- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
- H.
- O.
[part.
praes.
pro
part.
perf.
KodWp I
p. 321 (a.
1257)
:
terre ... et dominia proscribencium ... sint ... ecclesiastico supposita interdicto.]
I.
1.
propr. konfiskować,
zabierać czyjeś mienie;
confiscare, publicare.
2.
transl. niszczyć,
usuwać; delere,amovere
CodVit p. 1011 (a. 1415) : titulos religionis p-it et abolet nequicia in moribus et servitus in peccatis.
DŁUG. Op. p. 631 (epistula a. 1470) : plures apud me versantur difficultates, quae omnem pacem et concordiam longe p-unt.
II.
proskrybować,wyjmować spod prawa, najczęściej z równoczesnym wygnaniem z miasta lub
kraju; iuribus privare atque exilio punire.
Glossae
Pol.
IurMas I p. 152 (a. 1438) : quicunque malefactor in aliquo nostrorum dominiorum p-tus, vulgariter «wiwolan» fuerit ... talis in omnibus ducatibus Mazovie pro p-to malefactore habeatur.
StPPP II p. 642 (a. 1457) : Johannes ... de terra est p-tus et proclamatus, alias «vivolan», ex eo quia quater ... parere non curauit.
GLcerv p. 697 : p-tus id est bannitus, «wywołany».
Syn.
bannire
(infra 44 et saepius), eicere
(
CodEp III
p. 20, a.
1447)
, exiliare (
DŁUG. Hist.
I p. 75 = I
p. 134
ed.nov.),
expellere (
KsgRachKr II
p. 223, a.
1400)
,
interdicere (
*CodSil(M) II
p. 94, a.
1211)
, proclamare (
et saepissime). Non dicitur nisi de hominibus, sed etiam de
moneta :
Tom. V p. 7 (a. 1519) : illam monetam e regno nostro p-i fecimus et publico edicto capi ab omnibus subditis nostris vetuimus.
ArPrawn VI p. 196 (a. 1554) : de externa moneta et nova iusta aestimanda, iniusta e regno nostro p-nda.
Constr.
a.
sq.
gen.
KodKrak p. 372 (a. 1336) : perpetuo p-tus ciuitatis eiusdem Cracoviae censeatur.
b.
sq.
acc.
(temporis)
KsgKaz p. 374 (a. 1396) : Martinus, qui vulneravit Bohemum, p-itur annum et diem ex parte dicti Bohemi.Ita saepius.
c.
sq.
abl.
(temporis)
CracArt I p. 6 (a. 1363) : eodem die Jakel murator p-tus pro wlnere.
KsgRachKr II p. 9 (a. 1366) : eodem die ... sartor p-tus pro wlnere ... ex parte Hermani.
d.
sq.
ab:
CodVit p. 83 (a. 1402) : homines p-tos et bannitos a terris Ordinis.
WilkPozn p. 5 (a. ante 1462) : a civitate per centum annos et diem p-i debet.
e.
sq.
ad:
KsgRachKr II p. 32 (a. 1371) : Hano ... p-tus ad mandatum dominorum consulum.Ita saepius.
f.
sq.
de:
KsgKaz p. 371 (a. 1396) : consules Kazimirienses ... sine causa me de civitate p-serunt.
Ib. p. 487 (a. 1399) : ipse consul unum p-tum de civitate mandaverat ... intrare civitatem.Ita vulgo.
g.
sq.
ex, cf.
et
WilkPozn p. 31 (a. 1535) : ex civitate p-etur sine omni spe postliminio redeundi.Ita saepius; sed praec. sq. locut. adv. ex parte, cf. et
KsgKaz p. 26 (a. 1371) : Zydlo est p-tus pro homicidio in Buchil perpetrato; Nicolaus eciam ex parte Buchilonis p-itur.Ita vulgo.
h.
sq.
in
c.
abl.
KodWp II p. 182 (a. 1299) : in quacunque civitate aliquis malefactor p-etur, sit p-tus per totum dominium nostrum.
Dogiel I p. 3 (a. 1335) : spoliatores in regnis Bohemiae et Poloniae ... efficaciter sint p-ti.Ita vulgo.
i.
sq.
ob:
KsgRachKr II p. 33 (a. 1371) : consutor ... p-tus ... ob mechiam.
k.
sq.
occasione:
APozn I p. 302 (a. 1459) : qui occasione homicidii p-tus fuit.
l.
sq.
per,cf.
et 1319,45.
m.
sq.
pro,cf.
et 42 et vulgo.
n.
sq.
propter:
KsgRachKr II p. 59 (a. 1384) : Andreas ... p-tus propter homicidium ex parte Ade.
Ib. p. 69 (a. 1387) : p-ti propter II wlnera ... ex parte Mathie.Ita saepe.
o.
sq.
ratione:
KsgRachKr II p. 73 (a. 1389) : uxor ... p-ta racione adiutorii in dicta causa.
Ib. infra p-tus ... racione homicidi.Ita saepe.
p.
sq.
sine, cf.
et 53.
q.
sq.
sub:
KsgRachKr II p. 5 (a. 1363) : p-ti sub anno millesimo CCC sexagesimo tercio.
III.
fungitur vice aliorum verborum
c.
verbo
scribendi compositorum
1.
ascribere
(cf.
s.
v.
II B 1)
wciągnąć do ksiąg sądowych jako
zastaw; libris iudicii vadium inscribere
AGZ VIII p. 109 (a. 1441) : potest ... kmethones ... alicui ... in huiusmodi viginti marcis p-re aut invadiare secundum placitum suum.
2. inscribere
a.
refl. zobowiązać
się do czegoś pisemnie; scriptis se obligare (
cf.
INSCRIBO
II 3a et Słownik
Staropolski
s.
v.
zapisać)
KsgCzer p. 235 (a. 1421) : Albertus et Nicolaus ... p-serunt se dare pacem in eternum ... Jacobo.
KsgPrzem I p. 257 (a. 1439) : eodem iudicio Lorenc ... p-sit se soluere vnam sexagenam indilate.
b.
wpisać do księgi sądowej; in
commentarios iudicii inferre (
cf.
INSCRIBO
II 1)
PP III p. 79 (a. 1440) : Iohannes ... p-it se super domum Michaellis ... pro LXX grossis ... ita quod nullus sit propinquior nisi predictus Iohannes.
3.
praescribere
(cf.
s.
v. II)
ulegać przedawnieniu; usucapi
DANT.
in
Tom. X p. 435 (a. 1528) : quandoquidem debitum, quod vasallus debet principi, nunquam p-it.
4.
subscribere:
ZapSądWp p. 142 (a. 1403) : domini iudicio presidentes ... manserunt Przeczslaum ... circa literam, in qua se Nicolaus ... et Martinus ... p-serunt.
5.
suprascribere:
KodWp X p. 383 (a. 1444) : renunciantes ... p-ti domini constituentes omnibus et singulis exemptionibus etc.