- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- B.
I.
1.
związany z
przeznaczeniem; qui ad fatum pertinet,
v.
gr.
stellae (
ConcPol IV
p. 183, a.
1440),
item
phil.
dispositio (
ExPhys fol. i IVb
:
dispositio f-is potest
comparari ... ad diuinam prouidentiam, que est necessaria).
N. abs.
loco
subst.
fatalia,,
-ium
n.
los, przeznaczenie;
i. q. fatum
*CodVit p. 499 (a. 1420) : f-ium invidia ... hominum studia infelici assolet exitu prevenire.Occ. poświęcony bogini Fortunie; qui ad Fortunam deam pertinet
MARTIN. OP. Chr. p. 45 : vbi est Sancta Maria, fuit templum f-e.
2.
zrządzony losem, przeznaczony (zrządzeniem Bożym), nieunikniony;
fato (i. divina providentia) datus,
ex fato veniens,
v.
gr. gloria (
KomKadł
p. 333
)
, leges (
PAUL. CR.
p. 188, v. 75
), sedes (
IO. VISL.
p. 208, v. 138
).
N.
munus
i. interitus, mors
KADŁUB. p. 140 : dum f-e munus a se iam exigi sentiret.
DŁUG. Hist. I p. 563 (= II p. 336 ed. nov.): languore invalescente ... f-e munus soluturus.Cf. Th. VI 334, 27 sq.
3.
niepomyślny, złowieszczy, zgubny;
calamitosus, mortifer,
perniciosus.
Constr.
(ad
2-3): abs.
vel
sq.
dat.
II.
1.
iur t. t.
tempora
czas dawności procesowej,
tj. ustanowiony prawem
termin wniesienia odwołania przed
sąd wyższej instancji; dies iure
constituta, qua elapsa ius
appellandi exspirabat.
Ad rem cf.
Kutrzeba, Dawne polskie prawo sądowe p. 77, Balcer Przewód sądowy p. 80 et passim. Inde abs. loco
subst.
fatalia,,
-ium
n.
s.
(rarius)
fatalis,,
-is
m.
et
fatale,,
-is
n.
ostateczny termin przeprowadzenia jakiejś czynności prawnej, po
którego upłynięciu sprawa
ulegała przedawnieniu;
tempus iure constitutum, quo
elapso actio iam non
competebat
DokKKr I p. 301 (a. 1405) : antequam f-ia appellationis transierunt, coram fideli notario ... appellationem ... curavi ... legere.
ArPrawn X p. 339 (a. 1412) : comperientes f-ia prosequende appellationis ... effluxisse.
ArHist V p. 103 (a. 1443) : elapsis f-bus temporis concessi ad condignam satisfaccionem cohercio ecclesiastice discipline ... contra eum dirigeretur.Ita vulgo saec. XV-XVI.
Syn.
praescriptio
: AGZ X p. 335 (a. 1470) : nolite eam notam de libro extradere usque f-ia alias prescripcio evadat.
Additur
iuris (
KodUJ III
p. 224, a.
1504
et
saepius).
Distinguitur
fatale primum (
KodPol II
p. 459, a.
1432
;
AKapSąd II
p. 361, a.
1510)
, secundum (
AKapSąd II
p. 336, a.
1498
;
ib.
p. 361, a. 1510).
Additur
gen. explic., v. gr.
(prosequendae) appellationis
(cf.
5),
importandae rei
subsidiariae (
ZabDziej IV 1 ,
p. 99,
a. 1559)
, monitionis (
AGZ VII
p. 152, a.
1485)
, possessionis domus
(sc.
iure repetendae
KodUJ II
p. 247, a.
1465),
etiam reditus (ab aliquo percipiendi
ArPrawn VI
p. 212, a.
1554),
item
gen.
qualit.,
v.
gr. unius mensis (
ZabDziej II
p. 499,
a. 1488)
, sex septimanarum (
CracArt II I
p. 131,
a. 1552)
.
Iuncturae verbales
fatalia (tempora), fatalium dies sim. durant (
StKapWł
p. 140, a.
1516)
, stant (
AKapSąd II
p. 897, a.
1492).
Opp.
currunt (
PommUrk VII
p. 335, a.
1330)
, effluunt
(cf.
),
elabuntur (cf.
supra 6
et saepius
;
; perelabuntur:
AGZ XVI
p. 454, a.
1558
;
item fatalium lapsus:
CIOŁ. Lib. I
p. 175
et saepius),
evadunt (
AGZ XII
p. 335, a.
1470)
, exeunt (
KodUJ II
p. 247, a.
1465)
, transeunt
(cf.
),
transiguntur (
APozn I
p. 387,
a. 1465),
item fatalium exspiratio (
ŹrWaw II
p. 158, a.
1514
et saepius).
2.
sensu latiore: ostateczny, ostatni;
ultimus, peremptorius
DŁUG. Hist. I p. 366(= II p. 130 ed. nov.) : monitionibus f-bus decursis ... s. Stanislaus Boleslaum ... in ecclesia Cracoviensi denuntiavit excommunicatum esse.
N. abs.
loco
subst.
fatalia,,
-ium
n.
termin
ukończenia służby wojskowej; militum
mercenariorum militiae
terminus
Tom. IX p. 316 (a. 1527) : milites qui nunc Russiae merebantur et quibus f-ia exspirant.