Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FRUX

Gramatyka
  • Formyfrux
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -gis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr. propr. (praec. pl.) płody ziemi, plony, zboże, ziarno, warzywa żyto
    • a. zasiewy
    • b. + annonae frugi roczna danina świadczona w zbożu, tzw. sep
    • c. pasza, karma
  • II. transl.
    • 1. iur. iur. dochód, zysk
    • 2. + bona) pożytek, dobro, uczciwość, sposób (tryb) życia prawego
      • α.
      • β. + aliquid per(re-)ducere (et in uberem condicionem et gloriam ac utilitatem
      • γ.

Pełne hasło

FRUX, -gis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
[nom. sg. fruges:
GŁOG. Alex. I fol. G Ia : indifferenter dicitur frux, frugis vel fruges, frugis.
Cf. Th. VI 1448,21 sqq. gen. sg. frugi? cf. infra 37 et Th. VI 1456,45. dat. sg. fruge? cf. infra 52 et Th. VI 1456,65 sqq. gen. pl. frugium:
IO. LUD. p. 63 : varietate fructuum et multitudine ... frugium.
Cf. Th. VI 1448,25 sq. acc. pl. frues:
ArPrawn X p. 482 (a. 1416) : restituere ... 50 capecias de frumentis siliginis ... in melioribus fruibus, quas frues etc.
abl. pl. fruibus:
ArPrawn X p. 285 (a. 1409) : inseminatis fruibus.
Ib. p. 443 (a. 1415) : suam partem in fruibus sibi Ioanni ... dimisit.]
I. propr. (praec. pl. ) płody ziemi, plony, zboże, ziarno, warzywa; fructus, qui in agris nascuntur, frumenta, legumina. Explicat et glossam Pol. affert
GLcerv p. 570 : f-es, quicquid ex fructu terrae in alimoniam vertimus, «zboże».
Intelligitur praec. żyto; siligo
KsgMaz II p. 209 (a. 1426) : omnem et singulam f-em et siliginem ... vendidit.
N. distinctionem m. ae.
GŁOG. Alex. I fol. G Ia : Huguitio ponit differentiam inter f-es et frumenta, vnde: est f-es liquida, frumenta sunt tibi sicca.
Additur
novales ( ZabDziej III p. 327, a. 1494) .
N. in imagine
DŁUG. Op. p. 94 : ager dominicus sanguine Stanislai ... satus ... in f-em et messem amplissimam consurrexit.
Praec.
a. zasiewy; segetes, sementa
Lites II p. 214 (a. 1413) : omnium f-um sive seminum in dicto territorio provenientium.
StPPP I p. 326 (a. 1423) : usque ad congregationem omnium f-um hiemalium et aestivalium de campis.
Ita saepius.
b. annonae frugi roczna danina świadczona w zbożu, tzw. sep; tributum annuum, quod (principi vel terrae domino) frumento solvebatur
AGZ XII p. 348 (a. 1472) : intromissionem ... in villas ... cum annonis frugi, alias «s kopya».
c. pasza, karma; pastus, sagena
AGZ XIV p. 23 (a. 1441) : recepit violenter ... sex porcos in domibus f-bus saturatos, alias «przycarmowanych».
II. meton. et transl.
1. iur. dochód, zysk; proventus, reditus
GLcerv p. 570 : f-em Paulus accipi ait, non solum pro reditu, qui ex frumentis aut leguminibus, verum etiam qui ex vino vel ex siluis caeduis vel cretifodinis, lapicidinis capitur, «dochod, prowent».
2. (praec. bona) pożytek, dobro, uczciwość, sposób (tryb) życia prawego; utilitas, virtus, frugalitas, probitas.
Dicitur per abundantiam
commoditatis ac pacis ( LhnUrk II p. 214, a. 1350 : que iura et fructus ... Wratislaviensis ecclesia fruge maioris commoditatis ac pacis a Friczcone ... emptionis conparavit tytulo).
Opp. malae frugis (
ROYZ. II p. 171, v. 12 : quos ritus ecclesia nunc cadens ... ignavo populo malaeque f-is detractat).
Locut. potiores
ad (in) frugem
α. conscendere (perfectae virtutis: DŁUG. Op. p. 13 ) , consurgere (multiplicis decoris id. Hist. V p. 18 ), evadere (devotionis et religionis id. Op. p. 225 ; vitae nitidioris atque pudicae ib. p. 29 ; CRIC, ;in. Tom. XII p. 9, a. 1530) , transire (supernae voluptatis: DŁUG. Hist. I p. 153= I p. 217 ed. nov. ).
β. aliquid per(re-)ducere (et in uberem condicionem ib. III p. 300 ; Tom. III p. 276, a. 1514 ;; et gloriam ib. p. 430, a. 1515 ; ac utilitatem :
IusMet p. 219, a. 1517 ; et condicionem:
StPPP XI p. 628, a. 1551) , redigere ( DŁUG. Op. p. 359 ) , referre ( ConcPol II p. 121, a. 1528) , vertere (cultioris scripturae: DŁUG. Op. p. 342 ; id. Hist. II p. 63= III p. 76 ed. nov. ;).
γ. se recipere ( Tom. VII p. 67, a. 1524) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)