- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- A.
propr. de
loco
I.
ograniczyć, odgraniczyć, zamknąć w granicach; finibus
circumscribere, claudere,
limitare. Pass. posiadać granicę, być oddzielonym granicą, fines habere.
Occ.
part.
praes.
loco subst.
finiens, -ntis
m.
horyzont; linea, quae
horizon
dicitur.
Constr.
a.
sq.
abl.
b.
sq.
in
c.
abl.
c.
sq.
ad :
ExPhys fol. n Ia : continentia loci per effectum f-itur ad centrum locati.
2. limitessim. wyznaczyć, przeprowadzić granicę; designare, constituere, ducere
KsgCzer p. 188 (a. 1418) : heres de Ostrowo ... et ... heres de Grzibowo ... debent f-re granicias ad finem sicut inceperunt inter se.
KodMp IV p. 455 (a. 1446) : consumati, f-ti et completi sunt limites et granicies ... inter villas.
B.
transl.
1.
a.
abstr. (de
tempore et rebus, quae in
tempore fiunt) doprowadzić do końca, położyć kres, zakończyć; ad finem perducere, finem imponere,
v.
gr. laborem, negotium, servitium
sim. Additur totaliter (ad finem:
CracArt I
p. 14,
a. 1387
;
AKapSąd III
p. 105,
a. 1506).
N.
α.
·iur.
causam, iudicium
sim.
zakończyć sprawę sądową, wydać ostateczny
wyrok; litem
peremptorie dirimere.
Glossae
Pol.
StPPP IX p. 80 (a. 1469) : quousque iudicium fuit f-tum alias «zywdan».
AGZ XIV p. 14 (a. 1440) : termini, qui fuerunt inter ... Waschiutam ... et Nicolaum ... f-ti sunt alias «przesly se».
N.
constr.
inter (aliquos:
StPPP VIII
p. 301,
a. 1389).
β.
vitam
sim.
(morte) zakończyć
życie, umrzeć;
obire, mori.
Similiter
dies suos (
KOMOR.
p. 120
),
et abundanter
finem suum (
MPH III
p. 687,
a. 1480).
N.
mediopass.
PP II p. 48 (a. 1450) : woyewoda morbo f-tus et morte extinctus est.Pass. kończyć się, mijać; finiri, praeterire.
b.
concr.
wykonać, wykończyć; consummare,
conficere,
v.
gr.
palatium
(
AKapSąd III
p. 183,
a. 1514)
, psalterium (
CracImpr
p. 25, a.
1493
:
debebit psalterium ... scribere et in effectum cum antifonis notatis ...
f-re).
2.
określać, opisywać, wykładać; definire, describere,, explicare.
3.
phil.
ograniczać, określać; circumscribere, determinare
ExPhys fol. 1 IVb : corpus f-itur termino extrinseco et intrinseco, sed vitimum celum f-itur solum termino intrinseco et non extrinseco.
Ib. infra: forma f-itur per materiam ... materia f-itur per formam.
WROCŁ. Epit. fol. d IIa : intelligencie dicuntur forme infinite, quia forma, vt forma, f-itur per materiam, modo intelligencie non habent materiam, sed non dicuntur encia infinita, quia ens, vt ens, f-itur per esse receptum, sed intelligencie habent esse, ergo quoad ad esse sunt finite.
II.
intrans.
A.
de rebus
1.
de loco: kończyć się, mieć granicę;
desinere (
aliquo loco,
v.
gr. de silva.)
2.
de tempore et rebus, quae in tempore fiunt:
upływać, mijać;
praeterire,
v.
gr. de capitulo (
ConcPol VI
p. 205, a.
1398),
indutiis (
Tom. I
p. 200,
a. 1511).
3.
de
litteris, libris
sim.
kończyć się;
finem habere, desinere
KodWp II p. 477 (a. 1335) : quarum litterarum tenor sic incipit ... et sic f-it.
ZABOR. Tract. p. 84 : in hoc f-it hic tractatus.
URSIN. p. 132,20 : Johannis Vrsini ... Modus Epistolandi f-it.Ita saepius.
4.
de
vocibus
mieć końcówkę; terminari,
exire.
Item mus. de
tono:
FELSZT. OpCong fol. e IIIb : septimus tonus f-it in 'g, sol, re'.
Ib. fol. d Ia : primus tonus non transpositus f-it in 'd, sol, re'.
Constr.
ad
1—4: sq. in c.
acc.
vel
c.
abl.
(ut supra).
B.
(de hominibus) kończyć życie, umierać; obire,
mori.