Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GREMIUM

Gramatyka
  • Formygremium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. + matris Ecclesiae łonołono (tj. jedność) Kościoła
    • 2. zanadrze, pierś, objęcia
  • II. transl.
    • 1. własność
    • 2. wnętrzezawartość
    • 3. grono, społeczność
    • 4. abstr. gen.
      • a. abstr.
      • b. abstr.
    • 5. singulare: miejsce, plac

Pełne hasło

GREMIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
I. propr.
1. łono; uterus. Glossa Pol.
GLcerv p. 577 : g-um est intra complexum fęmorum fęminumque, quo in complexu mulieres concipiunt, «lono».
In imagine matris Ecclesiae łono (tj. jedność) Kościoła; i. q. coniunctio atque societas.
Eodem sensu
fidei Christianae (catholicae : Lites II p. 153, a. 1413 ; KodPol I p. 307, a. 1433). Sed in gremio ecclesiae vult idem quod: in media ecclesia (i. aede sacra)
PP II p. 16 (a. 1447) : significamus ... quod ... ciues ... ipsum burgrabium Costensem in g-o ecclesie interceptum in ore gladij enormiter suffocassent.
2. zanadrze, pierś, objęcia; sinus, pectus, amplexus.
II. transl.
1. własność; possessio
SchlUrk p. 297 (a. 1235) : si aliqui puerorum ... moriuntur, bona ipsius pueri, qui moritur, spectabunt ad g-um matris.
2. wnętrze; ea, quae interiora sunt
VAdAnt p. 37, 12 : Floriacum oppidum, qui beatissimi corpus ... Benedicti suo g-o collocare meruit.
KodMp I p. 350 (a. 1368) : ortos, qui constructi fuerint ... circa g-um ... ciuitatis.
Ita saepius. Occ. zawartość; argumentum
PommUB p. 449 (a. 1293) : acta hominum a memoria ... subtrahuntur, que lingua testium aut scripti g-o non foventur.
PommUrk IV p. 236 (a. 1306) : in libelli g-o sub scripturarum radio servata.
3. grono, społeczność; collegium, societas
KodWp II p. 626 (a. 1394) : dictas domos Canonicorum Regularium et fratres ... in unum g-um simul ... collectos.
KrMU p. 54, 5 (a. 1407) : eligitur quidam providus et maturus de universitatis g-o.
DokMp I p. 392 (a. 1414) : unum ex g-o vicariorum ecclesie s. Petri.
Visit. p. 12 (a. 1511) : qui sunt de g-o civitatis, solvunt annuatim ... grossum.
Ita vulgo.
N.
DŁUG. Hist. III p. 344 : ecclesiam Wratislaviensem et iuris et dotationis atque g-ii regni Poloniae ... esse.
4. gremium c. gen. nominis abstr. significat
a. societatem eorum, qui re nomine abstr. expressa continentur
ChrMP p. 594 (= p. 124 Kürb.) : ut reconciliatus ... ipsos ad suae g-um obedientiae revocaret dux.
RHist XX p. 141 (saec. XIV) : regalis iusticia ... vos gracie sue g-o disposuit aggregare.
b. summam rem nomine abstr. expressam v. gr. benevolentiae gremium i. q.summa benevolentia ( LhnUrk II p. 465, a. 1305) , gremium pietatis i. q. summa pietas ( CodSil V p. 313, a. 1340 ; KodWp III p. 419, a. 1374 ; CodEp III p. 153, a. 1471) .
5. singulare: miejsce, plac; locus, area
AGZ III p. 244 (a. 1483) : item damus g-um sive cimiterium pro eclesia erigenda et iam erecta.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)