Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FUNDATIO

Gramatyka
  • Formyfundatio, fundacio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. de rebus: fundament, podwalina
  • II.
    • A.
      • 1. założenie, fundacja, erekcja
        • α.
        • β.
        • γ.
      • 2. + metarum, scopulorumzbudowanie, usypanie
      • 3. założenie fundamentów
    • B.
      • 1. + decretorum ustanowienie
      • 2. iur.+ iurisdictionisuzasadnienie, że ktoś podlega danej jurysdykcji
      • 3. in imagine: ugruntowanie, umocnienie

Pełne hasło

FUNDATIO s. FUNDACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • K.
I. de rebus: fundament, podwalina; fundamentum, ima atque firmissima pars.
II. de actionibus
A.
1. założenie, fundacja, erekcja; actio condendi, creandi, creatio.
Dicitur imprimis de rebus eccl. , v. gr.
altaris ( AKapSąd III p. 184, a. 1515 et saepius), capellae ( LibBenP p. 243 ) , coenobii ( DyplMog p. 4, a. 1225) , ecclesiae ( KodPol I p. 28, a. 1222 et saepius;
N.
primi lapidis ecclesiae : MARTIN. OP. Marg. fol. p 6a) , ordinis ( *CodEp III p. 527, a. 1433) , praepositurae ( ArPrawn I p. 11, a. fere 1400 ); item officii sacerdotalis ( CracArt I p. 104, a. 1439 : ad novam f-em sacerdotalis officii ... perpetue misse instituende, separatam ab omni attinencia prioris dotacionis eiusdem altaris).
Syn. et iuxta posita
consecratio ( AKapSąd III p. 131, a. 1305) , dotacio ( Lites II p. 190, a. 1412 et saepius), erectio ( ib. p. 180, a. 1413 et saepius), institutio ( ib. p. 131 , a. 1355) , locatio ( StPPP VI p. 438, a. 1531) , plantatio ( KodMp IV p. 68, a. 1399).
Constr.
a. sq. gen. b. sq. in c. abl.
ZabDziej III p. 35 (a. 1490) : occasione altaris et f-is in ecclesia Leopoliensi.
Locut.
α. domus (i. coenobium), monasterium alicuius fundationis ( KodWp I p. 25, a. 1173 ; ib. II p. 161, saec. XIII et saepius).
β. littera (-ae), privilegium fundationis ( ArPrawn X p. 286, a. 1409 ; ib. p. 382, a. 1413 et saepius),
γ. meton. pro ecclesia fundata, monasterio fundato sim.
KodWp I p. 129 (a. 1233) : contulimus ecclesie Lendensi, nostre f-i et fratribus ibidem Deo servientibus nostram hereditatem Calpino.
Ib. II p. 26 (a. 1290) : petimus ... sepulturam in f-e nostra (cf. ib. infra : ut ... ossa nostra ... in eodem monasterio sepeliantur).
ArHist XII p. 308 (a. 1374) : fratrem Geruasium vestri monasterii ac f-is priorem.
2. metarum, scopulorum zbudowanie, usypanie; actus effectusque construendi
KsgGrWp I p. 13 (a. 1386) : astiterunt omnes terminos ... pro f-e metarum, wlgariter «vyazd».
KodWp V p. 203 (a. 1412) : et hec limitacio completa est cum scopulorum notabilium f-e et ereccione ex vtraque parte facta.
ArHist III p. 190 (a. 1412) : pro f-e scopulorum.
Cf. 1. FUNDO I A 1.
3. założenie fundamentów; actus fundamenta ponendi
Ztschr. II p. 264 (a. 1496) : cementariis de f-e domus.
B.
1. decretorum ustanowienie; constitutio
KodTyn p. 190 (a. 1402) : poenae vallationi, f-i decretorum ac aliis omnibus praemissis ... interfui.
2. iur. iurisdictionis uzasadnienie, że ktoś podlega danej jurysdykcji; demonstratio sub alicuius ius et iurisdictionem subiectionis
ZabDziej III p. 47 (a. 1490) : tractabatur f-o lurisdicionis.
Ib.
p. 281 (a. 1493) : dominus ... suspendit negocium cause non fundata iurisdicione ... de cuius iurisdicionis non f-e procurator ... protestatus est.
StPPP III p. 91 : a sententiis ... appellari non potest, nisi a decreto f-is iurisdictionis, ubi iudex aliquem ratione districtus, personae, privilegii vel causae, suae iurisdictioni non subiectum iudicare vellet.
Cf. etiam MonStp p. 129 (a. 1593) et 1 FUNDO II B 1.
3. in imagine: ugruntowanie, umocnienie; actus effectusque fundandi, stabiliendi
MARTIN. OP. Serm. p. 206 nlb. : radicationem autem et f-em nostram ostendit apostolus in charitate (alluditur ad Vlg. Eph. 3,17 ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)