Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FATEOR

Gramatyka
  • Formyfateor, fatheor
  • Etymologia per decompositionem verbi confitendi
  • Odmiana -eri, fassus sum
Znaczenia
  • I.
    • A. iur.
      • 1. (de partibus in iudicio vel testibus) wyznawać, przyznawać się do czegoś, zeznawać, oświadczać, dowodzić czegoś
      • 2.
        • a. stwierdzić, poświadczyć
        • b. orzekać, rozstrzygać
        • c. odstąpić coś komuś, zwł. zrzec się prawa do czegoś
    • B. + pro) uznawać, godzić się na coś, przyznawać, zatwierdzać cośuznawać, uważać coś za coś
  • II. pokazać, dać poznać, wyjawić

Pełne hasło

FATEOR s. FATHEOR, -eri, fassus sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • N.
[formae act. : ind. praes. fateo etc.: 1. sg.
KodUJ III p. 76 (a. 1480) : fateo me ... recepisse ... florenos.
3. sg.
DokMp I p. 218 (a. 1392) : marcis, quas fatet se ... percepisse.
inf. praes. fatere:
TPaw IV p. 449 (a. 1391) : testes ... debent fatere pro marca.
ArPrawn X p. 7 (a. 1392) : homines debent fatere de 16 marcis ... Rudloni.
CIOŁ. Lib. I p. 40 : ipsi fatere potestis.
KodLit p. 370 (a. 1432) : fatere debemus.
3. pl. ind. perf. faterunt:
KsgMaz I p. 64 (a. 1406) : hoc mei arbitri faterunt coram dominis in iudicio (bis ib. )
. part. perf. fasus:
ZabDziej I p. 261 (a. 1543) : Ianos ... fasus et regonovit (i. recognovit),
item fessus (per decompositionem verbi confitendi)
KsgRachKr I p. 68 (a. 1323) : femina ... coram nobis publice fessa fuit, quod etc.
KsgŁawKr p. 7 (a. 1366) : fessus est aperte.
Ita saepius. sensu pass.
AGZ XV p. 70 (a. 1467) : coram quibus ([i. iudicibus) ]fatentur debita et extraduntur litere sub sigillo ipsorum.
Cf. Th. VI 335, 60 sqq.]
I.
A. iur. t. t.
1. (de partibus in iudicio vel testibus) wyznawać, przyznawać się do czegoś, zeznawać, oświadczać, dowodzić czegoś; confiteri, profiteri, indicare, comprobare.
Eodem sensu refl. (e Pol.
poznać się vel przyznać się ( TPaw IV p. 460 (a. 1391) : Swanthoslaus respondens dixit ... non f-or me in furticinio nec in utilitate.
AGZ XV p. 70 (a. 1467) : ad omnia se f-buntur debita.
Glossae Pol.
TPaw IV p. 446 (a. 1391) : sicut non plus teneor Dochne ... nec illud id, quod sum f-ssa «posnala» (ed. poswala).
KsgCzer p. 234 (a. 1420) : respondit ita ... f-or vulgariter «znam», quod etc.
AGZ XV p. 362 (a. 1498) : ipse ... ad boves suos f-ssus est alias «przyznał szye».
Cf. Słownik Staropolski s. v. poznać 8. Adduntur adv. vel locut. adv. aperte, item dilucide infra 83,10, libera voluntate ( KodMp II p. 209, a. 1307) , manifeste ( KsgŁawKr p. 1, a. 1365 ; ZabDziej I p. 33, a. 1419) , (palam et) publice ( AKapSąd III p. 51, a. 1483) , sponte et publice ( KsgHenr p. 119 ), item ab antiquo ( AAlex p. 472, a. 1505) , de forma iuris Theutonici ( ArPrawn X p. 65, a. 1398) , per litteras ( ArHist VIII p. 366, a. 1502) , praesentibus, tenore praesentium (( ArPrawn I p. 27, a. fere 1400 ; ZabDziej I p. 31, a. 1419) ;.
Constr.
a. abs. (praec. in parenthesi).
b. indicatur quid
α. sq. acc.
β. sq. acc. c. inf.
γ. sq. ad et 34.
δ. sq. de.
ε. sq. in c. abl. supra 27.
ζ. sq. pro :
KsgRachKr II p. 59 (a. 1389) : Iohannes ... pro eodem crimine f-ssus et quasi morte condempnatus ... est dimissus.
Cf. supra 5.
η. sq. quod :
KodKKr I p. 90 (a. 1266) : f-ssus est ... quod precium ... venditionis ... recepit ad plenum.
KsgŁawKr p. 7 (a. 1366) : f-essus est aperte, quod etc.
Ita vulgo (cf. Th. VI 341,45 sq. ); item sq. quia :
DokMp I p. 186 (a. 1374) : f-ssus est ac publice recognovit, quia abbas ... et ... conventus ... habent ... participacionem ligna excidendi.
StPPP VIII p. 63 (a. 1382) : f-ssus est coram iudicio, quia ... Andream ... citavit.
Ita saepius. Cf. Th. VI 341, 46. θsq. enunt. interrog.
c. indicatur coram quo.
α. sq. dat. personae.
β. sq. coram :
KsgHenr p. 102 : heredes coram me et ... filiis meis dilucide f-bantur etc.
KodMp II p. 209 (a. 1307) : f-ssus sum et publice recognoui ... coram consulibus ... ciuitatis.
Cf. Ita vulγo.
γ. sq. in c. abl.
KsgŁawKr p. 9 (a. 1366) : in ... iudicio ... f-essus est, quod etc.
ArPrawn X p. 32 (a. 1394) : advocatus coram nobis bannito in iudicio recognovit et f-ssus est publice.
Cf. Ita saepius.
d. indicatur pars in iudicio
α. sq. acc.
KsgGrWp I p. 327 (a. 1399) : Johannes ... f-ssus est Mroczkonem ... pro sexta dimidia marca grossorum.
β. sq. super c. acc.
KsgKaz p. 82 (a. 1377) : Staschak vinctus f-ssus est super Andream et Staschkonem
Cf. RECOGNOSCO.
2. Pol. wyrzec reddi videtur
a. stwierdzić, poświadczyć; testari, testimonio confirmare, probare
KsgGrWp II p. 20 (a. 1391) : dedimus eis ad ministerialem, qui inter eis (sic, cf. s. v. inter) f-retur; et ministerialis recognovit omnia alia, sed wlnera non recognovit, quia nunquam ea circumvidit.
PrPol p. 349 (a. 1392) : debebit locare ministerialem adversus Wenceslaum, qui debebit f-ri citationem.
Eodem sensu de commentariis iudicialibus
PommUrk V p. 148 (a. 1313) : partem terre ... vendidimus, prout litere ipsis super hoc tradite f-entur.
TPaw VII p. 353 (a. 1423) : debet soluere ... quidquid liber f-bitur.
b. orzekać, rozstrzygać; decernere, sententiam ferre, diiudicare
TPaw VII p. 244 (a. 1421) : nolumus (i. arbitri ) prius aliquid f-ri inter te et Tycza in causa ista, post quam ostendes nobis citatorium, si stat in citacione hoc, pro quo cum te ipso arbitrauimus.
Ib. p. 417 (a. 1424) : ista resignacio debet fieri in LX marcis ... et ... debent Alberto dare pratum ita multum, sicut Ioannes inter eos f-bitur.
c. odstąpić coś komuś, zwł. zrzec się prawa do czegoś; concedere aliquid alicui, praec. renuntiare alicui rei
DokMp IV p. 103 (a. 1357) : dominus Wirzbeta ... coram nobis publice f-ssus est ... domino Wnesslao ... proximitatem de predictis hereditatibus.
AGZ XII p. 348 (a. 1472) : consors ... Iohannis ... recognovit, quia nobilis Cunradus pro bonis paternalibus et maternalibus ... sibi satisfecit et f-ssa est alias «vyrzecla szya» de bonis paternalibus et maternalibus.
B. uznawać, godzić się na coś, przyznawać, zatwierdzać coś; concedere, (ap)probare, ratum habere
KodMaz(K) p. 180 (a. 1216) : Conradi ducis antiquum ... privilegium Hugoni concessum, f-ntis scilicet libertatem ab aedificatione castrorum.
Lites II p. 185 (a. 1412) : ipsam literam non negavit, sed omnino f-batur et approbavit.
WŁODK. ScrSel II p. 20 : f-or, quod ad militandum eciam potest religio principaliter institui.
AGZ XVIII p. 19 (a. 1470) : dum prefati pueri ad annos discrecionis devenerint, eandem divisionem bonorum f-ri debebunt.
ŁASKI ComPriv fol. 182b : si homo habuerit censualia et bona a quodam monasterio ... et si ... abbas sibi non f-etur ... hic vir potest hoc metseptimus protestari suorum proheredum.
StPPP III p. 4 : f-emur ... ingenue ... quod provinciae ... magnitudo ... legum correctores ... requirebat.
Occ. (sq. pro) uznawać, uważać coś za coś; habere, accipere aliquid pro aliqua re
ROYZ. I p. 210, v. 20 : persuasit fando ... noctem pro luce f-ri.
II. pokazać, dać poznać, wyjawić; prae se ferre, ostendere, demonstrare, declarare.
Constr. sq. acc. (c. inf.).

Więcej

Słowniki

Korpusy

Lista haseł
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)