Ihesu Christi ... quod etc.Ita saepe. Cf. Th. VII 2,675,42 sq.
b.
sq.
contra:
Tom. VI p. 14 (a. 1322) : i-erunt contra solem ... in hec verba etc.Ad rem cf.
c.
sq.
in
c.
acc.
vel
abl.
(saepe).
d.
sq.
per
(saepe).
e.
sq.
super:
AnnMP p. 38 (a. 1256) : i-erunt omnes tres ... super missale et eciam super crucem.
ArPrawn I p. 253 (saec. XV med.med) : quod presbiteri i-ent super evangelium.Ita saepius.indicatur quo modo
a.
sq.
abl.
,
v.
gr. duobus digitis (
ArPrawn X
p. 419, a.
1414)
, proprio iuramento (
StPPP VIII
p. 232, a.
1388
; simili sensu
per se
ib.
p. 850, a.
1400)
, tribus vicibus (
RotKość
p. 248, a.
1416).
b.
sq.
cum (aliquo).
c.
sq.
adv.,
v.
gr. corporaliter (
KodWp II
p. 178,
a. 1299
et saepius); bene, iuste, recte, vere ((
ZabDziej I
p. 32, a.
1419
;
AKapSąd III
p. 161,
a. 1512
;
ib.
p. 327, a.
1533
; et saepius);
opp.
false, inique, iniuste, male, sinistre (
AKapSąd III
p. 155, a.
1511
;
ib.
p. 161, a.
1512
;
ib.
p. 158,
a. 1512
;et saepius); decisorie (
StPPP VIII
p. 631,
a. 1399).
d.
sq.
locut.
c.
prp.
,
v.
gr. in haec verba (
Tom. VI
p. 14, a.
1322)
, iuxta iuris formam (
StPPP VII
p. 352, a.
1434)
, in rota, sub rota (sub forma rotae), iuxta rotam (cf.
1135, 46).
II.
zobowiązywać kogoś przysięgą, zaprzysięgać, odbierać przysięgę od kogoś; iure iurando obstringere (adigere) aliquem
Lites II p. 180 (a. 1413) : testes recipere et eosdem i-re.
ZabDziej II p. 398 (a. 1488) : principalis debitor i-bitur in octava.
KodUJ III p. 218 (a. 1514) : procuratorem ... praemisimus ... ad videndum ... i-ri portitorem actorum de fidelitate.
Praec.
part. perf.
loco adi.
iuratus, -a, -um
zobowiązany do czegoś przysięgą, zaprzysiężony; iure
iurando obstrictus
α.
iudex
(glossa
Pol.
GLcerv p. 611 : i-tus iudex dicitur, qui i-vit «przysięgły sędzia»),
β.
scabinus (civis
sim.) osoba zaprzysiężona
zasiadająca w sądach prawa niemieckiego, zwł.
ławnik; vir iure iurando obstrictus, qui
iudiciis iuris Theutonici interfuit,
praec. Scabinus
KodMp II p. 201 (a. 1296) : nos ... aduocatus ciuitatis Cracouie vnacum ciuibus i-tis et scabinis ... profitemur ... quod etc.
DokLub p. 369 (a. 1478) : scabini i-ti de hereditate monasterii ... Sbachi.Ita saepius. Cf. IURATUS adi. II.
γ.
bedellus
woźny sądu miejskiego;
iudicii urbani apparitor
KsgŁawKr p. 259 (a. 1394) : Johannes ... tercia vice per bedellos i-tos civitatis comparere non curavit.
δ.
testis:
KodWp II p. 509 (a. 1338) : prepositus et conventus de Trzemeszna sufficienter per testes i-tos ... probaverunt etc.
AKapSąd III p. 22 (a. 1466) : recepta summaria informacione testium i-torum ... quod etc.Ita saepius.
ε.
magister (senior)
collegii artificum
CracArt I p. 37 (a. 1404) : i-ti magistri communitatis pellificum.
APozn II p. 68 (a. 1440) : super hoc seniores videlicet i-ti corri giatorum aput nos vocati fuerunt et interrogati etc.Ita saepius.