- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- Ha.
- N.
I.
de hominibus
A.
1.
odziedziczyć, otrzymać coś na mocy dziedziczenia (lub
niezależnie od niego); heredem (vel
possessorem) fieri, (hereditate) aliquid accipere (praec. praedia).
Additur
de iure naturali (opp.
positivo, gentium:
KomPolit
p. 200,
saec. XV in.in)
.
In imagine vitam aeternam; item
nomen diaboli (
MATTH. Prax.
p. 147
).
N.
(in universum) tyle co: dostać, otrzymać coś;
i. q. obtinere
ArPrawn IV p. 2 (saec. XIV med.med) : de limitacione graniciarum ... mediam marcam ... h-ret.
2.
dziedziczyć (posiadać) gdzieś majątek, być dziedzicem; hereditatem
(possessionem) habere, heredem esse.
Glossa
Pol.
RFil XXV p. 155 (saec. XV med.med) : cupiens ... h-re ... «bicz dzedzyczem».Occ. α. part. perf. loco subst. (tyle co) dziedzic; i. q. heres
StPPP VIII p. 282 (a. 1388) : Wirzbantha ... habet fideiubere sub pena regali per fideiussores h-tos in terra Prandothe.
Ib. p. 275 (a. 1388) : Henricus de Swiradzicz citauit camerarium, quod mandauit ipsum respondere, qui noluit respondere dicens, quod non esset in Cracouiensi terra h-tus.β. (de principibus) sprawować władzę dziedziczną, być panem dziedzicznym jakiegoś terytorium; iure hereditario dominari, dominum heredemque alicuius terrae esse
KADŁUB. p. 152 : Lestco Mazoviensem et Cuiaviensem provincias huius legati testa mento h-at.
DŁUG. Hist. I p. 26 (= I p. 87 ed. nov.) : Lech ... in illa regione per se et suos nepotes frequentibus populis h-at et ... h-bit.
Syn.
et iuxta posita
possidere, tenere (
KodKKr II
p. 255, a.
1401
;
DŁUG.
Hist. I p. 8 = I
p. 72
ed. nov.
et saepius).
B.
1.
aliquid
zostawić, przekazać coś (w spadku); (hereditate) alicui assignare,
relinquere.
N.
imagine
RRud p. 20 : Eua ... virus ydolatrie ... filiabus suis, stultis mulieribus ... h-vit.
2.
aliquem
ustanowić dziedzicem (lub właścicielem), obdarzyć
dziedzictwem (własnością); heredem (vel
possessorem) facere, hereditate (vel possessione), alicuius rei donare.
N.
cum pecunia
spłacić kogoś, tj. dać
komuś sumę pieniędzy
odpowiadającą wartości części
majątku; pecunia alicui pro parte
hereditatis suae satisfacere
ArPrawn X p. 125 (a. 1403) : Elisabeth ... est h-ta per Stanislaum olim scultetum ... cum pecunia.
Constr.
ad
A—B: a.
sq.
dat.
b.
sq.
acc.
c.
sq.
abl.
CodSil X p. 143 (a. 1342) : dantes ... heredibus ... in predictis mansis, quotquot ex ipsis (ed. ipsos) allodio ... h-ti fuerint, exactiones nostras pecuniarum.Cf. Th. VI 2644, 80 sq. d. sq. in c. abl. 50 et
ZabDziej I p. 41 (a. 1434) : Paulus heres ... h-vit seu kmetonem locavit in agro.Ita saepius. Cf. Th. VI 2644, 75 sqq. e. sq. cum
II.
(de bonis) przechodzić na kogoś, dostawać się komuś (jako dobro dziedziczne);
(hereditate) alicui obvenire
KsgRachKr p. 131 (a. 1337) : si Johannes moriretur absque prole, pars sua h-bit super fratrem suum ... si uero ambo morirentur, tunc debet h-re super filias suas.
ŁASKI ComPriv fol. 239b : si vir vel mulier habent liberos et alter eorum premoriatur, substantia diuidetur inter superstitem et liberos; et si quis liberorum moritur, h-bit alteri liberorum.
Inde part.
fut. pass.
loco adi.
hereditandus,,
-a, -um
tyle co: dziedziczny;
fere i. q.
hereditarius
KodMp II p. 24 (a. 1210) : ego Slawosch ... predia ... monasterio ... offero perpetue h-nda (cf. DŁUG. LibBen III p. 87).
Simili sensu
part. perf.
AGZ XIX p. 421 (a. 1494) : talem inter se bonorum h-torum diuisionem ... fecerunt.