- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- N.
SprawWęg p. 54 (a. 1471) : si necessitas incumbebit.3. pl. ind. perf. incumberunt infra 387,7.]
I.
propr.
1.
rzucać się, upadać na coś; se iacere, sternere (item in
imagine).
2.
kłaść się, leżeć na czymś;
incubare.
N.
acquisitis
i. q. cubando tueri
DŁUG. Hist. II p. 95 (= III p. 110 ed.nov.) : aut inhiat acquirendis aut i-it acquisitis.
3.
a.
opierać się,
wspierać na czymś;
niti.
N. imaginem
SCARB. p. 134 : iusticia ... cui i-it, ipsum relevat.
DŁUG. Hist. IV p. 276 : non habet rex noster, propter quod tuis sponsionibus de caetero i-at.Praeterquam de hominibus dicitur etiam de rebus
ŁASKI ComPriv fol. 243a : paries, cui vtrumque edificium i-it, integer manebit.
b.
pochylać się, schylać; se inclinare,
vergere.
c.
quieti
kłaść się na
spoczynek; dormitum
ire.
4.
zwisać, znajdować się nad czymś;
dependere, deorsum pendere (esse),
praec. de
collibus, turribus sim.
5.
zapadać (o
nocy, ciemnościach); approximare (de nocte,
tenebris).
Constr.
ad
1—5: a. sq.
dat.
b. sq. in c.
acc.
II.
transl.
A.
de animantibus
1.
a.
gwałtownie wpadać, napierać, uderzać; impetuose
se inferre, irruere, aggredi.
b.
(sensu debilitato) zwracać się, kierować ku czemuś; se dirigere, verti.
2.
a.
skłaniać
się, przychylać ku czemuś, sprzyjać; se
inclinare,
indulgere, favere.
b.
przykładać się do czegoś, oddawać się czemuś,
pogrążać się w czymś, zajmować się;
alicui rei studere, operam dare, studiose ad aliquid accedere.
N.
α.
in curam :
Inst. p. 107 : totis viribus i-e in hanc curam, ut etc.
Tom. III p. 370 (a. 1515) : nos ... tota mente in eam curam i-emus, ut etc.Ita saepius.
β.
dbać o coś;
consulere, prospicere
alicui rei
Tom. V p. 294 (a. 1520) : maiestatem vestram rogamus, ut valetudini, quantum potest, i-at.
MIECH. Chr. p. 254 : propriis ... commodis i-ndo.
N.
constr. sq. acc. infra 388,
3.
c.
zabiegać o coś, starać się, nalegać, dążyć do
czegoś; petere, instare, urgere.
d.
przyłączać się do kogoś, poddawać się pod czyjąś władzę;
ad alicuius partes accedere, in potestatem alicuius venire
* KodPol IV p. 47 (a. 1448) : libenter nos interponemus ex parte ... regis Ladislai cuius ipsi duces sunt et principes ac ad coronam ... regni Bohemie pertinent nobisque et imperio ... i-unt.
3.
zasadzać się, czatować; insidiari, insidias ponere
DŁUG. Hist. III p. 505 : multos ... milites, telis stratos Lithuanorum, exercitui Cruciferico in quolibet loco iniquo i-ntium, amisit.
4.
(fungitur vice vocis
succumbendi)
poenam
podpadać karze;
subire
AGZ XI p. 86 (a. 1434) : Crzistek ... et familiaris domini Boczka incumberunt XIII marcas penam ... pro eo, quod iudicium ... violenter disperserunt.
Ib. XIII p. 35 (a. 1437) : Petrus ... sex scotos iudicio i-it.
B.
de rebus
1.
zwracać się, kierować dokądś; se convertere, dirigere.
N.
spes in aliquem
*Tom. III p. 348 (a. 1515) : quin maiestas tua ea esset, in quam spes nostre omnes hujus clarissimi operis perficiendi i-rent.
2.
a.
zagrażać, czyhać; imminere,
ingruere.
N. pass.
pro act.
CIOŁ. Lib. II p. 63 : maiestati vestre cum Cruciferis gwerra i-etur.
b.
przydarzać się, zdarzać, przypadać;
accidere, contingere, evenire,
occurrere.
Dicitur inter alias res de
cura
(glossa
Pol.
RFil XII p. 10, a. 1466 : i-nctum curarum «nastavayączego ssą pyecolovanya»), dolore, timore sim. ( Ztschr. XXVI 1 p. 339, a. 1354 ; FormJ p. 65 et saepius), necessitate ( PreussUB I 1 , p. 132, a. 1246 ; KodWp II p. 376, a. 1323 et saepissime), item de tempore (v. gr. prandendi: Inst. p. 108 ) , vacatione (v. gr. altaris, ecclesiae sim. DokKKr I p. 126, a. 1383 ; DokMp II p. 58, a. 1426), denique de poena i. multa ( *PommUrk V p. 488, a. 1320).
b.
zaczynać
się; inire
CodEp I 2, p. 52 (a. 1448) : qui rex ab i-nte aetate nihil aliud cogitavit ... quam quomodo Christianus populus ab immanitate ... barbarorum ... liberaretur.
3.
przypadać (w
obowiązku), należeć do kogoś; alicuius
esse.
Praec. de negotiis, officiis sim.;
item officio
(dat.
) alicuius
*Theiner II
p. 67, a.
1449).
Additur ex
officio alicui (
KrMU
p. 63, a.
1428
;
AKapSąd I
p. 369, a.
1440).
Item iur.
ArPrawn X p. 336 (a. 1411) : ad simplicem ... querelam Nicolaus negavit, ergo non i-bat sibi probacio cum 7 testibus.
ArHist V p. 154 (a. 1470) : seruatisque seruandis, que testibus i-unt (ed. incubunt) ... concordantes deposuerunt etc.
ZabDziej II p. 138 (a. 1483) : ea, que appellantibus i-unt, minime sunt facta.Ita saepius. Occ.
α.
dotyczyć, interesować kogoś;
interesse alicuius
ArPrawn I p. 29 (saec. XV in.) : facta et negotia ecclesiarum ... nunc occurrentia et ... vos ... tangencia ac i-ncia, tractanda ... nobis vobiscum occurrunt.
Item impers.
Dogiel I p. 542 (a. 1417) : notum facimus omnibus, quibus i-it, nos vidisse etc.
β.
(przy)należeć do czegoś; pertinere
COPERN. Rv p. 40 (= p. 22 ed.nov.) : motus centri terrae annuus ... procurrens inter Venerem et Martem (vt diximus) cum sibi i-ntibus.
Constr.
ad
A—B: a.
sq.
gen.
KodUJ II p. 142 (a. 1454) : onera ... eiusdem altaris i-ntia.b. sq. dat. c. sq. acc.
ARect II p. 63 (a. 1540) : studium suum in facultate canonica ... vigilanter i-isse.d. sq. ad.
N. c.
gerundivo
DŁUG. Hist. V p. 455 : ad componendum Pruthenicum bellum totis viribus i-erat.e. sq. circa :
Tom. III p. 385 (a. 1516) : ut ... circa partum ... omni cogitatione citraque i-as.f. sq. contra :
DŁUG. Hist. V p. 590 : ne concordia ... secuta totis viribus contra eum Hungariae rex i-ret.g. sq. in c. acc. vel abl. h. sq. pro :
DŁUG. Hist. I p. 404 (= II p. 169 ed.nov.) : utraque parte enixius pro victoria i-nte.i. sq. super c. abl. k. sq. inf.
SSrSil IX p. 246 (a. 1467) : quod tamquam primum membrum capituli voluntatem aliquando tibi aperire ei i-uit?
ŁASKI ComPriv fol. 239b : viro i-it partiri cum pueris suis.
Item sq. acc. c. inf.
ArPrawn V p. 470 (saec. XV ex.ex) : si vero i-at necessitas congregari dominos.1. sq. enunt. obi. c. ut (ne):
Ztschr. XXVII p. 339 (a. 1354) : timor nobis i-it, ne etc.
DŁUG. Op. p. 19 : ad hoc unum i-ns, ad hoc lucubrans, ut prodesset quam plurimis.Ita saepius.