Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HUMILITAS

Gramatyka
  • Formyhumilitas
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -atis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. pokora, uległość, uniżoność
      • α. + in humilitate cordis (spiritus) w pokorze ducha, z (wielką) pokorą
      • β. + humilitati se dare uderzyć w pokorę
      • γ. + cornu humilitatis alicuius exaltare Occ. uprzejmość, szacunek
    • 2. iur.+ iur. publiczne upokorzenie się winowajcy, najczęściej zabójcy i prośba o przebaczenie
  • II. małość, błahość, lichość
  • III. utrapienie, ucisk, ciężar

Pełne hasło

HUMILITAS, -atis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • N.
[pl. HENRIC. p. 170 : hunc ... principem animi h-es ... reddidere insignem. Cf. Th. VI 3117,83; 3119,8.]
I.
1. pokora, uległość, uniżoność; animi submissio, modestia, mansuetudo, obsequium, subiectio. Glossa Pol.
GLcerv p. 585 : h-s «pokora».
Additur gen. vel adi. , v. gr.
debita ( KodKKr II p. 434, a. 1418) , devota ( ArHist V p. 295, a. 1392— 1412) , profundissima ( KOMOR. p. 67 et 132) , vera ( GALL p. 155,11).
Locut.
α. in humilitate cordis (spiritus) w pokorze ducha, z (wielką) pokorą; (magna) cum humilitate( KodMp III p. 13, a. 1334 ; STAN. OP . p. 849 ).
β. humilitati se dare uderzyć w pokorę; supplicem se praestare ( KodLit p. 227, a. 1418).
γ. cornu humilitatis alicuius exaltare (de Deo, ex Vlg. Ps. 88,25 GALL p. 150,17). Occ. uprzejmość, szacunek; comitas, humanitas, reverentia
GALL p. 54,9 : Bolezlauus h-em regis mansueti non respexit.
2. iur. publiczne upokorzenie się winowajcy, najczęściej zabójcy i prośba o przebaczenie; animi submissio ab eo, qui malum facinus commisit (imprimis aliquem interfecit), veniae impetrandae causa publice facta
APozn I p. 364 (a. 1464) : amicabiles compositores compaciendo h-i dicti Iohannis assurgendo suplicarunt una cum prefato Iohanne Hessnar, ut Lucassibi i. Ioanni de favore ac pietate dimitteret eosdem quadricentos florenos.
StPPP II p. 771 (a. 1470) : debet ipse Gawron facere die dominico proximo h-em alias «pokora» domino preposito.
AGZ XVI p. 130 (a. 1476) : Symko pro eodem termino debet omnes suos consanguineos locare et hic in Sanok suscipere h-em alias «pokorą» sub vadio L-ta marcarum.
Ib. p. 153 (a. 1479) : fideiussores fideiubuerunt ... pro Paschko ... qui interemit hominem domini Nicolai ... solvere quinque marcas ... cum lapide cere et h-e per ipsum Paschko exhybenda alias «pokora».
Ib.
p. 354 (a. 1504) : quia ipse tabernator ipsum Stanislaum ... vulneravit ... debebit ... tabernator contra eum cum duobus hominibus h-em exhibere flexis genibus eum petendo, ut sibi culpam dimitteret.
Cf. HUMILIATIO II 1 HUMILIS II 2.
II. małość, błahość, lichość; vilitas (saec. XV).
III. utrapienie, ucisk, ciężar; vexatio, aggravatio, onus
KodMp IV p. 375 (a. 1441) : non dignamur eum civem ciuilis h-is oneribus subiacere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)