Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IAM

Gramatyka
  • Formyiam
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I. de tempore: już
    • 1. jeszcze
    • 2. podwojone
      • a. + iamiam, iamiamque już prawie, właśnie już, od razu, w tym momencie
      • b. + iam ... iam już to ... już to, raz ... raz
    • 3. + a. iam diu (iamdiu Th. V 1,1560,9 sqq
      • β.
      • γ. + iamdum już przedtem?
      • δ. + iamenim: ζ. iam tandem (iamtandem, iamiam tandem) Th. b. iam dictus (fatus, scriptus, tactus) iamiam dictuswymieniony, rzeczony, wspomniany
        • a. prawie tyle co: teraz, w obecnym stanie rzeczy
        • b. + olim) iam temporis (appositionis loco) obecny, teraźniejszyjuż od jakiegoś czasu?

Pełne hasło

IAM adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
I. de tempore: już; Gr.ήδη.
Praec.
1. jeszcze; etiam (saec. XVI).
2. podwojone; geminatum
a. iamiam, iamiamque już prawie, właśnie już, od razu, w tym momencie; paene, fere, prope est ut (saec. XV in.—XVI).
b. iam ... iam już to ... już to, raz ... raz; et ... et, modo ... modo (saec. XIV—XVI).
3. in iuncturis a. c. adv. temporalibus α. iam diu (iamdiu cf. Th. V 1,1560,9 sqq.; apud nos saec. XIV—XVI) .
N. a iamdiu od dawna; dudum
^Theiner I p. 559 (a. 1355) : visitationis officium ... a iamdiu ... silet.
β. iam dudum (iamdudum, iandududum, cf. Th. V 1,2177,62 sqq. , apud nos saec. XIV— XVI).
γ. iamdum już przedtem? iam pridem?
CodEp I 2, p. 183 (a. 1458) : et illud debitumse soluturos iamdum in actis ... episcopi obligaverint, tamen debitum ... hactenus solvere non curaverunt.
KodPol III p. 78 (a. 1504) : quitquid ... vel denuo concedit vel jamdum per diuos predecessores suos concessum innovat (fortasse utroque loco leg. iam dudum).
δ. iamenim:
AAlex p. 309 (a. 1503) : quam nostram querimoniam rogamus ut illustritas vestra aequo ... animo ferat; iamenim tot provocati iniuriis ... haud possemus modeste fere etc. e. iam pridem (iampridem) apud nos
saec. XV ex. —XVI. ζ. iam tandem (iamtandem, iamiam tandem) cf. Th. VII 1,115,66 sqq. ; apud nos saec. XVI in. b. sq. part. perf. iam dictus (fatus, scriptus, tactus) wymieniony, rzeczony, wspomniany; de quo supra dictum (scriptum) est
KodPol I p. 18 (a. 1207) : per iam dicti diligenciam episcopi.
DokMp I p. 255 (a. 1392) : iure iamprefato tenebit respondere.
KodKKr II p. 207 (a. 1396) : campos abinvicem per iamfata signa gadium distingwendo.
Ita vulgo. Eodem sensu iamiam dictus :
BreslUB p. 71 (a. 1303) : item iamiam dicti renouatores calceorum possunt ... vendere calcios (ita saepius .)
4. varia
a. prawie tyle co: teraz, w obecnym stanie rzeczy; fere i. q. nunc, ut res nunc est
MATTH. Dial. p. 45 : sed esto, quod plus gaudii haberent beati a damnatis, quando essent cum eis in coelo, quam iam.
Ib. p. 53 : posito quod melius esset tunc, quam iam etc.
Ita ib. saepius.
b. (appositionis loco) obecny, teraźniejszy; qui nunc est, praesens ( opp. olim)
CodEp III p. 29 (a. 1448) : decretis concilii per olym dominum Eugenium ... confirmatis et per iam dominum papam modernum acceptatis.
c. locut. iam temporis już od jakiegoś czasu? certo tempore?
PommQu p. 11 (a. 1407) : sedebit liber de suis bonis ... que jam temporis habet.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)