Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FRUOR

Gramatyka
  • Formyfruor, , fruo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere
  • Część mowy
Znaczenia
  • I. + bonis, patrimonio, agris użytkować, korzystać, czerpać dochody
  • II.
    • 1. cieszyć się (zdrowiem, rozumem, powodzeniem), korzystać (ze swobód, uprawnień), uzyskiwać (życzenia, zwycięstwo, szczęśliwość wieczną)
      • α. + fide catholica wyznawać wiarę katolicką
      • β. + spiritu halitumżyć
      • γ. iur.+ pace (perpetua) uwolnić (się) od roszczeń sądowych
    • 2. cieszyć się (czyjąś obecnością, widokiem), prowadzić (rozmowę), zasięgać (rady)

Pełne hasło

FRUOR, frui s. frugi, fructus s. fruitus sum et FRUO, -ere
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
[2. pl. ind. impf. act. fruibamus:
IusMet p. 184 (a. 1502) : huttam ... vendidimus ... cum omni jure et dominio ... quo soli fruimus et fruibamus, usuimus et utebamur.
part. perf. fretus:
KodMaz(K) p. 534 (a. 1244) : domini ... eadem, qua hucusque freti fuimus ... libertate pociantur.
KodPol I p. 121 (a. 1287) : nos ... racionabili freti consilio.
KodKKr I p. 89 (a. 1263) : nos ... sano ... fretj consilio.
DyplMog p. 32 (a. 1291) : eo iure ... monasterium ... fruitur et hactenus est fretum.
Ita vulgo saec. XIV—XV.
N. doctrinam gram. m. ae.
GŁOG. Alex. I fol. R VI Ia : supina irregularia de verbis deponentalibus ... fruor, fruitum, fructum sive fretum.]
I. użytkować, korzystać, czerpać dochody; fruc tum, emolumentum percipere, v. gr. bonis, patrimonio, agris sim. Glossa Pol.
GLcerv p. 571 : f-i dicitur, qui fructus percipit wżywać».
Saepius in iunctura uti (et) frui (
LhnUrk I p. 146, a. 1337 ; AGZ XII p. 214, a. 1452 et passim).
N. distinctionem
*Lites II p. 347 (a. 1404) : alia pars ... uti debet illa terra, sed f-i non debet idem, utilitates ... debet capere solum pro usu proprio et nulli vendere nec donare.
II.
1. cieszyć się (zdrowiem, rozumem, powodzeniem), korzystać (ze swobód, uprawnień), uzyskiwać (życzenia, zwycięstwo, szczęśliwość wieczną); uti, potiri, v. gr. sanitate sim. (bona, sana) ratione, pace, victoria, iuribus, libertatibus, votis sim., item coronatione (de rege *CodVit p. 913, a. 1430) .
N. locut.
α. fide catholica wyznawać wiarę katolicką; i. q. profiteri
*PommUrk V p. 144 (a. 1313) : universis fide katholica f-ntibus ... salutem in omnium salvatore.
β. spiritu żyć; vivere
Dogiel IV p. 39 (a. 1311) : fratres ... adhuc f-ntes spiritu ... tormenta infidelium subire non metuerunt.
Simili sensu halitum : DANT. in
Tom. VII p. 190 (a. 1525) : donec halitum f-imur.
γ. iur. pace (perpetua) uwolnić (się) od roszczeń sądowych; a vindiciis iur. liberum esse (vel reddere)
TArch p. 49 (a. 1409) : cives Lublinenses ... pro eisdem graniciis ... debent f-i pace.
KsgMaz III p. 103 (a. 1435) : inter Swyąnthoslaum ... et Iasczoldum ... centum sexagenarum vadii interponimus et vallamus ... quod pace debent f-i et non lite.
2. cieszyć się (czyjąś obecnością, widokiem), prowadzić (rozmowę), zasięgać (rady); uti v. gr. alicuius conspectu, colloquio, consilio sim.
N. locut.
ea mente, ut zamierzać; eo animo esse
DŁUG. Hist. II p. 517(= IV p. 275 ed. nov.): Luthko ... confirmat ... se ... ea ... mente fretum esse, ut fidelissime ... sit illi duci famulaturus.
Constr. (ad
I—II): a. sq. gen. (cf. Pol. używać c. gen. )
KsgRWar I p. 122 (a. 1497) : pistor debet uti et f-i illius horti ... et debet de eo sibi censum dare.
b. sq. acc. c. sq. abl. d. sq. de :
KodWp III p. 392 (a. 1372) : Clara ... habet ... de omnibus utilitatibus f-i.
DokMp I p. 221 (a. 1384) : de quo privilegio ... incole f-untur et utuntur.
Ita saepius. e. sq. in c. abl.
ZabDziej I p. 104 (a. 1480) : in isto nullus homo debet f-re ... nisi Symon.
III. singulare : causas sądzić, rozstrzygać? diiudicare, decernere?
KodMp II p. L (a. 1317) : per eum scultetum ... omnes cause parue et magne cum omnimoda punicione reorum ... f-entur, sed tamen magna iudicia cum assessore ... presidebit (sed corruptum videtur ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)