Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSIDIAE

Gramatyka
  • Formyinsidiae
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -arum
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. zasadzka
    • 2. podstęp, zdrada
      • α.
      • β.
  • II.
    • 1. zagrożenie, niebezpieczeństwo
    • 2. pogróżki

Pełne hasło

INSIDIAE, -arum f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • L.
  • A.
[ nom. sg. insidia : CantMAe I nr. 16, v. 3b : ruit ... serpentis invidia, cuius caput ipsa BVMaria trivit et calcaneum munivit ab eius insidia. StKapWł p. 73 (a. 1516) : nulla excusatione ... minarum aut capitalis insidiae sint excusati. Cf. Th. VII 1,1888,32 sqq.]
I.
1. zasadzka; actio dolose insidendi. Glossa Pol.
GLb p. 53 : i-ae «zalogy», i-as ponere «zalozicz».
2. podstęp, zdrada; subdola machinatio, dolus, fraus. Glossa Pol.
RFil XVI p. 347 (saec. XV in.in) : «przeczywnosczy».
Additur adi.
clandestinae ( DŁUG. Hist. II p. 224 = III p. 248 ed. nov.), latentes ( VAdAnt p. 25,11 et saepius).
N.
capitales zasadzka na życie; contra vitam alicuius facinoris consilium
DŁUG. Hist. I p. 445 (= 11 p. 212 ed. nov.) : Sbigneus ... capitales i-as non desinebat exstruere Boleslao.
Cf.
N. locut. adv.
insidiis podstępnie, zdradziecko; dolose
GALL p. 45, 14 : Meczslaus ... Kazimiro ... armis et i-iis resistebat.
Simili sonsu per insidias :
DŁUG. LibBen I p. 183 : Przemislaus dux ... apud Rogoźno per i-as et dolos interfectus.
Meton. narzędzie zdrady; de insidiorum instrumento
KADŁUB. p. 21 : quam semitam eisdem conserunt i-iis (i. clavis ferreis ).
Cf. Th. VII 1,1894,24 sqq.
Iuncturae verbales selectae
α. insidias (alicui, in aliquem) concipere ( ZabDziej III p. 218, a. 1492) , conflare ( DŁUG. Hist. II p. 224= III p. 248 ed. nov.) , inferre ( CracArt II p. 372, a. 1539 ; item offerre ad decipiendum aliquem: ChrPol p. 631 ) , instaurare ( DŁUG. Op. p. 59 ) , nectere ( id. Hist. III p. 407 et saepius) subordinare (pro percussione alicuius: ZabDziej III p. 3, a. 1490) , subornare ( DŁUG. Hist. III p. 96 ) ; simili sensu aliquem insidiis circumvenire ( CodEp III p. 446, a. 1497) , impugnare ( VAdAnt p. 25, 11) , involvere ( KADŁUB. p. 48 ; DŁUG. Hist. III p. 407 ;et saepius), nectere ( ib. V p. 599 ), prosequi ( CodEp III p. 267, a. 1477).
β. insidias pati ( JAC. PAR. Serm. fol. 41b ) ; opp. confringere ( DŁUG. Hist. I p. 282 = II p. 42 ed. nov.) , repellere ( PAUL. CR. p. 90, v. 277 ) , superare ( DŁUG. Hist. V p. 535 ) .
II.
1. zagrożenie, niebezpieczeństwo; periculum
DokKujMaz p. 281 (a. 1456) : si bonorum ... per i-as gwerrarum ... fieret ... devastatio.
2. pogróżki; minae
GLc p. 13 : «przegrozy», i-ae, minae.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)