Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GRESSUS

Gramatyka
  • Formygressus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. krok
        • α.
        • β.
        • γ.
      • 2. chód, zdolność chodzenia
      • 3. wyjście, udanie się
    • B.
      • 1. ślad (stopy)
      • 2. stopa
  • II. bieg (wody)

Pełne hasło

GRESSUS, -us m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I.
A.
1. krok; passus.
Dicitur
citatus, concitus, velox, repentinus ( STAN. OP . p. 887 ) ; item continuatus ( CodVit p. 446, a. 1419) ; elegans ( Tom. XIV p. 608, a. 1532) , flexuosus ( CALLIM. Greg. p. 185 ) , infessus ( IO. VISL. p. 204, v. 22 ), lentigradus ( PAUL. CR. p. 78, v. 31 ).
Iuncturae verbales (praeter eas, quae in
Th. laudantur) gressum (-us) dimovere ( sq. ),facere ( GŁOG. Phys. fol. B 2b) , figere (supra 188,3 sqq.), frangere ( MARTIN. OP. Serm. p. 430 ) , gradi ( AAlex p. 463, a. 1505). In imagine
α. gressus in semita veritatis conficere ( KodMp IV p. 415, a. 1443 ; perficere: DŁUG. Op. p. 57 , cf. Vlg. Ps. 16,5), in viam veritatis dirigere ( KodWp II p. 624, a. 1349 ; debite: ArPrawn I p. 212, saec. XV) , in semitam rectam disponere ( Tom. VII p. 210, a. 1525).
β. inoffenso gressu incedere (per tramitem iustitiae: ArHist XI p. 156, saec. XIV).
γ. gressibus suis proponere (iustitiam: CodVit p. 378, a. 1416).
2. chód, zdolność chodzenia; gradiendi facultas. Hoc sensu etiam pl.
ZabDziej II p. 211 (a. 1484) : Katherina est orbata g-bus.
Simili sensu
gressus officium ( DŁUG. Op. p. 166 ), item gressuum vires ( ib. p. 179 ).
3. wyjście, udanie się; egressus, iter
KsgKaz p. 305 (a. 1394) : resignavit bona sua omnia mobilia arripiendo g-us ad Sacratissimum Sanguinem (i. Terram Sanciam ).
AGZ IX p. 69 (a. 1451) : communitas ... Ottoni ... ad instantem ... conventionem ... g-um prohibebat.
B.
1. ślad (stopy); vestigium (pedis, saec XVI).
2. stopa; pes.
II. bieg (wody); (aquae) cursus
CorpJP IV 1, p. 249 (a. 1526) : ducenda est aqua ... per alterius agros, quo expeditos, directos et certos g-us habeat.
AGZ XIX p. 580 (a. 1527) : rivulum, qui fert suum g-um per Usslyska.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)