Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAECIPITIUM

Gramatyka
  • Formypraecipitium, praecipicium, precipicium, precipitium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. + a. b. apud praeceps, praerupta. suffossio, cuniculus
    • 2. casus praeceps.
  • II. transl.
    • 1. abyssus, vorago, fauces, profundum
      • α.
      • β.
    • 2. periculum, discrimen, pernicies, ruina.
    • 3. praecipitatio, impetus praeceps
    • 4. + praeiudicii:

Pełne hasło

PRAECIPITIUM, -ii n. scr. praecipicium,, precipicium,,precipitium
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • K.
I. propr.
1. przepaść, urwisko; praeceps, praerupta. Occ. constr. a. sq. gen. b. sq. apud :
VITELO Opt. p. 462 : in quodam p-o apud balneum.
Glossa Pol.
GLb p. 80 : p-um «spadanye», praerupta fossa vel rupes.
Occ. podkop; suffossio, cuniculus
NIC. BŁ. Serm. I p. 213 : vulpeculae sunt haeretici, quia ... demoliuntur vineas, id est, p-a faciunt, id est suffossiones.
2. upadek z wysoka; casus praeceps.
II. transl. et in imagine
1. otchłań, przepaść, głębia; abyssus, vorago, fauces, profundum
KodWp I p. 284 (a. 1253) : ea que aguntur ... si scripti memoria fuerint non suffulta, aliquociens in occiduum oblivionis p-um dilabentur.
PommUrk II p. 165 (a. 1266) : cum matrimonii sacramentum non sit incontinentiae p-um, sed potius remedium contra illud.
Ita saepissime.
Dicitur v. gr.
in praecipitium
α. damnationis aliquem abducere ( KodKWil p. 238, a. 1452 ; deducere: *KodWp II p. 624, a. 1349) ; ignominiae prostitui ( DokPaul p. 283, a. 1452) ; malorum ferri ( DŁUG. Hist. I p. 145 = I p. 208 ed.nov.) ; mortis ruere ( SchlUrk p. 435, a. 1298).
β. in praecipitium oblivionis deferri ( BreslUB p. 37, a. 1269 et saepius), dilabi ( et saepius ), ruere ( KodKrak p. 368, a. 1496).
2. krytyczna sytuacja, upadek, zguba, zagłada; periculum, discrimen, pernicies, ruina.
Constr. abs. vel sq. gen.
3. nieprzemyślany poryw; praecipitatio, impetus praeceps
DŁUG. Hist. I p. 142 = I p. 205 ed.nov.) : Otto ... imperator irae p-o ductus, non rationis maturitate ... Calabriam ... ferro et igne pervastat.
4. (singulare) confunditur c. voce praeiudicii:
SamlUB p. 213 (a. 1333) : omnes clausulas et puncta ... spondemus et promittimus inviolabilia sine quolibet p-o observare.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)