Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INVENTIO

Gramatyka
  • Formyinventio, invencio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. znalezienie, odszukanie, wykrycie
    • a. + Sanctae Crucis Znalezienie relikwii Krzyża św. (3. V.)
    • b. + s. Stephani (protomartyris) Znalezienie relikwii św. Szczepana (3. VIII.)
      • α. + spiritualis Christi
      • β. log.+ differentiarum
      • γ. wytropienie zwierzy ny
  • II.
    • 1. wynalezienie, odkrycie
      • α. + errorum błędne wymysły (heretyków)
      • β. rhet. rhet. wyszukanie tematyki dzieła literackiego
  • III. iur.
    • 1. zarządzenie, ustawa
    • 2. rozstrzygnięcie sprawy sądowej, orzeczenie, wyrok
    • 3. umowa, układ polubowny

Pełne hasło

INVENTIO s. INVENCIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • H.
I. znalezienie, odszukanie, wykrycie; actus (vel effectus) inveniendi. Praec. in appellatione festi Inventio
a. Sanctae Crucis Znalezienie relikwii Krzyża św. (3. V.); dies festus 3. V. celebrari solitus ( StSyn III p. 24 et passim).
b. s. Stephani (protomartyris) Znalezienie relikwii św. Szczepana (3. VIII.); dies festus 3. VIII. celebrari solitus ( KodWp I p. 344, a. 1260 et saepius).
N.
α. spiritualis Christi :
NIC. BŁ. Serm. I p. 106 : quia multi ... diuersimode hanc Dei sapientiam quaerunt nec tamen inueniunt ... ideo Christus ... volens ... praefigurare modum suae i-is spiritualis ... non nisi post triduum ... se permisit in templo inueniri.
β. log. differentiarum :
BYSTRZ. Top. fol. q IIb : instrumenta, quibus abundamus, sunt ... propositionum sumptio, multiplicis distinctio, differentiarum i-o et similitudinis consideratio.
γ. wytropienie zwierzy ny; actus adoriendi (feram)
KodPol II p. 659 (a. 1329) : poterit capere feras agitator de loco i-is usque ad locum, ubi capere poterunt venatores.
II.
1. wynalezienie, odkrycie; excogitatio.
N.
α. errorum błędne wymysły (heretyków); de haereticorum doctrina
DŁUG. Hist. IV p. 192 : Hieronimus Bohemus ... nullis ... persuasionibus ab i-e errorum suorum poterat per patres concilii ... divelli.
β. rhet. wyszukanie tematyki dzieła literackiego; actus excogitandi, quo modo argumentum propositum tractetur (saec. XV—XVI).
III. iur.
1. zarządzenie, ustawa; praeceptum, lex
CorpJP III p. 109 (a. 1510) : novas i-es abrogando ... salem Cracoviensem in pristinum statum ... reducendum decrevimus.
StPPP XI p. 433 (a. 1563) : ius decrevit secundum i-em iuris, quod ... Sawka iuramentum debet facere.
Cf. INVENIO I 1 et ADINVENTIO supraI 218, 29 sqq.
2. rozstrzygnięcie sprawy sądowej, orzeczenie, wyrok; actus (vel effectus) causam cognoscendii diiudicandique, iudicis sententia
KodMp IV p. 158 (a. 1416) : inscriptionem ... iuxta i-em et decretum dominorum nobiscum assidencium ... exponere mandauimus.
APozn I p. 103 (a. 1444) : aserentes ultra ... se expurgare iuxta i-em dominorum et decretum.
Ita passim saec. XV—XVI. Glossa Pol.
AGZ XIX p. 99 (a. 1493) : pratum ... debent tenere usque ad aliam i-em dominorum alias «roszprawy».
Additur
concordiae amicabilis compositionis ( AGZ XVIII p. 497, a. 1487) , sententiae ( ŁASKI ComPriv fol. 216b ; CorpJP III p. 438, a. 1519). ;Cf. INVENIO II 2 et ADINVENTIO
3. umowa, układ polubowny; conventio, pactum
StPPP II p. 304 (a. 1426) : quam i-em seu contractum inter se ex utraque parte inviolabiliter obseruare debebunt.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)