- Dc.
I.
1.
poddaństwo, brak swobód;
servitus, servitudo, libertatis
ademptio
CodEp III p. 15 (a. 1447) : incolarumque terre illius servituti et i-i Christia norum compassus.
ARect I p. 65 (a. 1473) : mulier ... proposuit contra ... canonicum ... quomodo ... ipse ... canonicus Stanislaum, filium suum ... ad sibj seruiendum recepit et de ipso bonam curam habere ... promisit ... et hijs promissionibus non attentis... Stanislaum domino Kamyenyeczkij in i-em (ed. illibertem) dedit et ibj magnam miseriam ... patj ... admittit.
AGZ IX p. 199 (a. 1503) : scientesque ... cives Leopolienses non mediocri iniuria et gravamine affici civitatemque ipsam in proventibus suis incommodari ac in i-em redigi ... decrevimus etc.
AKapSąd II p. 763 (a. 1511) : loquebantur ... de i-e discordia civitatis.
2.
niewola; servi
conditio
DokMp IV p. 115 (a. 1359) : interdiximus circa collum ... quod nullus colonorum transiret vulgariter «przestampil>> per istas Sladogone ... qui aliter (ed. alter) ausus a cmetonibus esset (ed. esse) pertransire, eundem nos debemus dare ad i-em cum uxore et pueris.
AGZ XIV p. 34 (a. 1441) : quam mulierem Stanislaus liberam dicitur vendidisse in i-em Iudeo.
CorpJP III p. 434 (a. 1519) : hactenus non fuit ... usus in regno mancipiorum et servorum in i-e servandorum.Glossa Pol.
GLc p. 12 : servitus, i-as, «niewolstwo».Ad rem cf. W. Hejnosz, Zagadnienie niewoli na Rusi Czerwonej pod koniec średniowiecza w świetle stosunków prawnych Polski i krajów sąsiednich, Lwów 1933, s. 192— 3.
3.
uciemiężenie,
krzywda, prześladowanie; persecutio,
iniuria, vexatio
CodVit p. 837 (a. 1429) : cogitare ... incepimus ... quomodo confusionem et i-em, quibus ... rex Polonie nos et terras nostras innodare ... niteretur, evadere possemus.
PP II p. 189 (a. 1454) : attendentes oppressiones diuersas, aggrauaciones et i-es, quas nos ... a ... Crucifeis ... passi sumus.
IO. LUD. p. 58 : procul ante omnes pelle tristitias pauperum, procul ante omnes mitte afflicciones et i-es Christicolarum.
CodEp I 2, p. 309 (a. 1491) : intimaveramus ... de oppressione personarum ecclesiasticarum ... de i-e nostra, quam patimur in bonis haereditariis.
4.
uwięzienie, tzw. załoga;
custodia
StPPP II p. 287 (a. 1424) : fideiussores habebunt ... potestatem ipsum aurifabrum uxoremque ... per collum capiendi ... receptis vero ipsis in i-e alias «w newolstwe» tenere et seruare, ac in eandem i-em ipsum ... poterunt tradere et vendere ... in eadem i-e reseruare tamdiu, quousque (ed. quosque) ... pecuniam ... exsoluerit.
Ib. p. 291 (a. 1424) : si aurifaber profugeret ... eundem ... habebunt ... in i-em recipere.Ad rem cf. P. Dąbkowski, Załoga w polskim prawie średniowiecznym, Lwów 1905.
II.
transl.
1.
ciężary i świadczenia (o cha
rakterze publicznym);
munera subditis iure imposita
KodWp II p. 458 (a. 1334) : domum Ieszoviensem et alias villas ... antique obnoxietatis vetustati deditas ab ... servitutis noxa ... eximimus ... libertatis nove gracie induimus et fulcimus, auferentes ab eis relaxando omnium subscriptarum i-um sarcinam atque molem (cf. paulo infra absoluentes ... domum ... ab omnibus solutionibus ... a collectis ... et vexacionibus universis iuris Polonicalis, videlicet «obrzas, sep, narzas» scilicet a vacca, porco et ariete [etc.). ]
KodMp III p. 269 (a. 1373) : dignum est, vt bona ... ecclesie ... ab omnibus i-bus ac vexacionibus liberentur.
ArHist V p. 315 (a. 1392— 1412) : quia sacerdotes et levite ... a servilibus officiis, exactionibus, angariis, i-bus sint exempti.
2.
ograniczenie (możliwości) poboru dziesięciny;
impeditio decimae
percipiendae
AKapSąd II p. 339 (a. 1499) : propter i-em decime et occupacionem ac receptionem medietatis straminum.
Ib.III p. 266 (a. 1499) : in causa i-is decime in Zegothki... procurator ... proposuit.