- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
I.
A.
posuwanie się, postępowanie naprzód;
actus procedendi, processio,
progressio, processus.
Constr.
abs.
vel
sq.
gen.
Praec.
a.
aquae
bieg, przepływ; cursus, decursus
PommUrk III p. 57 (a. 1288) : si aqua superior affluens seu inferior defluens ... molendinis ... contingerit ... in suis p-bus impediri.b. belli (bellicus, ad bellum) marsz wojska, pochód, wyprawa wojenna; i.q. expeditio. c. geom. lineae bieg, kierunek; cursus
VITELO Opt. p. 408 : cum ... forma puncti A inciderit uitro per lineam AF ... patet quod est refracta a suo primo p-u lineae AF et peruenit ad p-um lineę ZFK.d. sagittae bieg strzały; i.q. iactus, cursus
VAdAnt p. 45,6 : surgit de gramineo cespite et quantum iactus est lapidis uel missus sagitte p-us, loco resedit.e. verborum ciąg, następstwo; ordo, series
URSIN. p. 52 : quidam sunt p-us tractusque verborum ac sententiarum, quos nostri colores so lent appellare.f. sensu praegnanti
α.
ślad (zostawiony przez przestępcę); vestigium (a
fure relictum)
AGZ XI p. 346 (a. 1449) : Stepan ... neque super domum Ihnath ambulavit ... nec furtum comisit ... neque eodem p-u alias «sladem» ipsius accio est facta.Cf. PROCESSUS sqq.
β.
droga;
iter
DŁUG. Hist. IV p. 262 : ex Kowalye Wladislaus ... per solitas stationes in terram Dobrzinensem secedens ... solitis p-bus usus Lanciciam ... intravit.
II.
transl.
A.
(de
agris
sim.) bieg, położenie;
cursus, situs
AGZ II p. 149 (a. 1456) : pratum ... suum incipit p-um ... a ponte hyemali.
DŁUG. LibBen I p. 387 : agri ... p-um habentes a vinea ... usque ad stratam publicam.
AGZ II p. 227 (a. 1484) : lanei in latitudine et longitudine ... se extendunt et p-um habent.
KodUJ IV p. 97 (a. 1524) : in via publica, quae suo p-u illic dirigitur per ... pratum.Huc quoque spectare videtur: kolejność karczowania pól; agrorum exstirpandorum ordo servatus
StPPP XII p. 434 (a. 1503) : exstirpaverunt et occupaverunt et nunc magis occupant ... silvas et borras ipsorum p-u.
ŁASKI ComPriv . fol. 56b : de decimis per p-um habendis (cf. infra ib. vbicunque ab antiquis agris progressiue quispiam siluas ... extirpauit, ille decimam percipiat de noualibus).
Visit. p. 35 (a. 1511) : est gayum non extirpatum ... ubi advocatus similem p-um cum cmethonibus habere deberet, quod se conformaret cum p-u cmethonum.Ita vulgo saec. XVI. Cf. PROGRESSIO III 2, PROGRESSIVE I a PROGRESSIVUS II .
B.
1.
postęp (w jakiejś dziedzinie), rozwój;
processus, profectus.
Constr.
sq. gen.
vel sq.
in
c.
abl.,
occ.
sq.
pro :
ŹrWaw I p. 23 (a. 1465) : quod pro huiusmodi opere perficiendo celerior fieret p-us.
2.
bieg, przebieg, tok;
ordo, cursus, tenor (saec. XIV-XVI).
3.
bieg, ciąg życia, działalność; cursus vitae,
res gestae (cf. PROCESSUS IV 1)
NIC. BŁ. Serm. I p. 73 : vilitas hominis triplex est, in ingressu in mundum, in p-u per mundum, in egressu de mundo.
Ib. III p. 88 : respicientes ... Iesum, qui pauper fuit in ingressu, in p-u et in egressu.
Id. Tract. fol. a IIb : quedam sacramenta data sunt in remedium ad intrandum Ecclesiam, scilicet baptismus ... quedam ad p-um in ea ... confirmatio, Eucharistia ... penitentia.Ita saepius. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 367 (saec. XV med.med) : reddere radonem de p-u «o bidlenyv».
Constr.
sq.
in
c.
acc.
HESSE Matth. II p. 93 : de p-u Christi in mundum (cf. contextum ).
4.
iur.
a.
iuris (in iure, iudiciarius)
et
abs. postępowanie sądowe, proces sądowy;
i.q. processus (cf.
s. v.
II B), actio
ArHist VI p. 171 (a. 1434) : de iure patronatus et eius p-u.
AGZ XVIII p. 261 (a. 1483) : ne p-u (ed. pro gressu) iudiciario pro inordinata tenuta ... bonorum in aliqua damna succumberent.
StPPP II p. 936 (a. 1500) : petunt ... ipsam pena puniri ... propter p-um indebitum et tractum in iure.
DecrICC II p. 260 (a. 1500) : volentem ... in p-u iuris fore priorem.Ita saepe.
b.
simili sensu
causae :
StPPP VI p. 70 (a. 1512) : acta, p-us et processus praefatae causae.
Ib. p. 316 (a. 1527) : iudicium regium assessorium ... totum p-um eiusdem causae ... cassavit.
Ib. IX p. 258 (a. 1546) : ad cittandum dominum ... ad ultimum p-um in dicta causa.
Locut.
ad I-II:
a.
nativo continuante progressu
zgodnie z następstwem pokoleń; posteris succedentibus
DokMp IV p. 158 (a. 1398) : sua legittima proximitas bonis huiusmodi ... nativo continuante p-u gaudeat perpetuo.
b.
ordinis
kolejność; ratio
succedendi,
cf. supra I
118, 24-25.
c.
in lucem
narodziny;
ortus,
cf.
supra V 1578
d.
progressum (et effectum) accipere (obtinere,
sortiri)
zostać wdrożonym, wprowadzonym w życie;
introduci, induci
PrzywPozn p. 92 (a. 1504) : ut... presens ordinacio et constitucio debitum p-um perpetuo obtineat.
Tom. X p. 77 (a. 1528) : postquam negotium nummorum cudendorum p-um acceperit ... alia officina instituatur,
ib. XII p. 62 (a. 1529) : quae ordinationes ... hactenus per quaedam ... impedimenta effectum ac p-um suum non sunt sortitae.
e.
progressum facere
iść naprzód;
procedere, progredi
AGZ XIX p. 548 (a. 1473) : p-um faciens ... scopulos renovavit usque ad lutum.
Ib. infra per lutum p-um faciens palos ... locavit (cf. infra : per lutum gradiens ... per lutum equitando).
f. progressum habere
α.
odbywać się, mieć miejsce;
procedere, fieri, haberi
CodVit p. 633 (a. 1423) : quam convencionem, quod p-um inprotracte habere debuit, firmis condicionibus ... vallaverant.
KodLit p. 337 (a. 1429) : cessabit ... treuga ... et generalis Pragensis conuencio p-um habebit.Ita saepius (praec. de conventione).
Eodem sensu pl.
Tom. I p. 53 (a. 1510) : si ... generalis expeditio p-us aliquando suos haberet.
Syn.
procedere (
CodEp III
p. 3,
a. 1446).
N.
constr.
ante se (
CodVit
p. 875,
a. 1429
:
inquirendo an dicta convencio ante se habeat p-um vel non
); sq.
iuxta (
IurMas I p. 199, a. 1462 : conuenciones, colloquia generalia, termini particulares et iudicia iuxta ritum et consvetudinem ... debent habere p-um et processum); sq. pro (
CodEp III p. 301, a. 1479 : dieta Olomuczensis ... habet suum p-um pro die beati Sigismundi).
β.
mieć ważność, moc prawną, być ważnym, prawomocnym;
valere, ratum, firmum es
se
CodVit p. 814 (a. 1429) : verbum regium semper debeat habere firmum p-um.
DecrICC I p. 437 (a. 1475) : contractus ... non potest habere vigorem neque p-um.
Ib. p. 454 (a. 1476) : sentencia vestra est cassa et Raphaelis habet suum p-um.Ita vulgo.
γ.
otrzymywać bieg prawny, nabierać mocy
prawnej;
iure peragendum fieri
ArLit I p. 109 (a.1476) : ut poenae in ... statutis constitutae debitum habeant p-um et ... suum sortiantur salutarem effectum.
AKap p. 279 (a. 1540) : volentes super huiusmodi violentiis ... p-um ... contra habere.
δ.
mieć udział, grać rolę; partes agere
JAC. PAR. Var. I p. 416 (a. 1442) : Basiliense Concilium ... in deposicione quondam Eugenii pape ... iustum et inviolabilem habuit p-um.
Ib. infra Basiliense Concilium ... in eleccione ... Felicis pape quinti moderni legittimum et canonicum tenuit p-um.
III.
fungitur vice vocis
1.
congressus:
KomKadł p. 170 : rex ... plurimis de suo exercitu primo p-u prostratis, ad castra profugit.
StPPP I p. 467 (a. 1455) : in ueterioribus belli eiusdem p-bus ... laudabiliter pugnavit.
2.
transgressus:
DŁUG. Hist. II p. 93(= III p. 108 ed.nov.) : dux pede in pontis p-u confracto diem obiit.
3.
gressus:
AGZ IX p. 74 (a. 1453) : fluvium pertransire non valentes ... aliorsumque et ad alia loca p-um divertere coguntur.
IV.
confundi videtur c. voce
propositi:
DŁUG. Hist. III p. 593 (= VII p. 44 ed.nov.) : omnem p-um belli futuri contra Cruciferos gerendi ... secretissime conficiunt.
Ib. V p. 14 : ne ... p-us de eligendo rege futuro intermitteretur, alteram conventionem ... constituunt.
V.
sensu insolito
(Pol.
za-jazd ad litteram transferri videtur)
a.
kopiec graniczny;
cumulus, quo fundi termini
designabantur
ArSang V p. 128 (a. 1519) : facti sunt ex utraque parte p-us alias «zajazdy» graniciales.
AGZ XIX p. 617 (a. 1545) : partibus ... in ducendis graniciebus discordantibus, immo p-us suos alias «zayasdy» ... ostendere volentibus.Ita saepius ib. p. 617 - 618.
b.
objazd czyjejś
posiadłości w celu wytyczenia jej granic;
actus praedium alicuius equis
circumeundi finium constituendorum
causa
AGZ XIX p. 617 (a. 1545) : pecierunt ... ut ... illos sequeretur volentes illi camerario ostendere signa granicialia iuxta suum p-um, alias «podług swego zayazdu» usque ad parietem.
Ib. p. 618 : in fineque sui p-us retinuit ipsum camerarium iuxta rubum.Ita ib. saepius p. 617 - 618.