Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FIRMO

Gramatyka
  • Formyfirmo, firmatus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. res: umacniać, ustalać, utrwalać, zabezpieczać
      • a. concr.
        • α. obwarować
        • β. zamykać
      • b. abstr.
    • 2. + in sententia, verbo homines: pokrzepiać, umacniać, podnosić na duchuutwierdzać się (w przekonaniu), być przekonanym
  • II. transl.
    • A. iur.
      • 1. ustanowić, postanowić, ustalić, wytyczyć (granice)
      • 2. potwierdzić, poświadczyć, udowodnić
      • 3. zatwierdzić, nadać moc prawnąprawnie ustanowiony, legalny
      • 4. zapewnić, zabezpieczyć, dać gwarancję
    • B.
      • 1. postanowić, powziąć zamiar
      • 2. oznajmiać, twierdzić, zapewniać

Pełne hasło

FIRMO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
  • K.
I. propr.
1. res: umacniać, ustalać, utrwalać, zabezpieczać; stabilire, fundare, fulcire
a. concr. , praec.
α. obwarować; munire
KodMp II p. 285 (a. 1268) : quam ecclesiam ... Boleslaus dux ... construxit et fundauit ac de muro et lapidibus f-uit.
KodWp III p. 164 (a. 1360) : dantes ... archiepiscopo ... omnimodam potestatem ex eadem villa ... civitatem ... iure Theutunico exponere, locare eciam et f-re sive plancare.
β. zamykać; claudere:
ib. I p. 435 (a. 1279) : precipimus sacerdotibus, ut Divino officio celebrato et populo regresso ad propria, ecclesias suas f-re debeant.
b. abstr. , v. gr. consilium (suum: Tom. VI p. 268, a. 1523 ; ib. XIV p. 403 , a. 1532).
Praec.
mansionem, habitationem sim. osiedlić się, zamieszkać; domicilium aliquo loco constituere
DŁUG. LibBen I p. 573 : vicariis damus ... domum lapideam ... ut in ea habitationem suam f-ent.
Id. Hist. III p. 69 : Opoliensis dux in domo Alberti advocati ... recollectus aliquanto tempore Cracoviae mansionem f-vit.
Ita saepius ap. DŁUG. Refl. utrwalać się; corroborari.
N. phil.
BYSTRZ. AnalPost fol. 1 VIIa : passio radicatur et f-atur in entitate totius.
Part. perf. loco adi. pewny, ustalony; certus
DOBCZ. Ars fol. a IIIa : sit locus ... f-tus non mutatus.
2. homines: pokrzepiać, umacniać, podnosić na duchu; reficere, animo relevare. Refl. et pass. in sententia, verbo utwierdzać się (w przekonaniu), być przekonanym; persuasum habere
CodEp III p. 532 (a. 1434) : magisque ac magis in ea f-or sentencia.
NIC. BŁ. Serm. I p. 4 : quarta condicio est, vt praedicator sit f-tus in verbo ... tunc autem est f-tus praedicator in verbo, cum vita concordat doctrinae.
II. transl.
A. iur.
1. ustanowić, postanowić, ustalić, wytyczyć (granice); statuere, constituere, sancire. Occ. fines (syn. signare: Dogiel IV p. 111, a. 1422).
2. potwierdzić, poświadczyć, udowodnić; probare, demonstrare, testimonio confirmare.
3. zatwierdzić, nadać moc prawną; confirmare, ratum habere. Praec. part. perf. loco adi. firmatus,, -a, -um prawnie ustanowiony, legalny; lege constitutus, legalis
DokMp I p. 231 (a. 1386) : coram nobis septem scultetis bene f-is ... citato ... respondere.
MPH II p. 878 (saec. XIV) : Phylipus episcopus f-us sedis Apostolice legatus venit in Poloniam.
4. zapewnić, zabezpieczyć, dać gwarancję; sponsionem facere, cautionem dare, fideiubere
KodWp III p. 92 (a. 1357) : quilibet Iudeorum ... potest accomodare et inscribere peccunias seu bona sua nobilibus nostris terrigenis ... et illas ipsorum peccunias f-re libris terrestribus castrensibus.
TPaw III p. 297 (a. 1394) : Gayco acquisiuit viginti unam marcam in Jacussio ... et debet uxorem aducere, ut in hereditate coram iudicio f-ret.
Additur
cautione fideiussoria ( AKapSąd II p. 82, a. 1431).
N.
pacem alicui
ib. III p. 12 (a. 1457) : pacem Stanislao ... perpetuam f-re.
N. constr. (ad
1—4): indicatur quid a. sq. acc. Occ. aliquem :
PP III p. 79 (a. 1440) : veniens ad iudicium Paulus ... f-uit Iohannem ... pro vectigali.
Item refl.
KodKKr II p. 332 (a. 1408) : Dziwissius et Blasius ... contra ... monasterii prepositum ... fideiussoria caucione se f-arunt.
b. sq. acc. c. inf. c. sq. quod :
StSyn III p. 37 : quapropter presenti statuto decernimus et f-amus, quod etc.
d. sq. ut :
PommUrk II p. 452 (a. 1281) : itaque dando f-amus, vt nulli nostrorum heredum ... presumant reditus dicti claustri suo iudicio inuadere.
KodKKr I p. 172 (a. 1325) : do eciam ... sculteto meo ... statuo atque f-o, vt ... dictam sculteciam possint vendere.
Indicatur modus: a. sq. abl. , v. gr. iure iurando ( KodMaz(K) p. 441, a. 1238) , iuramento ( Lites I p. 95, a. 1339 et saepius), grosso suo ( StPPP IX p. 45, a. 1452) , litteris patentibus ( DokMp I p. 412, a. 1417) , manuali stipulatione ( AKapSąd III p. 229, a. 1430) , sigilli appensione ( KodWp I p. 269, a. 1252), cett. b. sq. in c. abl. , cf.
B.
1. postanowić, powziąć zamiar; consiliumcapere, inire, decernere aliquid.
Additur
in animo (suo) :
CodEp I 2, p. 138 (a. 1453) : prope diem reverti ad vos in animo f-eram.
DŁUG. Op. p. 118 : vir ... vaccam ... sorori ... in animo dare f-vit.
Id. Hist. I p. 219 (= I p. 286 ed. nov.) : regi ... in animo suo f-nti, ut ab administratione regni ... se subduceret.
Item
in corde :
WROCŁ. EpitConcl fol. p IIIa: in corde suo deliberatiue f-ret.
2. oznajmiać, twierdzić, zapewniać; affirmare, edicere.
N. glossam Pol.
RFil XXII p. 16 (saec. XV med.) : f-at «czwyrdzy».
Syn.
asserere ( AAlex p. 185, a. 1502). Constr. (ad 1—2): a. sq. acc. b. sq. (acc. c. ) inf. c. sq. quod :
WROCŁ. EpitConcl fol. p IIIa : deliberatiue f-ret, quod illud non dimitteret.
Cf. Th. VI 812,43. d. sq. ut, cf.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)