- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
propr.
1.
zasadzić (roślinę);
inserere (plantam terrae).
2.
zaszczepić; inserere,
surculum arbori
immittere.
Glossa
Pol.
GLt p. 26 : p-o, sero, «sczepo».
N.
constr. sq.
in
c.
acc.
JAC. PAR. Opln p. 367 : p-tus es in bonam olivam.
II.
in imagine
A.
de
concr.
1.
postawić, ustawić, umieścić; ponere, locare,
collocare.
a.
aliquid :
PrPol p. 144 (a. 1399) : acquisivit sepem, quod ipsam habet infigere ... absque nocumento juxta divisionem, suam sepem p-re seu sepire debet.
WAPOW. Chr. p. 177 : p-tis ... tormentis bellicis ... magnam muri partem in terram stravit.
Ib. p. 213 : bombardis ... triplici ordine p-tis ... omnem Ungarorum potentiam ... expectavit.
b.
aliquem:
KodMaz(K) p. 533 (a. 1244) : ordinem Praedicatorum Cunradus ... dux in ... terris ... p-turus, fratribus ordinis eiusdem ... ecclesiam ... fundat.
JAC. PAR. RefEccl p. 193 : Apostoli ... fidem deportaverunt ad orientis et meridiei partes, in quibus magnam fidelium multitudinem p-erunt.
KodUJ II p. 177 (a. 1456) : viros ... doctos ... qui ... in splendorem decoremque patriae p-ti sunt et instituti.
2.
zakładać, budować, wznosić; condere,erigere,
construere
DyplMog p. 15 (a. 1244) : intuitu novellae plantationis a domino Iuone episcopo ... in praefato territorio p-tae.
KodMp II p. 135 (a. 1275) : conuentum ... p-erunt et ... fecerunt perpetuis exemptionibus ... gratulari.Ita saepissime.
Dicitur etiam
castrum (
DokKujMaz
p. 166,
a. 1292
;
IurMas I
p. 18, a.
1355)
, civitatem ((
KodPol II
p. 656, a.
1325
;
ArSang III
p. 122, a.
1514),
; ecclesiam (
KodMp I
p. 125, a.
1284
;
ib. III
p. 50,
a. 1342
;et saepius), forum (
KodPol II
p. 383, a.
1416)
, hortum (
KodWp II
p. 120, a.
1296)
, humuletum (
DokMp VII
p. 25, a.
1419)
, molendinum (
PommUrk V
p. 21, a.
1311)
, oppidum (
KodWp I
p. 466, a.
1428),
pomerium (
KodKrak
p. 536,
a. 1424)
, scultetiam (
Visit.
p. XXV, a. 1342 : ib.
p. 405, a.
1512),
villam (
KodMp II
p. 273, a.
1330
et saepius; additur de cruda radice:
DokMp II p. 237,
a. 1437).
Syn.
aedificare (
ArHist IV
p. 166,
a. 1292)
, construere (
PommUrk V
p. 21, a.
1311)
,
erigere (
ib. I
p. 421, a.
1418
et saepius), firmare (
IurMas I
p. 18, a.
1355),
fundare (
DokMp I p. 421, a.
1418
et saepius), locare (
KodMp II
p. 274,
a. 1330
et saepius), ponere (
KodPol II
p. 383, a.
1416).
N.
constr. sq.
in
c.
abl.
KodWp VI p. 416 (a. 1397) : p-ta ecclesia ... in Venecia.
DokMp V p. 48 (a. 1406) : ecclesiae ... p-tae ... in Maloniz.Ita saepius.
3.
singulare: zasiedlać,osadzać; colonis frequentare
KodMp II p. 273 (a. 1330) : si plures ville et mansi inibi possent fieri … scultetus poterit ibidem p-re uolentibus.Cf. PLANTATIO I 1 b.
B.
de
abstr. zaszczepić, zasiać, zasadzić, zakorzenić, wpoić, zapoczątkować;
inserere, ingenerare, impingere, inducere, introducere
KodWp I p. 116 (a. 1230) : sane hoc agitur cum p-atur religio, loca collegiata fundantur.
KodMaz(K) p. 378 (a. 1233) : intuitu precipue ... p-ndae ibidem fidei christiane.
AConst p. 7 (a. 1233) : ad extirpanda vitia et virtutes p-ndas praelati ecclesiarum diligentius ... astringantur.Ita saepe.
Dicitur etiam v. gr.
fidei extensionem
(
Dogiel IV
p. 39, a.
1311) , opinionem (apud aliquem:
STOB. Praed.
fol. Ia
)
, ordinem bonum (
ArPrawn V
p. 505, a.
1517)
, profectum (
DŁUG. Op.
p. 483
)
,
uniformitatem (
CodEp III
p. 29, a.
1448)
, virus (haereseos pectori :
DŁUG. Hist. III
p. 591
),
sim. Immo
astronomiam et mathematicam in discipulos
(de professore
KrMU
p. 135,33, a.
1448).
Occ.
constr.
sq.
in c.
abl.
KodKKr II p. 187 (a. 1394) : fides christiana ... in his terris p-ta.
ArHist V p. 225 (a. circa 1400): virtutes p-re in cordibus christifidelium.Ita saepius.
C.
singulare
intrans. : budować kogoś, świecić przykładem; virtutis
atque probitatis exempla praebere,
aedificare
ArPrawn V p. 520 (a. 1517) : in ecclesia Dei sacerdotes instituti sint, ut p-ent et edificent verbo, opere et exemplo.